كاسىپقوي بوكستان الەم چەمپيونى بەيبىت شۇمەنوۆ: “بۇل جەڭىسىمدى ۇلتىما ارنايمىن”

الىپ مۇحيت الديلەگەن امەريكادان قۇس قاناتىمەن جۇرەكجاردى حابار جەتتى. ءسۇيىنشى, الاش جۇرتى! قازاقتىڭ شوقپار جۇدىرىق, قايىڭنىڭ بەزىندەي قۇرىش بىلەك بالاسى كاليفورنيا شتاتىندا WBA-نىڭ التىن بەلبەۋىن حالقىنا سىيعا تارتتى. قازاق جىلناماسىنا تىركەلەتىن جاڭا دەرەك بۇل. ولاي دەيتىنىمىز, بەيبىت شۇمەنوۆ ءىBA-جۇيەسىنىڭ التىن بەلبەۋىنە توعىز كەزدە­­سۋ­دەن كەيىن جەتتى. بۇعان دەيىن WۆO ءAsىa ءPacىfىc, WBC ءAsىan ءBoxىng ءCouncىl جانە PABA-نىڭ التىن بەلبەۋلەرىن شۇمەنوۆتەر شاڭىراعىنىڭ تورىنە ءىلىپ قويعان قازاقتىڭ باتىر بالاسى ون كەزدەسۋدەن كەيىن دارەجەسى ەڭ مىقتى سانالاتىن WBA-نىڭ دا التىن بەلبەۋىن قارىمتا كەزدەسۋدە قورعاپ قالدى. ەكى جۇيە بويىنشا الەم چەمپيونى بەيبىت شۇمەنوۆ كاسىپقوي بوكستا وسىنداي تاماشا تابىسقا قول جەتكىزگەن تۇڭعىش قا­زاق. تاريحتا WBA-نىڭ التىن بەلبەۋىنە 10 كەزدەسۋدەن سوڭ قول جەتكىزگەن تۇڭعىش بوكس­شى دا – شۇمەنوۆ. بۇلاي بولۋ سەبەبى, بەيبىت كەزدەسۋلەرىن اتاقتارىنا قاراماي كىل مىقتىلارمەن وتكىزدى. ونىڭ ىشىندە بۇرىنعى الەم چەمپيوندارى دا بار. بالقاشتىق بارىس ۆاسيلي جيروۆتىڭ ءىBA جۇيەسى بويىنشا العان بەلبەۋىن وزىندە قالدىرا الماعانىن ەسكەرسەك, قازاقتىڭ سوم التىنداي بالاسىنىڭ ايتۋلى جەڭىستەرى بايتاق قازاقستاننىڭ كاسىپقوي بوكستاعى تۇڭعىش جۇلدەلەرى. سوندىقتان, بۇل قۋانىشتىڭ الاش بالاسى ءۇشىن ءجونى دە, جوسىعى دا بولەك. بەيبىتتىڭ اكەسى ءامىرحان كوكەمىز ايتادى. بوكس دەسە ىشكەن اسىن جەرگە قوياتىن, قازاق ۇلاندارىنىڭ شارشى الاڭداعى جەڭىستەرىنە جۇرەگى جارىلارداي قۋاناتىن, سپورتتىڭ وسى ءتۇرىنىڭ بۇگە-شىگەسىنە دەيىن تالدايتىن ءمۇ­سىلىم دايىربەكوۆ اعامىز قوڭىراۋ شالىپتى. ء“اي, ءامىرحان, سەنىڭ قانداي كۇيدە بول­عانىڭدى قايدام, مەن بەيبىت رينگكە شىعا­تىن كۇنى كىرپىك ايقاستىرا المادىم. ءبىزدىڭ بالا باياعىنىڭ باتىرلارىنداي قايرات كورسەتتى. كاسىپقوي بوكستا بۇرىن-سوڭدى قازاق ۇلتىنىڭ قولى جەتپەگەن جەڭىستى سىيلادى. حالقىمىزعا