ەلباسى تاپسىرماسى بويىنشا پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆتىڭ وڭىرلەرگە جاساعان ساپارىندا ايشىقتى كورىنۋدە
ەگەمەندىگىنىڭ جيىرماسىنشى جىلدىعى قارساڭىندا تۇرعان تاۋەلسىز قازاقستان وسى قىسقا ۋاقىت ارالىعىندا الەمگە تانىمال, ارىپتەستىك قاتىناستاردا بەدەلدى ەل رەتىندە قالىپتاسىپ قانا قويماي, سونىمەن قاتار ءوزىنىڭ ىشكى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق پروبلەمالارىن باتىل شەشە الاتىن قۋاتتى مەملەكەت رەتىندە بوي كورسەتىپ وتىر. ەگەر سوڭعى ءبىر-ەكى جىلدىڭ اراسىنداعى وقيعالارعا سارالاي كوز سالاتىن بولساق, مۇنىڭ كوپتەگەن بەلگىلەرىن مەيلىنشە ايقىن بايقاۋعا بولادى.
الەمدىك ەكونوميكالىق داعدارىستىڭ سالماعى حالىقارالىق قاۋىمداستىقپەن ينتەگراتسيالانىپ ۇلگىرگەن ەلىمىزگە بارىنشا اۋىر تيسە دە مەملەكەت قۋاتىنىڭ ارقاسىندا ونىڭ اۋىرتپالىعىن سەزىنگەمىز جوق. مۇنىڭ سىرتىندا قازاقستاندى يندۋستريالىق تۇرعىدان جاڭاشا دامىتۋ ءىسى سول داعدارىس تۇسىندا جوسپارلانىپ, قىزۋ باستالىپ كەتتى. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا 74 يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جوبا ىسكە قوسىلسا, جىل اياقتالعانعا دەيىن تاعى دا وسىنشاما نىسان پايدالانۋعا بەرىلمەك.
ارينە, جاڭا تاريحى بار بولعانى 20 جىل ۋاقىتتى عانا قامتيتىن جاس مەملەكەتىمىزدە بارلىق ماسەلە شەشىمىن تاپقان دەپ ايتا المايمىز. نەگىزگى ۇلكەن ىستەر ەندى عانا باستالىپ كەلەدى. سونىڭ ءىشىندە وڭىرلىك دامۋ ماسەلەسى ەرەكشە مانگە يە بولىپ وتىر. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بۇل ىسكە ەرەكشە ءمان بەرۋدە. ۇكىمەت باسشىسى كارىم ءماسىموۆتى وڭىرلەرگە اتتاندىرا وتىرىپ, جەرگىلىكتى جاعدايمەن جەتە تانىسىپ, ولارداعى پروبلەمالاردى ايقىنداپ, شەشىمىن قاراستىرۋ جونىندە تىكەلەي تاپسىرمالار بەرۋدە.
ەلباسىنان تىكەلەي وكىلەتتىك الىپ, قاسىنا مينيسترلەردى ەرتىپ, وڭىرلىك دامۋ ماسەلەسىنە باسىمدىق بەرىپ وتىرعان ۇكىمەت باسشىسى كارىم ءماسىموۆتىڭ ءىس-قيمىلى شيراق, شەشىمى پارمەندى ەكەندىگى ەلىمىزدىڭ شىعىس, سولتۇستىك وڭىرلەرىنە شىققان ساپارلارىنان انىق بايقالدى. الماتى, شىعىس قازاقستان وبلىستارىن ارالاعان تۇستا سۋ تاسقىنىنىڭ زارداپتارىن جويۋ, وسى وڭىرلەردەگى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋ جونىندە بىرنەشە كەڭەستەر وتكىزىپ, اتالعان وبلىستاردا جۇمىستىڭ جۇيەلى جۇرۋىنە ۇكىمەت تاراپىنان ايتارلىقتاي قولداۋ بىلدىرسە, اقمولا, سولتۇستىك قازاقستان, قوستاناي وبلىستارىنا جاساعان ساپارى بارىسىندا سولتۇستىك ءوڭىردى گازبەن قامتۋدىڭ ءتۇيىندى ماسەلەسىن تارقاتتى. بىرنەشە ءوندىرىس وشاعىنىڭ الدىنان كەز بولعان پروبلەمالاردى جەرگىلىكتى جەر جاعدايىندا تالقىلاپ, ولارعا قولداۋ جاساۋدىڭ شەشىمدى جولدارىن قاراستىرۋ جونىندە شۇعىل تاپسىرمالار بەردى.
