27 شىلدە, 2010

قۋاتتى مەملەكەتتىڭ قالىپتاسۋ قىرلارى

710 رەت
كورسەتىلدى
15 مين
وقۋ ءۇشىن
ەلباسى تاپسىرماسى بويىنشا پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆتىڭ وڭىرلەرگە جاساعان ساپارىندا ايشىقتى كورىنۋدە ەگەمەندىگىنىڭ جيىرماسىنشى جىلدىعى قارساڭىندا تۇرعان تاۋەل­سىز قازاقستان وسى قىسقا ۋا­قىت ارالىعىندا الەمگە تانىمال, ارىپتەستىك قاتىناستاردا بەدەلدى ەل رەتىندە قالىپتاسىپ قانا قويماي, سونىمەن قاتار ءوزىنىڭ ىشكى الەۋ­مەتتىك-ەكونوميكالىق پروبلە­ما­لا­رىن باتىل شەشە الاتىن قۋاتتى مەملەكەت رەتىندە بوي كورسەتىپ وتىر. ەگەر سوڭعى ءبىر-ەكى جىلدىڭ ارا­سىنداعى وقيعالارعا سارالاي كوز سالاتىن بولساق, مۇنىڭ كوپ­تەگەن بەلگىلەرىن مەيلىنشە ايقىن بايقاۋعا بولادى. الەمدىك ەكونوميكالىق داع­دا­رىس­تىڭ سالماعى حالىقارالىق قاۋىمداستىقپەن ينتەگراتسيالانىپ ۇلگىرگەن ەلىمىزگە بارىنشا اۋىر تيسە دە مەملەكەت قۋاتىنىڭ ارقا­سىن­دا ونىڭ اۋىرتپالىعىن سەزىن­گە­مىز جوق. مۇنىڭ سىرتىندا قا­زاق­ستاندى يندۋستريالىق تۇرعىدان جاڭاشا دامىتۋ ءىسى سول داعدارىس تۇسىندا جوسپارلانىپ, قىزۋ باس­تالىپ كەتتى. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا 74 يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جوبا ىسكە قوسىلسا, جىل اياقتال­عانعا دەيىن تاعى دا وسىنشاما نىسان پايدالانۋعا بەرىلمەك. ارينە, جاڭا تاريحى  بار بول­عا­نى 20 جىل ۋاقىتتى عانا قام­تي­تىن جاس مەملەكەتىمىزدە بارلىق ماسەلە شەشىمىن تاپقان دەپ ايتا المايمىز. نەگىزگى ۇلكەن ىستەر ەندى عانا باستالىپ كەلەدى. سونىڭ ءىشىن­دە وڭىرلىك دامۋ ماسەلەسى ەرەكشە مانگە يە بولىپ وتىر. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بۇل ىسكە ەرەك­شە ءمان بەرۋدە. ۇكىمەت باس­شىسى كارىم ءماسىموۆتى وڭىرلەرگە اتتاندىرا وتىرىپ, جەرگىلىكتى جاع­دايمەن جەتە تانىسىپ, ولارداعى پروبلەمالاردى ايقىنداپ, شەشى­مىن قاراستىرۋ جونىندە تىكەلەي تاپسىرمالار بەرۋدە. ەلباسىنان تىكەلەي وكىلەتتىك الىپ, قاسىنا مينيسترلەردى ەرتىپ, وڭىرلىك دامۋ ماسەلەسىنە باسىمدىق بەرىپ وتىرعان ۇكىمەت باسشىسى كارىم ءماسىموۆتىڭ ءىس-قيمىلى شيراق, شەشىمى پارمەندى ەكەندىگى ەلىمىزدىڭ شىعىس, سولتۇستىك وڭىرلە­رىنە شىققان ساپارلارىنان انىق بايقالدى. الماتى, شىعىس قازاق­ستان وبلىستارىن ارالاعان تۇستا سۋ تاسقىنىنىڭ زارداپتارىن جويۋ, وسى