قۇت بولعاي!” جەڭىستىڭ باعاسىن بىلەتىن ادام وسىلاي دەيدى. راسىندا, قازاقتىڭ جامپوز جىگىت­تە­رى­نىڭ اۋەسقوي بوكستا الەم چەمپيوناتى, وليم­پيادا ويىندارىنان ساۋدىراتىپ ال­تىن, كۇمىس مەدالداردى اكەلىپ جۇرگەنىنە كو­زىمىز ۇيرەنىپ, ەتىمىز ءولىپ كەتتى مە, بەيبىت ءشۇ­مەنوۆتىڭ كاسىپقوي بوكستاعى تاماشا تا­بىستارىن باعالاي الماي جاتقان سەكىلدىمىز. بىلە بىلسەك, ەكەۋىنىڭ ءجونى باسقا. اۋەسقوي بوكس جەڭىستىڭ تاعدىرىن ءتورت راۋندتا شەشىپ بەرسە, ون ەكى راۋندقا دەيىن سوزىلاتىن كا­سىپ­قوي بوكس عالامات مايدان, ناعىز حاس با­تىر­لاردىڭ سىنالاتىن كەزەڭى. مۇندا اۋەس­قوي بوكستاعىداي تورەشى ءۇش رەت نوكداۋن اشسا جارىستى توقتاتپايدى. كەۋدەڭنەن جا­نىڭ شىعىپ كەتپەسە, قوس قولىڭدا ۇرىسقا تۇراتىنداي قۋات قالسا مايدان دالاسىندا سۇركىل سالاسىڭ. قىلىشپەن قيدالاسىپ, گۇرزىمەن وپىرىپ ۇراتىنداي جەكپە-جەكتىڭ ون ەكى راۋندىنا جىگىتتىڭ سىرتتانى عانا ءوز جولىمەن شىعا الادى. بەيبىتتىڭ WBA جۇيەسى بويىنشا قارسى­لاسى الەم چەمپيونى ۆياچەسلاۆ ۋزەلكوۆ كوشەدە جۇرگەن بوزىمبايلاردىڭ ءبىرى ەمەس ەدى. كاسىپقوي بوكستا 22 كەزدەسۋ وتكىزىپ, ءبىر­دە-ءبىر رەت جەڭىلىستىڭ ءدامىن سەزىنبەگەن ۋزەل­كوۆ سول جەڭىستەرىنىڭ 14-ىندە قارسى­لا­سىن نوكاۋتتا جىققان. ال, بۇعان دەيىن 9 كەزدەسۋ وتكىزىپ, بىرەۋىندە قارسىلاسىنا ەسە جىبەرىپ, 6-ىندا تالدىرىپ تۇسىرگەن بەيبىت شۇمە­نوۆتى فاۆوريت ساناماعاندار مول بولعان. بۇل – ءبىزدىڭ جىگىتتى بىلمەيتىندەردىڭ ەسە­بى. ۋزەلكوۆ بۋىنا ءپىسىپ كەلىپتى. اعايىندى كليچ­كولاردىڭ قول استىندا جاتتىعاتىن ءجى­گىت ەشقانداي سۇراق تۋىنداماس ءۇشىن ءشۇ­مەنوۆتى ۇرىپ جىعاتىندىعىن ينتەرنەت ارقىلى جاھانعا جاريا ەتىپ ۇلگەرىپتى. “الەم چەمپيوناتىنىڭ بەلبەۋىن شۇمەنوۆ از-كەم قىزىقتاي تۇرسىن, سوسىن ءوز ەركىمەن ماعان بەرەدى. ول قازاققا شارشى الاڭدا كورەسىنى كورسەتەمىن”,– دەگەندى جانە قوسىپتى. “K2 ءPromotىons ءUkraىn” كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى الەكساندر كراسنيۋك تا وس­­ىنداي ويدا ەكەن. “مەنىڭ بولجاۋىم لاۋازىمدى قىزمەت