وسى ساپارلار قورىتىندىسىندا حالىقتى اۋىز سۋمەن قامتۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى ءالى دە تولىق شەشىمىن تاپپاعاندىعى, ونىڭ بارلىق ايماقتارعا ءتان ەكەندىگى ايقىندالدى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە ۇكىمەتتە وتكەن وتىرىستا حالىقتى اۋىز سۋمەن قامتۋدىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى جاڭا تۇجىرىمداما جوباسى ومىرگە كەلدى. بۇل تۇجىرىمداما بويىنشا ءار جىل سايىن اتالعان ىسكە 90 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە قارجى قاراستىرىلماق. قازاقستاننىڭ قۋاتتى مەملەكەت رەتىندە قالىپتاسىپ وتىرعاندىعى, ونىڭ حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋ باعىتىنداعى پروبلەمالاردى پارمەندى تۇردە شەشە الاتىندىعى وسى فاكتىنىڭ وزىنەن ايقىن بايقالاتىنداي.
ۇكىمەت باسشىسى كارىم ءماسىموۆتىڭ ەلىمىزدىڭ باتىس وڭىرىنە جاساعان جۇمىس ساپارى ماڭعىستاۋ وبلىسىنان باستاۋ الدى. وسى ساپار بارىسىندا كارىم ءماسىموۆ ۇكىمەتىنىڭ جۇمىس ستيلىنە جەدەلدىلىك, شەشىمدىلىك, پروبلەمالارمەن جەرگىلىكتى جەردىڭ وزىنە بارىپ تانىسۋ, كومەكجولدارىن دەرەۋ بەلگىلەۋ ءتان ەكەندىگى تاعى ءبىر ايقىندالدى. وسى جولى ۇكىمەت باسشىسى بورانقۇل گاز وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسىمەن تانىسقان ەدى. ونىڭ قۇرىلىسى 2005 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا باستالسا دا ءالى اياقتالماعان. قۇرىلىستى اياقتاۋ مەرزىمى كەرى سىرعىتىلىپ وتىرعان. كارىم ءماسىموۆ باستاعان ۇكىمەتتىك توپ ءوڭىر باسشىلىعىمەن بىرلەسە وتىرىپ, كاسىپورىننىڭ باسىندا وسى پروبلەمانىڭ سەبەپ-سالدارىن تالقىلادى. قۇرىلىستى جۇرگىزۋشى “تولقىنمۇنايگاز” جشس تۋىنداعان قارجىلىق پروبلەمالارعا بايلانىستى ءىستى اقساتىپ العان. ونى اياقتاۋعا قاۋقارسىز ەكەندىگى بايقالدى. وسىعان بايلانىستى ۇكىمەت باسشىسى مۇناي جانە گاز ءمينيسترى ساۋات مىڭباەۆ پەن ءوڭىر باسشىلارىنىڭ پىكىرلەرىن تىڭداي كەلە جاڭا شەشىم قابىلدادى. بورانقۇل گاز وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋ “قازمۇنايگاز” ۇلتتىق كومپانياسىنا تاپسىرىلدى. “ەرتەڭگى كۇننەن باستاپ, زاڭناماعا سايكەس, “قازمۇنايگاز” ۋاقىتشا باسقارۋعا كىرىسەتىن بولسىن, زاۋىت قۇرىلىسىن تەزدەتىپ اياقتاپ, ول جۇمىسقا كىرىسۋى ءتيىس. ويتكەنى, بۇل زاۋىتتىڭ جۇمىسى ءوڭىر ءۇشىن ماڭىزدى بولىپ تابىلادى. ءارى وسى ارقىلى كوپتەگەن ادامدار جۇمىس الادى. سوندىقتان بۇگىننەن باستاپ “تولقىنمۇنايگازبەن” كەلىسىم-شارتتى بۇزۋ تۋرالى بۇيرىققا قول قويىلادى. جۇمىستى “قازمۇنايگاز” قابىلدايدى”, دەدى پرەمەر-مينيستر. مىنە, ءسويتىپ تالايدان بەرى تولعاندىرىپ كەلە جاتقان وزەكتى ءبىر پروبلەما دەرەۋ شەشىمىن تاپتى.
ارينە, ۋاقىتشا باسقارۋدى ەنگىزۋدىڭ ۋاقىتشا شارا ەكەندىگى بەلگىلى. سوندىقتان مۇنداي الىپ قۇرىلىستاردى سالۋعا تەندەر وتكىزگەن كەزدە ونى ۇتقان زاڭدى نەمەسە جەكە تۇلعانىڭ ادال بولاتىندىعى كەپىلدەندىرىلگەنى ءجون. ال ماسەلەنىڭ تۇپكى شەشىمىن ۇكىمەتتىك دەڭگەيدە “تولقىنمۇنايگاز” جانە “قازپولمۇناي” جشس اكتيۆتەرىن بورانقۇل گاز وڭدەۋ زاۋىتى قۇرىلىسىن اياقتاۋ شارتىمەن مەملەكەت نەمەسە جەكە الەۋەتتى ينۆەستوردىڭ ساتىپ الۋى جونىندە سوڭعى شەشىم قابىلداناتىن بولادى.
ەلىمىزدەن سىرتقا شىعاتىن كولىك دالىزدەرىن قالىپتاستىرۋ ىسىندە ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ ماڭىزى زور. سەبەبى, مۇندا “اقتاۋ حالىقارالىق تەڭىز ساۋدا پورتى” ورنالاسقان. ۇكىمەت باسشىسى وسى پورتتى سولتۇستىك باعىتتا كەڭەيتۋ جوباسىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسىمەن تانىستى. بۇل ماڭىزدى جوبا 2006 جىلدان بەرى جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. جوبانىڭ جالپى قۇنى 41 ميلليارد 680 ميلليون تەڭگەگە باعالانعان. جوبا ءجۇزەگە اسقان جاعدايدا ەلىمىز ءۇشىن ارزان تەڭىز جولىن پايدالانۋدىڭ, ونىڭ ينفراقۇرىلىمدارىن دامىتۋدىڭ, وسى ارقىلى حالىقارالىق ساۋدانى قىزدىرا ءتۇسۋدىڭ ءتيىمدى ءمۇمكىندىكتەرى ۇلعايا تۇسەتىن بولادى.
وبلىسقا ساپارى بارىسىندا پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆ باسقا دا كوپتەگەن وندىرىستىك, الەۋمەتتىك, قىزمەتتىك نىسانداردا بولىپ, ولاردىڭ جاي-جاپسارىمەن جەتە تانىستى. ورتالىق ازيانىڭ كولىكتىك ءدالىزى قىزمەتىن اتقاراتىن “اتىراۋ-اقتاۋ” اۆتوماگيسترالىنىڭ “بەينەۋ-اقتاۋ” جول تەلىمىن قايتا جاڭعىرتۋ جوباسىنا, تاعى ءبىر وسىنداي ماڭىزدى جوبا “بەينەۋ-جەزقازعان” جاڭا تەمىر جول جەلىسىن سالۋ جوسپارىنا, “بەينەۋ-بوزوي-شىمكەنت” ماگيسترالدىك گاز قۇبىرىنىڭ جوباسىنا جەتە زەر سالىپ, بۇل قۇرىلىستاردى دەر كەزىندە جۇرگىزۋ قاجەتتىگىن اتاپ كورسەتىپ, وسىعان قاتىستى بىرقاتار تاپسىرمالار بەردى. ۇكىمەت باسشىسىنىڭ وسى ساپارى بارىسىندا ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنا قوسىمشا تىنىس بەرەتىن ينفراقۇرىلىمدىق جوبالارعا كوپ كوڭىل اۋدارىلعاندىعى بايقالدى.