وڭىرلەردەگى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋ جونىندە بىرنەشە كە­ڭەس­تەر وتكىزىپ, اتالعان وبلىستاردا جۇمىستىڭ جۇيەلى جۇرۋىنە ۇكىمەت تاراپىنان ايتارلىقتاي قولداۋ بىلدىرسە, اقمولا, سولتۇستىك قازاق­ستان, قوستاناي وبلىستارىنا جا­ساعان ساپارى بارىسىندا سولتۇستىك ءوڭىردى گازبەن قامتۋدىڭ ءتۇيىندى ماسەلەسىن تارقاتتى. بىرنەشە ءون­دى­رىس وشاعىنىڭ الدىنان كەز بول­عان پروبلەمالاردى جەرگىلىكتى جەر جاعدايىندا تالقىلاپ, ولارعا قول­داۋ جاساۋدىڭ شەشىمدى جولدارىن قاراستىرۋ جونىندە شۇعىل تاپ­سىرمالار بەردى. وسى ساپارلار قورىتىندىسىن­دا حالىقتى اۋىز سۋمەن قامتۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى ءالى دە تولىق شە­شى­مىن تاپپاعاندىعى, ونىڭ بارلىق ايماقتارعا ءتان ەكەندىگى ايقىن­دال­دى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە ۇكىمەتتە وتكەن وتىرىستا حالىقتى اۋىز سۋ­مەن قامتۋدىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى جاڭا تۇجىرىمداما جوباسى ومىرگە كەلدى.  بۇل تۇجىرىمداما بويىن­شا ءار جىل سايىن اتالعان ىسكە 90 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە قارجى قا­راستىرىلماق. قازاقستاننىڭ قۋات­تى مەملەكەت رەتىندە قالىپ­تا­سىپ وتىرعاندىعى, ونىڭ حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋ باعىتىنداعى پروبلەمالاردى پارمەندى تۇردە شەشە الاتىندىعى وسى فاكتىنىڭ وزىنەن ايقىن بايقالاتىنداي. ۇكىمەت باسشىسى كارىم ءماسى­موۆتىڭ ەلىمىزدىڭ باتىس وڭىرىنە جا­ساعان جۇمىس ساپارى ماڭعىستاۋ وب­لىسىنان باستاۋ الدى. وسى سا­پار بارىسىندا كارىم ءماسىموۆ ۇكى­مەتىنىڭ جۇمىس ستيلىنە جەدەل­دىلىك, شەشىمدىلىك, پروبلەمالارمەن جەرگىلىكتى جەردىڭ وزىنە بارىپ تا­نىسۋ, كومەكجولدارىن دەرەۋ بەل­گى­لەۋ ءتان ەكەندىگى تاعى ءبىر ايقىن­دالدى. وسى جولى ۇكىمەت باسشىسى بورانقۇل گاز وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسىمەن تانىسقان ەدى. ونىڭ قۇرىلىسى 2005 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا باستالسا دا ءالى اياقتال­ما­عان. قۇرىلىستى اياقتاۋ مەرزىمى كە­رى سىرعىتىلىپ وتىرعان. كارىم ءما­سىموۆ باستاعان ۇكىمەتتىك توپ ءوڭىر باسشىلىعىمەن بىرلەسە وتى­رىپ, كاسىپورىننىڭ باسىندا وسى پروبلەمانىڭ سەبەپ-سالدارىن تال­قى­لادى. قۇرىلىستى جۇرگىزۋشى “تولقىنمۇنايگاز” جشس تۋىن­داعان