تۇرعىسىنان ەمەس, كانىگى مامان تۇرعىسىنان-اق بولسىن. ۋزەلكوۆ جەكپە-جەكتە شۇمەنوۆتى نوكاۋتقا جىبەرەدى. مەنىڭشە, توعىزىنشى راۋندقا دەيىن”. WBA-نىڭ بەلبەۋىن گابريەل كامپيلو­­دان الىپ, سول اتاعىن قورعاۋ ءۇشىن قايتا ماي­دانعا تۇسكەن ءبىزدىڭ بەيبىت ونداي ۇساق­تىققا, ارزاندىققا بارماپتى. تەگىندە باتىر تۋعان, ايتۋلى باپكەر نۇرعالي ءسافيۋليننىڭ تالىمىندە تەر توككەن جىگىت ءسوزىن: “بارىنە شارشى الاڭ – تورەشى”,– دەپ شورت تىيعان. نۇرعالي باپكەر بەيبىتتىڭ وليمپيادا ويىندارىنىڭ جەڭىمپازى بولاتىنداي مۇمكىندىگى بار ەدى دەگەندى ءجيى ايتاتىن. بەيبىتتىڭ جەكپە-جەكتەرىن ءبىرىنشى رەت كو­رىپ جۇرگەن جوقپىز. اتاق-داڭق دەگەندى موي­ىن­دامايتىن, جۇرەگىنىڭ تۇگى بار باۋىرىمىز گونگ سوعىسىمەن قارسىلاسىن نايزاعايداي جارقىلداعان سوققىلارىمەن تىقسىرا ءجو­نەلەتىن. بۇل جولى دا سولاي بولدى. ۋزەلكوۆ العاشقى راۋندتا قارداي بوراعان سوققىنىڭ استىندا قالدى. ءبىرىنشى راۋندتىڭ ورتاسىندا ايقاستىڭ قىزىعىنا تۇسكەن بەيبىت سول جاق قاپتالداعى تالماۋ تۇستان ۇرعان قىسقا سوق­قى­نى وتكىزىپ الدى. نوكداۋن. تەز بويىن جي­ناپ العان بەيبىت ەشتەڭە بولماعانداي ۋزەل­كوۆتى بۇرىشتان بۇرىشقا قۋدى دەيسىز. قور­عانىستا جۇرگەن, اندا-ساندا ءبىر ۇرىپ, ۇرىس دالاسىنان سىتىلىپ شىعۋعا دايىن جۇرگەن ۋزەلكوۆتىڭ دا ءوز ەسەبى بولعانعا ۇقسايدى. بەي­بىتتىڭ بارلىق جەكپە-جەكتەرىن زەرتتەپ, ونىڭ اشىق ايقاستى قولاي كورەتىنىن بىلەتىن ۆياچەسلاۆ قارسىلاسى شارشاعان سوڭ سۇركىل سالماق بولعان. الايدا, ول ەسەبى دۇرىس شىقپادى. ءۇشىنشى راۋندتىڭ سوڭىندا ۋكراين جىگىتى ءبىر قۇلاپ تۇردى. شۇمەنوۆتىڭ شابۋىلىن تويتارعان ۋزەلكوۆ سول قولىن كوتەرىپ ۇلگەر­مە­دى. قازاق جىگىتىنىڭ گۇرزىمەن ۇرعانداي جوي­قىن سوققىسى باسىن ج ۇلىپ كەتە جازدادى. وسى عالامات سوققى ۋكرايندىقتىڭ قۋاتىن الىپ كەتكەندەي بولدى. ءتورتىنشى, بەسىنشى, التىنشى راۋندتار. مايدان دالاسىندا قاسقايىپ تۇراتىن ەر تۇركىنىڭ بالاسى ۋكراين جىگىتىنىڭ توبەسىندە جاسىن ويناتۋدا. شۇمەنوۆتى ۇرىپ جىعام دەگەن باتىرىڭ قوس قولىن قالقان ەتىپ جامىلىپ, شارشى الاڭنان شىعا قاشاتىن تەسىك تاپپاي ءجۇر. اشىق ايقاستا جۇرگەن ءبىزدىڭ جىگىتىمىز اشىق قالعان ساتتەردە ۇرىپ قالۋعا تىرىسقان ۋزەلكوۆ قورعانىنان شىقپادى. كارىن تىگىپ, بەتپە-بەت كەلسە قازاق باتىرىنىڭ تاپتاپ كەتەرىن بىلگەندەي. ال, قورعانىستا جۇرگەن, تالماۋ تۇستارى جابىق بوكسشىنى ۇرۋ قيىن. ونى جۇرت اۋەسقوي بوكستا ەكى دۇركىن الەم چەمپيونى, ءتورت راۋند ەمەس, سەگىز راۋند بويى قوس قولىمەن تالماي ۇرا الاتىن سەرىك ساپيەۆتىڭ جەكپە-جەكتەرىنەن كورىپ ءجۇر. قوس قولىن قالقان ەتىپ, اندا-ساندا اشىق اي­قاس­تا جۇرگەن سەرىكتى ءبىر ۇرىپ, تالايلار ءسا­پيەۆتىڭ بايگەسىن الىپ كەتكەن. ال بۇل جەك­پە-جەكتە بەيبىت ۆياچەسلاۆتىڭ ءبىر سوققىسىنا بەس سوققىمەن جاۋاپ بەرگەنىن ايتساق, با­سىمدىلىق قاي جاقتا بولعاندىعى بەلگىلى. الەم چەمپيوناتىندا قاس قاقپاي, ءاربىر مىق­تى سوققىلاردى ەسەپكە الىپ وتىرعان قا­زىلار ەسەبىن شىعاردى. 118:108, 118:108, 117:109. ءۇش تورەشى دە ءبىراۋىزدان جەڭىستى قازاق جىگىتىنىڭ پايداسىنا جازدى. ءبىز ءسال قالعىپ جۇرەتىن حالىقپىز عوي. افريكادا دوپ دوداسى وتكەندە قازاقستانعا ەش قاتىسى جوق بولسا دا بارلىق ماتچتاردى كورسەتۋگە دەمەۋشىلەر تابىلدى. ال, “قازاق­تىڭ باتىر حالىق ەكەنىن دالەلدەيمىن” دەپ اكەسى ءامىرحان وتىنسە دە, اناسى ساۋلە جا­لىنسا دا شارشى الاڭنان كەتپەي جۇرگەن با­تى­رىمىزدىڭ جەكپە-جەگىن قازاقستان­دىق­تار­عا تىكەلەي كورسەتۋدى ۇيىمداستىرا المادىق. ال, ۋكرايندار قايتتى؟ سوناۋ كيەۆتەن سايماندارىن, كەرەك-جاراعىن سۇيرەتىپ, “ين­تەر” تەلەكانالى كەلدى. مەملەكەتتىك تاپ­سىرمامەن. WBA-نىڭ التىن بەلبەۋىن جە­ڭىپ الاتىن التىن بالاسىن ۋكراين جۇرتىنا كورسەتىپ, ءسۇيىنشى سۇراۋ ءۇشىن. بىرەۋدىڭ قاڭسىعىن تاڭسىق قىلاتىن, ءوز قۋانىشىمىزدان كەشىگىپ جۇرەتىن جايبا­سارلىعىمىز-اي دەسەڭشى... ماتچ باستالاردان ەكى-ءۇش كۇن بۇرىن قازاق بايراعىن كوتەرگەنىنشە الىپ كەتكەن, قازاقستان كاسىپقوي بوكس فەدەراتسياسىنىڭ باس حاتشىسى التىنبەك نۇرداۋلەتوۆ ەڭ العاش ءسۇيىنشى سۇراعان ادام بولدى. بەيبىت­تىڭ تۋعان ءىنىسى, پروموۋتەرى