ەلەكتر قۋاتىنىڭ بىرىڭعاي ءتاريفى بەلگىلەندى

ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 1 تامىزىنان باستاپ ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە “KEGOC” اق جۇيەلەرى بويىنشا ەلەكتر ەنەرگياسىن تاراتۋدىڭ بىرىڭعاي ءتاريفى ەنگىزىلەتىن بولادى. تۇتىنۋشىنىڭ قاي جەردە تۇراتىندىعىنا جانە ۇلتتىق ەلەكتر جۇيەسىنە قوسىلۋ قاشىقتىعىنا قاراماستان, ەلەكتر قۋاتىن تاراتۋ ءتاريفى قوسىمشا قۇن سالىعىنسىز (ققس) بىرىڭعاي ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ 1 كۆت/ساعاتىنا 0,94 تەڭگە بولىپ بەلگىلەندى. بۇل تۋرالى كەشە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ اگەنتتىگىندە وتكەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا اگەنتتىك توراعاسىنىڭ ورىنباسارى اناتولي شكارۋپا مالىمدەدى. “KEGOC” اق جۇيەلەرى بويىن­شا ەلەكتر ەنەرگياسىن تاراتۋعا بىرىڭعاي ءتاريفتىڭ ەنگىزىلۋى الماتى قالاسىندا, الماتى جانە قوستاناي وبلىستارىندا تۇتىنۋشىلاردىڭ ەلەكتر قۋاتىنا تولەيتىن ءتاريفىن 06-دان 3,2 پايىزعا دەيىن ارزان­دا­تۋ­عا مۇمكىندىك بەردى. بۇعان دەيىن بۇل وڭىرلەردە ەلىمىز بويىنشا ەلەك­تر قۋاتىنىڭ ەڭ جوعارى ءتاريفى قولدانىلىپ كەلگەن بولاتىن. ءبۇ­گىن­گى تاڭدا ەنەرگيا ۇنەمدەۋ جانە ەنەرگيا قۋاتىنىڭ تيىمدىلىگىن ارت­تىرۋ مەملەكەت باسشىسىنىڭ كۇن تارتىبىنە قويىپ وتىرعان باستى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. سوندىقتان ۇكىمەت تاپسىرماسىمەن اگەنتتىك ەنەرگيا ۇنەمدەۋ جونىندەگى شاراعا بەلسەنە قاتىسىپ كەلەدى. ءوت­كەن جىلدىڭ 1 قاڭتارىندا ەلى­مىز­دىڭ “ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى تۋ­را­لى” زاڭىنا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەرگە سايكەس ەلەكتر ەنەرگياسىن ساتىپ الاتىن بارلىق تۇتىنۋشىلار ەلەك­تر قۋاتى ءۇشىن تاۋلىك ايماقتارى بويىنشا سارالانعان تاريفتەر ارقىلى اقى تولەپ كەلگەن. مۇنداي تاريف قولدانۋ ءتاسىلى وڭىرلەردە ەلەك­تر ەنەرگياسىن ۇتىمدى پايدا­لا­نۋعا جانە تۇتىنۋشىلاردىڭ قاراجاتتارىن ەداۋىر ۇنەمدەۋگە ءمۇم­كىندىك بەردى. ەندى ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە  بىرىڭعاي تا­ريف جۇيەسىنىڭ ەنگىزىلۋىنە بايلا­نىس­تى تۇتىنۋشىلاردىڭ ەلەكتر قۋاتى ءۇشىن تولەيتىن تولەمدەرى تاعى دا تومەندەيتىن بولدى. اتاپ ايتقاندا, الماتى قالاسى­نىڭ جانە الماتى وبلىسىنىڭ “الماتىەنەرگوسبىت” جشس قىزمەت كورسەتەتىن ايماقتارىندا 1 كۆت/ساعات ەنەرگيا قۋاتىنىڭ ءتاريفى ققس-نى ەسەپتەمەگەندە 10,1 تەڭگە بولىپ, 0,6 پايىزعا تومەندەدى. بۇل وڭىرلەردىڭ تۇتىنۋشىلارى ەلەكتر قۋاتىن بەلگىلەنگەن مەجەدەن اسىرىپ پايدالانعان جاعدايدا 1 كۆت/ساعاتقا 13,57 تەڭگە تولەيدى. الما­تى قالاسىندا ايماقتىق تاريف 0,6 پايىز تومەندەدى. ءسويتىپ, تامىز ايىنان باستاپ قالادا ناقتى تۇل­عا­لار ءۇشىن كۇندىز تۇتىناتىن ەلەكتر قۋاتىنىڭ 1 كۆت/ساعاتى ققس-نى قوسا ەسەپتەگەندە 14,53 تەڭگە, ال ءتۇن­گى مەرزىمدە 