قارجىلىق پروبلەمالارعا باي­لانىستى ءىستى اقساتىپ العان. ونى اياقتاۋعا قاۋقارسىز ەكەندىگى بايقالدى. وسىعان بايلانىستى ۇكىمەت باسشىسى مۇناي جانە گاز ءمينيسترى ساۋات مىڭباەۆ پەن ءوڭىر باسشىلارىنىڭ پىكىرلەرىن تىڭداي كەلە جاڭا شەشىم قابىلدادى. بو­رانقۇل گاز وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ قۇ­رى­­لىسىن اياقتاۋ “قازمۇنايگاز” ۇلت­تىق كومپانياسىنا تاپسى­رىل­دى. “ەرتەڭگى كۇننەن باستاپ, زاڭ­ناماعا سايكەس, “قازمۇنايگاز” ۋا­قىتشا باسقارۋعا كىرىسەتىن بولسىن, زاۋىت قۇرىلىسىن تەزدەتىپ اياقتاپ, ول جۇمىسقا كىرىسۋى ءتيىس. ويتكەنى, بۇل زاۋىتتىڭ جۇمىسى ءوڭىر ءۇشىن ماڭىزدى بولىپ تابىلادى. ءارى وسى ارقىلى كوپتەگەن ادامدار جۇ­مىس الادى. سوندىقتان بۇگىننەن باستاپ “تولقىنمۇنايگازبەن” كە­لىسىم-شارتتى بۇزۋ تۋرالى بۇي­رىققا قول قويىلادى. جۇمىستى “قازمۇنايگاز” قابىلدايدى”, دەدى پرەمەر-مينيستر. مىنە, ءسويتىپ تالايدان بەرى تولعاندىرىپ كەلە جاتقان وزەكتى ءبىر پروبلەما دەرەۋ شەشىمىن تاپتى. ارينە, ۋاقىتشا باسقارۋدى ەنگىزۋدىڭ ۋاقىتشا شارا ەكەندىگى بەلگىلى. سوندىقتان مۇنداي الىپ قۇرىلىستاردى سالۋعا تەندەر وتكىز­گەن كەزدە ونى ۇتقان زاڭدى نەمەسە جەكە تۇلعانىڭ ادال بولاتىندىعى كەپىلدەندىرىلگەنى ءجون. ال ماسەلە­نىڭ تۇپكى شەشىمىن ۇكىمەتتىك دەڭ­گەيدە “تولقىنمۇنايگاز” جانە “قازپولمۇناي” جشس اكتيۆتەرىن بورانقۇل گاز وڭدەۋ زاۋىتى قۇ­رى­لىسىن اياقتاۋ شارتىمەن مەملەكەت نەمەسە جەكە الەۋەتتى ينۆەستوردىڭ ساتىپ الۋى جونىندە سوڭعى شەشىم قابىلداناتىن بولادى. ەلىمىزدەن سىرتقا شىعاتىن كو­لىك دالىزدەرىن قالىپتاستىرۋ ىسىندە ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ ماڭىزى زور. سەبەبى, مۇندا “اقتاۋ حالىق­ارا­لىق تەڭىز ساۋدا پورتى” ورنا­لاس­قان. ۇكىمەت باسشىسى وسى پورت­تى سولتۇستىك باعىتتا كەڭەيتۋ جوباسىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسىمەن تانىستى. بۇل ماڭىزدى جوبا 2006 جىلدان بەرى جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. جوبانىڭ جال­پى قۇنى 41 ميلليارد 680 ميل­ليون تەڭگەگە باعالانعان. جوبا ءجۇ­زەگە اسقان جاعدايدا ەلىمىز ءۇشىن ار­زان تەڭىز جولىن پايدالانۋدىڭ, ونىڭ ينفراقۇرىلىمدارىن دامى­تۋدىڭ, وسى ارقىلى حالىقارالىق ساۋدانى قىزدىرا ءتۇسۋدىڭ ءتيىمدى ءمۇم­كىندىكتەرى ۇلعايا تۇسەتىن بولادى. وبلىسقا