شىڭعىس شۇمە­نوۆ بۇل كەزدە بۇكىل امەريكا كوز تىككەن باۋىرىن شارشى الاڭدا يىعىنا كوتەرىپ جۇرگەن ەدى. – ابەكە, اعاتاي-اي! جەر تۇبىنە كەلىپ, نە بولادى دەپ ۋايىم جەپ ەدىم. بەيبىت تاس-تالقانىن شىعاردى عوي. ابەكە-اۋ! ساۋلە جەڭەشەم ەكەۋىڭىز باتىر تاربيەلەپسىزدەر. سول ءۇشىن حالقىمىزدىڭ اتىنان مىڭ ال­عىس! – دەپتى التىنبەك امەريكانىڭ تورىنەن سىمسىز تەلەفون ارقىلى اپتىعىپ. وسى ايتۋلى جەكپە-جەكتەن ءۇش كۇن بۇرىن ءامىرحان جەزدەمىزدىڭ وفيسىنە باس سۇققانبىز. قابىرعالارعا بەيبىتتىڭ كەزدەسۋلەرىنەن كەرەمەت فوتولار ءىلىنىپتى. كامپيلومەن جەكپە-جەك. يىعىنا قان داعى جۇققان بەيبىت جاۋار بۇلتتاي تۇنەرىپ وڭ قولىمەن وپىرىپ ۇرۋعا ءتونىپ كەلەدى. كوزى وت, قاباعى مۇز. كامپيلو اۋىر سوققىدان قۇ­تىلا الماسىن ءبىلىپ, باسىن باۋىرىنا تىقپاق ارەكەتتە. ءبىزدى تولقىتقانى ول ەمەس. بەي­بىتتىڭ تامىرلارى, ءتىپتى جىڭىشكەلەرى دە ءبى­لەۋلەنىپ, تەرىسىن قازىر جارىپ شىعارداي كۇيدە ەكەن. ءدال قازىر جارىلارداي. دۇنيە ءجۇزىنىڭ ەڭ مىقتى سۋرەتشىسى مۇنداعى ۇرىس قاھارىن ءدال وسى فوتوداعىداي بەرە الماس ەدى. سولعىنداتىپ الار ەدى. تاستۇلەك ۇل: “قابىرعامدى بىرتىندەپ سوكسەڭ دە جولىمدى, جەڭىسىمدى بەرە المايمىن” ,– دەگەندى قاباعىمەن ۇقتىرادى. “اپىر-اي”,– دەي بەردىك ىشتەي. ء“وزىنىڭ اۋەسقوي بوكستا الا الماي كەتكەن ەنشىسىن ەردىڭ سويى تۇسەتىن كاسىپقوي بوكستان تاپقان, ءوز حالقىنىڭ نامىسى ءۇشىن ماڭدايىن شويىن جۇدىرىقتارعا توسىپ جۇرگەن باۋىرىم-اي! اتى بوكس دەمەسەڭ, ناعىز قان مايداننىڭ وتىندە ءجۇر ەكەنسىڭ-اۋ”. ابەكەڭ ءتۇسىندى. جەڭىل كۇرسىندى. – ساعان نە جەتپەيدى؟ دەنساۋلىعىڭدى قۇرتاسىڭ, قويا عوي, – دەسەم, كونبەيدى. “– اكە, قازاقتان كاسىپقوي بوكستا الەم چەمپيونى بولعان ەشكىم جوق. حالقىمىزدىڭ قانداي ۇلت ەكەنىن دۇنيە ءجۇزى ءبىلسىن. الەم چەمپيونى بولماي توقتامايمىن, باتاڭىزدى بەرىڭىز”, – دەيدى. سول بەيبىت دەگەنىنە جەتتى. ءوزىن دالەلدەۋ ءۇشىن از-مۇز اعىلشىنشاسىمەن امەريكانىڭ تورىنە جالعىز اتتانىپ كەتكەن. كلۋبتارعا بارىپ, قارسىلاستارىن تالدىرىپ جىعىپ, ۇلكەن