ۇكىمەت باسشىسىنىڭ مۇنان كەيىنگى ساپارى باتىس قازاقستان وبلىسىندا جالعاستى. اقجايىق ءوڭىرىندەگى حالىقتى ءدال قازىرگى ءساتتە قيناپ وتىرعان باستى ماسەلە رەتىندە وڭىرگە دەندەي ەنگەن قۇرعاقشىلىق جاعدايدى ايتۋعا بولادى. جالپى, قۇرعاقشىلىق بيىلعى جىلى قوستاناي وبلىسىنىڭ ءبىر شەتىنەن باستاۋ الىپ, اقتوبە, باتىس قازاقستان وبلىستارىندا ورىن الۋدا. وسىعان بايلانىستى ءتىرشىلىگى تابيعاتتىڭ توسىن مىنەزىنە باعىنىشتى كەلەتىن ديقان قاۋىمى كوپتەگەن زارداپتار شەگۋدە. ۇكىمەت باسشىسى وسىعان وراي ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىمەن استىعى كۇيىپ كەتكەن ديقاندارعا قولداۋ جاسالاتىندىعى تۋرالى مالىمدەگەن بولاتىن. باتىس قازاقستاندا جالعاسقان وسى ساپار بارىسىندا دا ديقان قاۋىمنىڭ مۇڭ-مۇقتاجىنا كوبىرەك كوڭىل ءبولدى. ولارمەن كەزدەسۋ بارىسىندا قۇرعاقشىلىقتان كەلگەن زارداپتاردى ايقىنداپ, ءتيىستى كومەك شارالارىن بەلگىلەيتىن ارنايى جۇمىس توبىن قۇرۋ جونىندە شەشىم قابىلدادى. مۇنىمەن قوسا باتىس قازاقستان وبلىسى اگروونەركاسىپتىك كەشەنىنىڭ الداعى بەس جىلدىق دامۋ جاعدايىن قاراستىراتىن باعدارلاما ازىرلەنەتىن بولدى. ونىڭ ءتيىستى قۇجاتتارىن الداعى قاراشا ايىنا دەيىن دايىن ەتۋ جونىندە اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى اقىلبەك كۇرىشباەۆ پەن وبلىس اكىمدىگىنە تاپسىرىلدى.
– بيىلعى قۇرعاقشىلىق تەك اقجايىق ءوڭىرىن عانا ەمەس, رەسپۋبليكانىڭ بىرقاتار وزگە دە ايماقتارىن قامتىپ وتىر. سوندىقتان وسى جەردە جۇمىس توبىن قۇرۋ ءجونىندەگى وكىمگە قول قويىپ وتىرمىن. وسى قۇجاتقا سايكەس تەك ءسىزدەردىڭ وبلىستارىڭىز ءۇشىن عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە تۇتاستاي ەلىمىز بويىنشا العاندا كۇردەلى جاعدايدىڭ دەڭگەيىن ايقىنداۋ جانە وسىعان بايلانىستى ءتيىستى ۇسىنىستاردى ازىرلەۋ قاجەت. قۇرىلعان جۇمىس توبى وسى ىسپەن اينالىسادى. تاعى ءبىر ايتارىم, قۋاڭشىلىق بولعانىمەن ەلىمىزدىڭ قاي وڭىرىندە بولسىن نان باعاسى وسپەيدى. سونداي-اق ورال ءوڭىرىندەگى بوساپ قالعان ەلەۆاتورلار مەن استىق قابىلداۋ پۋنكتتەرىنە مەملەكەتتىك قور ەسەبىنەن 150 مىڭ توننا ءدان جانە قاجەتتى كولەمدە جەم-ازىق جونەلتىلەدى, – دەپ مالىمدەدى ۇكىمەت باسشىسى.
پرەمەر-مينيستر وسى وبلىسقا ساپارى بارىسىندا دا جۇزەگە اسۋ ۇستىندەگى جاڭا يندۋستريالىق جوبالارمەن تانىستى. سونىڭ ءىشىندە زەلەنوۆ اۋدانىندا بوي كوتەرگەن 8640 ءىرى قاراعا ارنالعان قازىرگى زاماندىق مال بورداقىلاۋ كەشەنىنە, تمد كولەمىندە بالاماسى جوق دەپ تابىلىپ وتىرعان ميا تامىرىن وڭدەيتىن زاۋىتتىڭ سالىنۋىنا وڭ باعاسىن بەردى.
“وسى ميا وڭدەيتىن زاۋىت جۇمىسىمەن تانىسۋ بارىسىندا پرەمەر-ءمينيستردىڭ قىزمەتتىك بايلانىس جۇيەسى بەلگى بەردى, – دەپ جازادى ساپاردان جەدەل رەپورتاج دايىنداعان باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى مەنشىكتى ءتىلشىمىز تەمىر قۇسايىن. – ونى كوتەرگەن كەزدە ارعى جاعىنان ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بارشا قازاقستاندىقتارعا جاقسى تانىس جاعىمدى دا قوڭىر داۋسى تەك كارىم قاجىمقان ۇلىنىڭ وزىنە عانا ەمەس, ونىڭ جانىنداعىلارعا دا ەستىلىپ قالدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءتيىستى ساۋالىنا وراي ك.ءماسىموۆ بىلاي دەدى:
– نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى, ءدال وسى قازىر مەن باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى ەگىستىك القاپتارىنىڭ ءبىرىنىڭ شەتىندە تۇرمىن. بيىل مۇندا ورىن العان قۋاڭشىلىققا دا تىكەلەي كۋا بولىپ تۇرعان جايىم بار. وسىعان بايلانىستى ارنايى جۇمىس توبىن قۇرۋ ءجونىندە شەشىم قابىلدادىم.