ساپارى بارىسىندا پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆ باسقا دا كوپتەگەن وندىرىستىك, الەۋ­مەتتىك, قىزمەتتىك نىسانداردا بو­لىپ, ولاردىڭ جاي-جاپسارىمەن جەتە تانىستى. ورتالىق ازيانىڭ كولىكتىك ءدالىزى قىزمەتىن اتقاراتىن “اتىراۋ-اقتاۋ” اۆتوماگيسترالىنىڭ “بەينەۋ-اقتاۋ” جول تەلىمىن قايتا جاڭعىرتۋ جوباسىنا, تاعى ءبىر وسىن­داي ما­ڭىز­دى جوبا “بەينەۋ-جەزقازعان” جاڭا تەمىر جول جەلى­سىن سالۋ جوسپارىنا, “بەينەۋ-بوزوي-شىمكەنت” ماگ­يسترالدىك گاز قۇبىرىنىڭ جوباسىنا جەتە زەر سالىپ, بۇل قۇرىلىستاردى دەر كەزىندە جۇرگىزۋ قاجەتتىگىن اتاپ كورسەتىپ, وسىعان قاتىستى بىرقاتار تاپسىرمالار بەردى. ۇكىمەت باس­شى­سىنىڭ وسى ساپارى بارىسىندا ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنا قوسىمشا تىنىس بەرەتىن  ينفراقۇرىلىمدىق جوبالارعا كوپ كوڭىل اۋدارى­ل­عان­دى­عى بايقالدى. ۇكىمەت باسشىسىنىڭ مۇنان كەيىنگى ساپارى باتىس قازاقستان وبلىسىندا جالعاستى. اقجايىق ءوڭى­رىندەگى حالىقتى ءدال قازىرگى ءسات­تە قيناپ وتىرعان باستى ماسەلە رەتىندە وڭىرگە دەندەي ەنگەن قۇر­عاقشىلىق جاعدايدى ايتۋعا بولادى. جالپى, قۇرعاقشىلىق بيىلعى جىلى قوستاناي وبلىسىنىڭ ءبىر شەتىنەن باستاۋ الىپ, اقتوبە, با­تىس قازاقستان وبلىستارىندا ورىن الۋدا. وسىعان بايلانىستى ءتىر­شى­لىگى تابيعاتتىڭ توسىن مىنەزىنە باعىنىشتى كەلەتىن ديقان قاۋىمى كوپتەگەن زارداپتار شەگۋدە. ۇكىمەت باسشىسى وسىعان وراي ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىمەن استىعى كۇيىپ كەتكەن ديقاندارعا قولداۋ جاسالا­تىن­دىعى تۋرالى مالىمدەگەن بو­لا­تىن. باتىس قازاقستاندا جالعاسقان وسى ساپار بارىسىندا دا ديقان قاۋىمنىڭ مۇڭ-مۇقتاجىنا كوبى­رەك كوڭىل ءبولدى. ولارمەن كەزدەسۋ بارىسىندا قۇرعاقشىلىقتان كەل­گەن زارداپتاردى ايقىنداپ, ءتيىستى كومەك شارالارىن بەلگىلەيتىن ار­نايى جۇمىس توبىن قۇرۋ جونىندە شەشىم قابىلدادى. مۇنىمەن قوسا باتىس قازاقستان وبلىسى اگرو­ونەر­كاسىپتىك كەشەنىنىڭ  الداعى بەس جىلدىق دامۋ جاعدايىن قاراس­تىراتىن باعدارلاما ازىرلەنەتىن بولدى. ونىڭ ءتيىستى قۇجاتتارىن الداعى قاراشا ايىنا دەيىن دايىن ەتۋ جونىندە اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى اقىلبەك كۇرىشباەۆ پەن وبلىس اكىمدىگىنە تاپسىرىلدى. – بيىلعى قۇرعاقشىلىق تەك اقجايىق ءوڭىرىن عانا ەمەس, رەس­پۋب­ليكانىڭ بىرقاتار وزگە دە اي­ماق­تا­رىن قامتىپ وتىر. سوندىقتان وسى جەردە جۇمىس توبىن قۇرۋ ءجو­نىن­دەگى وكىمگە قول قويىپ وتىر­مىن. وسى قۇجاتقا سايكەس تەك ءسىز­دەر­دىڭ وبلىستارىڭىز ءۇشىن عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە تۇتاستاي ەلىمىز بويىنشا العاندا كۇردەلى جاعدايدىڭ دەڭگەيىن ايقىنداۋ جانە وسىعان بايلانىستى ءتيىستى ۇسى­نىستاردى ازىرلەۋ قاجەت. قۇ­رىل­عان جۇمىس توبى وسى ىسپەن اينالىسادى. تاعى ءبىر ايتارىم, قۋاڭشىلىق بولعانىمەن ەلىمىزدىڭ قاي وڭىرىندە بولسىن نان باعاسى وسپەيدى. سونداي-اق ورال ءوڭىرىن­دەگى بوساپ قالعان ەلەۆاتورلار مەن استىق قابىلداۋ پۋنكتتەرىنە مەم­لەكەتتىك قور ەسەبىنەن 150 مىڭ تون­نا ءدان جانە قاجەتتى كولەمدە جەم-ازىق جونەلتىلەدى, – دەپ مالىمدەدى ۇكىمەت باسشىسى. پرەمەر-مينيستر وسى وب­لىس­قا ساپارى بارىسىندا دا جۇزەگە اسۋ ۇستىندەگى جاڭا يندۋستريالىق جو­بالارمەن تانىستى. سونىڭ ءىشىن­دە زەلەنوۆ اۋدانىندا بوي كوتەرگەن 8640 ءىرى قاراعا ارنالعان قازىرگى زاماندىق مال بورداقىلاۋ كەشەنىنە, تمد كولەمىندە بالا­ماسى جوق دەپ تابىلىپ وتىرعان ميا تامىرىن وڭدەيتىن زاۋىتتىڭ سالىنۋىنا وڭ باعاسىن بەردى. “وسى ميا وڭدەيتىن زاۋىت جۇ­مىسىمەن تانىسۋ بارىسىندا پرە­مەر-ءمينيستردىڭ قىزمەتتىك باي­لانىس جۇيەسى بەلگى بەردى, – دەپ جازادى ساپاردان جەدەل رەپورتاج دايىنداعان باتىس قازاقستان وب­لىسىنداعى مەنشىكتى ءتىلشىمىز تە­مىر قۇسايىن. – ونى كوتەرگەن كەزدە ارعى جاعىنان ەلباسى نۇر­سۇلتان نازارباەۆتىڭ بارشا قا­زاق­ستاندىق­تارعا جاقسى تانىس جا­عىم­دى دا قوڭىر داۋسى تەك كارىم قا­جىم­قان ۇلىنىڭ وزىنە عانا ەمەس, ونىڭ جا­نىنداعىلارعا دا ەستىلىپ قالدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءتيىس­تى ساۋا­لىنا وراي ك.ءماسىموۆ بىلاي دەدى: – نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى, ءدال وسى قازىر مەن باتىس قازاقستان وب­لىسىنداعى ەگىستىك القاپتارى­نىڭ ءبىرىنىڭ شەتىندە تۇرمىن. بيىل مۇندا ورىن العان قۋاڭشىلىققا دا تىكەلەي كۋا بولىپ تۇرعان جايىم بار. وسىعان بايلانىستى ارنايى جۇمىس توبىن قۇرۋ ءجونىن­دە شەشىم قابىلدادىم. كوپ كەشىكپەي ك.