مامانداردىڭ كوزىنە ىلىككەن. باۋىرى ەكەۋى حالىقارالىق پروموۋتەر ورتالىعىن قۇرىپ, ەسىك كوزىنە حاتشى قىز ۇستاپ وتىر­عان. “مەنەن كەيىنگى ىنىلەرىم كەلگەندە مەن قۇساپ قينالماسىنشى”, – دەپ اتىشۋلى لاس-ۆەگاستان 1 گەكتار جەر الىپ, سپورت قالا­شىعىن سالىپ جاتقان... اسىل باۋىرلارى­مىزدىڭ ەرلىك بايانى جايلى اڭگىمەنىڭ باسى عانا بۇل. بىردە ءامىرحان شۇمەنوۆ سەناتور ءادىل احمەتوۆتىڭ ۇيىنە بارىپتى. قابىرعادا ءىلۋلى تۇرعان ۇلىنىڭ سۋرەتى كوزىنە وتتاي باسىلعان. ء“بىزدىڭ ۇل عوي”,– دەپتى ەرلى-زايىپتى اح­مەتوۆتەر. باتىر جىگىت بەيبىت – بار قازاق­­­تىڭ بالاسى. ونىڭ قۋانىشى اكەسى تۋىپ وسكەن قازىعۇرتتىڭ, ءوزى دۇنيەگە كەلگەن شىم­كەنت­تىڭ, تاي ۇيرەتىپ, اۋناپ-قۋناپ قاي­تاتىن ناعاشى جۇرتى جامبىل وبلىسىنداعى كالينين – جايىلما اۋىلىنىڭ ەمەس, بار قازاقتىڭ قۋانىشى. امەريكادان قوڭىراۋ شالعاندا بەيبىت: “شەت جۇرسەم دە تۋعان ەلىم ويىمنان ءبىر مينۋت شىقپايدى. قازاقستانعا ەۋروپا ءتورىن ۇسىندى. ەلباسىمىزدىڭ اتاق-ابىرويى الەمگە تاراپ تۇر. قازاقستان, نازارباەۆ دەسە امەريكالىقتار ەلەڭدەيدى. مەن دە تابى­سىم­دى قوسسام دەپ ەدىم. نيەتىمە جەتتىم. امان­دىق بولسا, ەلگە جاقىندا بارام”, –دەپتى. ۇلتىنىڭ ساداعاسى بولعان اردا ۇل وسىلاي دەيدى. بۇل كۇندە امەريكا شوۋ بيزنەسى دە, بەلدى تەلەارنالارى دا قازاق ۇلىن قوس اتپەن قۋىپ, قۇراق ۇشىپ ءجۇر. “ماتچىڭدى بىزدە وتكىز, كەلىسىم-شارت جاساسايىق, دوللاردى ميللي­ونداپ ساناپ الاسىڭ”, – دەيدى ۇزدىگىپ. بەيبىت شۇمەنوۆ ونداي پەندەلىكتەن بيىك. “مىقتى قارسىلاسپەن سىياقىسىز-اق شار­شى الاڭعا شىعۋعا دايىنمىن” دەگەندى ءجيى ايتاتىن باۋىرىمىز قازاق ۇلتىنىڭ بيىك قا­سيەتتەرىن دۇنيە جۇزىنە وسىلايشا ايگىلەۋدە. ال, كاسىپقوي بوكستى پىشەن اقشا كورە­تىندەر بۇل قاسيەتىنە تۇسىنبەيدى. تۇسىنبەي-اق قويسىن. ويتكەنى, ول “ارىم – جانىمنىڭ سا­داعاسى” دەيتىن تامىرلى ۇلتتىڭ بالاسى عوي. وعان ميلليون دوللاردان ءوز ۇلتىنىڭ نا­مىسى ارتىق. ول نامىستى اقشاعا ساتپايدى. باقتيار تايجان. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.