كوپ كەشىكپەي ك.ءماسىموۆتىڭ مەملەكەت باسشىسىنا بەرگەن حابارلاماسىنا وراي ەلباسىنىڭ بايلامى تاعى دا ۇكىمەت باسشىسىنىڭ جانىندا تۇرعاندارعا ەستىلدى.
– باتىسقازاقستاندىقتارعا مەنىڭ ىستىق ىقىلاستى سالەمىمدى جەتكىزىڭىز. ەگىن كۇيىپ كەتتى دەپ ەڭسەلەرى تۇسپەسىن. تابيعاتتا جامان اۋا رايى بولمايدى. ول ءار جىلدارى بىردە قۋاڭشىلىق, بىردە جاڭبىرلى بولىپ وزگەرىپ وتىرادى. تىكەلەي ءوزىمنىڭ تاراپىمنان دا ولارعا قاجەتتى قولداۋ كورسەتىلەتىن بولادى, – دەدى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى.
ەلباسىنىڭ ۇلكەن قامقورلىققا تولى بۇل سوزدەرىن بىرىنەن سوڭ ءبىرى ەستىپ, قوزعالاقتاپ قالعان ءۇلكەن قاۋىم ەندىگى ءبىر ساتتە ءدۇر سىلكىنىپ, سايىن دالانى جاڭعىرتا قول شاپالاقتاپ جىبەردى. وسى ءبىر ساتتە ولار رەسپۋبليكانىڭ كەز كەلگەن وڭىرىندەگى, رەسپۋبليكانىڭ ءار ازاماتىنىڭ ومىرىندەگى ورىن العان قيىنشىلىقتار مەن كەدەرگىلەر, ەڭ الدىمەن ەلباسىنىڭ جۇرەگىنە سالماق تۇسىرەتىنىن سەزگەنى انىق. سونداي-اق ەلباسىنىڭ ناقتى قولداۋىن سەزىنۋ قۋانىشىن باستان كەشكەندەرىنە دە كۇمان جوق”. مىنە, وقيعا كۋاگەرى باتىسقازاقستاندىق ءتىلشىمىز وسىلاي دەپ جازدى.
قۋاڭشىلىق جاعداي باتىس قازاقستان وبلىسىمەن كورشىلەس اقتوبە وڭىرىندە دە قاتتى بايقالۋدا. بۇعان پرەمەر-مينيستر وسى وبلىسقا جاساعان ساپارى بارىسىندا كوز جەتكىزدى.
– وبلىستاعى ەكونوميكالىق جاعداي قاناعاتتانارلىق. العاشقى جارتىجىلدىقتاعى ەكونوميكانىڭ دامۋى ءتاۋىر. يندۋستريالىق باعدارلاما بويىنشا اقتوبە وبلىسى الدىڭعى قاتاردا كەلەدى. اۋا رايىنىڭ قۋاڭشىلىعى سالدارىنان ەگىن شىقپاي قالدى. جالپى, ەگىنشىلىكتە ىلعال ساقتاعىش تەحنولوگياعا باسا نازار اۋدارۋ كەرەك. وڭىردە اۋىل شارۋاشىلىعى كەشەنىن دامىتۋ, سونىڭ ىشىندە مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسۋعا باعىت ۇستاۋ جايلى وبلىس باسشىسىنا, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترىنە تاپسىرما بەردىم. قۋاڭشىلىقتان زارداپ شەككەن باتىس قازاقستان, اقتوبە وبلىستارىنا ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك وبلىستارىنان استىق جەتكىزۋگە قارجى بولىنەدى. جەم-ءشوپ جەتكىزۋگە دە كومەكتەسەمىز. “جەم-ءشوپ جوق”, دەپ اسىل تۇقىمدى مالدى پىشاققا ىلىكتىرۋگە جول بەرىلمەيدى. شارۋاشىلىق قۇرىلىمدارى العان نەسيەنىڭ مەرزىمىن سوزۋ ماسەلەسى دە ويلاستىرىلادى, – دەپ مالىمدەدى ۇكىمەت باسشىسى اقتوبەلىك ديقاندارمەن كەزدەسۋ بارىسىندا دا.