ءماسىموۆتىڭ مەملەكەت باسشىسىنا بەرگەن حا­بار­لاماسىنا وراي ەلباسىنىڭ باي­لامى تاعى دا ۇكىمەت باسشى­سى­نىڭ جانىندا تۇرعاندارعا ەستىلدى. – باتىسقازاقستاندىقتارعا مەنىڭ ىستىق ىقىلاستى سالەمىمدى جەتكىزىڭىز. ەگىن كۇيىپ كەتتى دەپ ەڭسەلەرى تۇسپەسىن. تابيعاتتا جامان اۋا رايى بولمايدى. ول ءار جىل­دا­رى بىردە قۋاڭشىلىق, بىردە جاڭبىرلى بولىپ وزگەرىپ وتىرادى. تىكەلەي ءوزىمنىڭ تاراپىمنان دا ولارعا قاجەتتى قولداۋ كورسەتىلەتىن بو­لادى, – دەدى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى. ەلباسىنىڭ ۇلكەن قامقور­لىق­قا تولى بۇل سوزدەرىن بىرىنەن سوڭ ءبىرى ەستىپ, قوزعالاقتاپ قالعان ءۇل­كەن قاۋىم ەندىگى ءبىر ساتتە ءدۇر سىلكىنىپ, سايىن دالانى جاڭعىرتا قول شاپالاقتاپ جىبەردى. وسى ءبىر ساتتە ولار رەسپۋبليكانىڭ كەز كەل­گەن وڭىرىندەگى, رەسپۋبليكانىڭ ءار ازاماتىنىڭ ومىرىندەگى ورىن العان قيىنشىلىقتار مەن كەدەرگىلەر, ەڭ الدىمەن ەلباسىنىڭ جۇرەگىنە سالماق تۇسىرەتىنىن سەزگەنى انىق. سونداي-اق ەلباسىنىڭ ناقتى قول­داۋىن سەزىنۋ قۋانىشىن باستان كەش­كەندەرىنە دە كۇمان جوق”. مىنە, وقيعا كۋاگەرى باتىس­قا­زاق­ستان­دىق ءتىلشىمىز وسىلاي دەپ جازدى. قۋاڭشىلىق جاعداي باتىس قازاقستان وبلىسىمەن كورشىلەس اقتوبە وڭىرىندە دە قاتتى باي­قالۋدا. بۇعان پرەمەر-مينيستر وسى وبلىسقا جاساعان ساپارى بارىسىندا كوز جەتكىزدى. – وبلىستاعى ەكونوميكالىق جاعداي قاناعاتتانارلىق. العاشقى جارتىجىلدىقتاعى ەكونوميكانىڭ دامۋى ءتاۋىر. يندۋستريالىق باع­دار­لاما بويىنشا اقتوبە وبلىسى الدىڭعى قاتاردا كەلەدى. اۋا رايى­نىڭ قۋاڭشىلىعى سالدارىنان ەگىن شىقپاي قالدى. جالپى, ەگىنشى­لىك­تە ىلعال ساقتاعىش تەحنولوگياعا باسا نازار اۋدارۋ كەرەك. وڭىردە اۋىل شارۋاشىلىعى كەشەنىن دا­مى­تۋ, سونىڭ ىشىندە مال شارۋا­شىلىعىمەن اينالىسۋعا باعىت ۇستاۋ جايلى وبلىس باسشىسىنا, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترىنە تاپسىرما بەردىم. قۋاڭشىلىقتان زارداپ شەككەن باتىس قازاقستان, اقتوبە وبلىستارىنا ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك وبلىستارىنان استىق جەتكىزۋگە قارجى بولىنەدى. جەم-ءشوپ جەتكىزۋگە دە كومەكتەسەمىز. “جەم-ءشوپ جوق”, دەپ اسىل تۇ­قىم­دى مالدى پىشاققا ىلىكتىرۋگە جول بەرىلمەيدى. شارۋاشىلىق قۇرى­لىم­دارى العان نەسيەنىڭ مەرزىمىن سوزۋ ماسەلەسى دە ويلاستىرىلادى, – دەپ مالىمدەدى ۇكىمەت باسشىسى اقتوبەلىك ديقاندارمەن كەزدەسۋ بارىسىندا دا. ۇكىمەت باسشىسى بۇل وبلىسقا ساپارى كەزىندە دە كوپتەگەن يندۋس­تريالىق-يننوۆاتسيالىق