3,21 تەڭگە بولىپ بەل­گىلەندى. زاڭدى تۇلعالار ءۇشىن الماتى قالاسىندا كۇندىزگى تاريف 11,31 تەڭگە, تۇنگى تاريف, 3,21 تەڭگە بولماق. “جەتىسۋەنەرگوترەيد” جشس قىزمەت كورسەتەتىن الماتى وب­لىسىنىڭ ايماعىندا ەلەكتر قۋاتىنىڭ ءتاريفى 0,17-دەن 1,6  پايىز­عا دەيىن تومەندەپ, ققس-نى قوسپاعاندا 10,75 تەڭگە بولىپ بەلگىلەندى. قوستاناي وبلىسى بويىنشا “كوستانايسكيەنەرگوتسەنتر” جشس قىزمەت كورسەتەتىن ايماق­تار­دا, ياعني قوستاناي قالاسى مەن 16 اۋداندا ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ ءتاريفى 2,6 پايىزعا تومەندەپ, ققس-نى قوسپاعاندا 9,98 تەڭگە بولىپ بەلگىلەندى. سول سياقتى سارالانعان تاريف دەڭگەيى دە 1-3,6 پايىزعا ءتو­مەندەدى. ال ليساكوۆ, رۋدنىي, جە­تى­قارا قالالارىندا تيىسىنشە تاريف ورتا ەسەپپەن 3,4, 2,8 جانە 3,2 پايىزعا تومەندەيدى. سونىمەن بىرگە “استاناەنەر­گو­سبىت” جشس-نىڭ ەلەكتر ەنەر­گيا­سىن ءوندىرۋ كولەمىن ارتتىرۋىنا, شىعىنداردى وڭتايلاندىرۋىنا بايلانىستى ەلەكتر قۋاتىنىڭ ور­تا­شا ءتاريفى 5,24 پايىزعا تومەن­دەدى. ەندى استانالىقتار ەلەكتر قۋاتىنىڭ كۆت/ساعاتىنا ققس-نى قوسپاعاندا 7,41 تەڭگە تولەيتىن بو­لادى. تامىز ايىنا دەيىن بۇل كور­سەتكىش 7,96 تەڭگە دەڭگەيىندە بولىپ كەلگەن. ءسويتىپ, تامىز ايىنان باستاپ ەلەكتر پەشتەرىن پايدالا­نا­تىن ناقتى تۇتىنۋشىلار ەلەكتر قۋاتىنىڭ كۆت/ساعاتىنا ققس-تى قوسا ەسەپتەگەندە 6,84 تەڭگە تولەي­تىن بولادى. بۇل رەتتە 1 ادامعا بەل­گىلەنگەن نورما ايىنا 90 كۆت/سا­عاتتان اينالادى. ال ەلەكتر پەش­تە­رىن پايدالانبايتىن تۇتىنۋشى­لار­دىڭ ەلەكتر قۋاتىنا تولەيتىن تا­ريفى 15,3 پايىزعا تومەندەپ, 6,96 تەڭگەنى قۇرايدى. بۇل رەتتە 1 ادامعا بەلگىلەنگەن نورما ايىنا 70 كۆت/ساعاتتان اينالادى. بەلگىلەنگەن نور­مادان ارتىق پايدالانىلعان ءاربىر كۆت/ساعات ەلەكتر قۋاتى ءۇشىن تاريف 9,96 تەڭگە بولىپ بەلگىلەندى. ناقتى تۇلعالار ءۇشىن تۇنگى مەرزىم­دەگى كۆت/ساعات ەلەكتر قۋاتىنىڭ ءتاريفى 2,26 تەڭگە بولسا, زاڭدى تۇل­عالار ءۇشىن 8,3 تەڭگە بولماق. ناقتى مىسال كەلتىرەتىن بولساق, استانا قالاسىنداعى گازبەن جابدىقتالعان ۇيدە تۇراتىن ءۇش ادامنان قۇرالعان وتباسى ايىنا 210 كۆت/ساعات ەلەكتر قۋا­تىن پايدالانعان كەزدە ايىنا 265 تەڭگە ۇنەمدەيتىن بولادى. ەلىمىز بويىنشا وڭىرلەردە ەلەكتر ەنەرگياسىنا سارالانعان تا­ريفتەر بەلگىلەنگەن 2008 جىلدان بەرى ەلەكتر قۋاتىن تۇتىناتىن جەكە جانە زاڭدى تۇلعالار جىلىنا 1,1 ميلليارد تەڭگە قارجى ۇنەمدەگەن. سونىمەن بىرگە تۇتىنۋ كولەمىن ءتو­مەندەتۋگە, ەلەكتر قۋاتى كوپ تۇ­تى­نىلاتىن ۋاقىتتاردى وڭتايلاندىرۋ ناتيجەسىندە ءبىرشاما ۇنەمشىلدىككە قول جەتكىزىلدى. وسى مەرزىم ىشىندە ەلەكتر ەنەرگياسىن تۇتىنۋ كولەمىن تومەندەتۋگە بايلا­نىس­تى ەلەكتر قۋا­تىن وندىرەتىن نى­ساندار 20-30 مىڭ توننا نەمەسە 500 ۆاگون كومىر ۇنەمدەدى. ءوز كەزەگىندە بۇل اۋانى لاس­تايتىن زياندى زاتتار­دىڭ ازايۋى­نا جاعداي جاسادى. جىلقىباي  جاعىپار ۇلى.