جوبالار­دىڭ جۇزەگە اسۋ جايىمەن, “بيزنەس­تىڭ جول كارتاسى-2020” باعدارلا­ما­سىنىڭ ورىندالۋ بارىسىمەن تانىستى. ۇكىمەت باسشىسى ءۇش وبلىسقا جاساعان وسى ساپارى كەزىندە دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ مەن ءبىلىم بەرۋ سالالارىنىڭ جۇمىسىنا ەرەكشە ءمان بەرگەندىگىن باسا ايتۋىمىز كەرەك. وسى ءۇش وبلىستى ارالاپ كور­گەن كەزدە ولاردىڭ ارقايسى­سىن­داعى اتالعان سالا قىزمەت­كەر­لە­رىمەن ارنايى جولىعىپ, ولار­دىڭ حال-جاعدايلارىن ءبىلدى. ەلى­مىزدەگى جۇزەگە اسۋ ۇستىندەگى دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ مەن ءبىلىم بەرۋ سالا­لارىنداعى رەفورمالار جايىن­دا­عى پىكىرلەرىن سۇرادى. جالپى, ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ەل وڭىرلەرىن ارالاعان ساپارلارى­نان ورتاق ءبىر قورىتىندى تۇيەتىن بولساق, قازىرگى كۇنى ەل باسشى­لى­عىن يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جوبالاردىڭ جۇزەگە اسۋىمەن قاتار حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى كوبىرەك تولعاندىراتىندىعى اي­قىن اڭعارىلىپ وتىر. نەگىزگى شەشىمدى ىستەر دە وسى سالالارعا قاراي باعىتتالعانى ديقانداردىڭ موينىنا تۇسكەن قۇرعاقشىلىق اۋىرتپاشىلىقتارىن جەڭىلدەتۋ, سولتۇستىك وبلىستاردىڭ حالقىن گازبەن قامتۋ, جاڭا اۋىز سۋ باع­دار­لاماسىن ازىرلەۋ جونىندە جاڭا شەشىمدەر قابىلدانۋىنان ايقىن سەزىلەدى. بۇل جونىندەگى ءاربىر شە­شىم ميللياردتاعان سومانى قامتيدى. تاعى ءبىر ايتا كەتەر ماسەلە, پرە­مەر-مينيستر كارىم ءماسى­موۆ­تىڭ ەل وڭىرلەرىنە جاساعان سا­پارلارى ارقىلى ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ وڭىرلىك دامۋ ماسەلەسىنە قاتتى كوڭىل ءبولىپ وتىرعاندىعى بايقالىپ وتىر. تاۋەلسىزدىككە يە بولعان 19 جىل­دىڭ ىشىندە قازاقستاندا الەۋمەت­تىك باعىتتاعى قۋاتتى مەملەكەتتى قالىپتاستىرۋدىڭ  جوباسى ءساتتى جۇزەگە استى. ەندى سول مەملەكەت ەلىمىزدىڭ ءاربىر ءوڭىرىن دامىتۋعا, ونداعى حالىقتىڭ تۇرمىس جاعداي­ىن جاقسارتۋعا, ءومىردىڭ, تابيعات­تىڭ زاڭى بويىنشا توتەدەن كەزدە­سىپ قالاتىن پروبلەمالار تۇسىندا حالىقتىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن بەلسەنە قورعاۋعا مول مۇمكىندىكتەرمەن كىرىسىپ وتىر. ساپار قورىتىندىسى تۋرالى توقسان اۋىز ءسوزدىڭ تو­بىق­تاي ءتۇيىنى وسى دەپ ەسەپتەيمىز. سۇڭعات ءالىپباي.
سوڭعى جاڭالىقتار