ۇكىمەت باسشىسى بۇل وبلىسقا ساپارى كەزىندە دە كوپتەگەن يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جوبالاردىڭ جۇزەگە اسۋ جايىمەن, “بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020” باعدارلاماسىنىڭ ورىندالۋ بارىسىمەن تانىستى.
ۇكىمەت باسشىسى ءۇش وبلىسقا جاساعان وسى ساپارى كەزىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ مەن ءبىلىم بەرۋ سالالارىنىڭ جۇمىسىنا ەرەكشە ءمان بەرگەندىگىن باسا ايتۋىمىز كەرەك. وسى ءۇش وبلىستى ارالاپ كورگەن كەزدە ولاردىڭ ارقايسىسىنداعى اتالعان سالا قىزمەتكەرلەرىمەن ارنايى جولىعىپ, ولاردىڭ حال-جاعدايلارىن ءبىلدى. ەلىمىزدەگى جۇزەگە اسۋ ۇستىندەگى دەنساۋلىق ساقتاۋ مەن ءبىلىم بەرۋ سالالارىنداعى رەفورمالار جايىنداعى پىكىرلەرىن سۇرادى.
جالپى, ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ەل وڭىرلەرىن ارالاعان ساپارلارىنان ورتاق ءبىر قورىتىندى تۇيەتىن بولساق, قازىرگى كۇنى ەل باسشىلىعىن يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جوبالاردىڭ جۇزەگە اسۋىمەن قاتار حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى كوبىرەك تولعاندىراتىندىعى ايقىن اڭعارىلىپ وتىر. نەگىزگى شەشىمدى ىستەر دە وسى سالالارعا قاراي باعىتتالعانى ديقانداردىڭ موينىنا تۇسكەن قۇرعاقشىلىق اۋىرتپاشىلىقتارىن جەڭىلدەتۋ, سولتۇستىك وبلىستاردىڭ حالقىن گازبەن قامتۋ, جاڭا اۋىز سۋ باعدارلاماسىن ازىرلەۋ جونىندە جاڭا شەشىمدەر قابىلدانۋىنان ايقىن سەزىلەدى. بۇل جونىندەگى ءاربىر شەشىم ميللياردتاعان سومانى قامتيدى.
تاعى ءبىر ايتا كەتەر ماسەلە, پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆتىڭ ەل وڭىرلەرىنە جاساعان ساپارلارى ارقىلى ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ وڭىرلىك دامۋ ماسەلەسىنە قاتتى كوڭىل ءبولىپ وتىرعاندىعى بايقالىپ وتىر. تاۋەلسىزدىككە يە بولعان 19 جىلدىڭ ىشىندە قازاقستاندا الەۋمەتتىك باعىتتاعى قۋاتتى مەملەكەتتى قالىپتاستىرۋدىڭ جوباسى ءساتتى جۇزەگە استى. ەندى سول مەملەكەت ەلىمىزدىڭ ءاربىر ءوڭىرىن دامىتۋعا, ونداعى حالىقتىڭ تۇرمىس جاعدايىن جاقسارتۋعا, ءومىردىڭ, تابيعاتتىڭ زاڭى بويىنشا توتەدەن كەزدەسىپ قالاتىن پروبلەمالار تۇسىندا حالىقتىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن بەلسەنە قورعاۋعا مول مۇمكىندىكتەرمەن كىرىسىپ وتىر. ساپار قورىتىندىسى تۋرالى توقسان اۋىز ءسوزدىڭ توبىقتاي ءتۇيىنى وسى دەپ ەسەپتەيمىز.
سۇڭعات ءالىپباي.
ەلباسى تاپسىرماسى بويىنشا پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆتىڭ وڭىرلەرگە جاساعان ساپارىندا ايشىقتى كورىنۋدە
ەگەمەندىگىنىڭ جيىرماسىنشى جىلدىعى قارساڭىندا تۇرعان تاۋەلسىز قازاقستان وسى قىسقا ۋاقىت ارالىعىندا الەمگە تانىمال, ارىپتەستىك قاتىناستاردا بەدەلدى ەل رەتىندە قالىپتاسىپ قانا قويماي, سونىمەن قاتار ءوزىنىڭ ىشكى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق پروبلەمالارىن باتىل شەشە الاتىن قۋاتتى مەملەكەت رەتىندە بوي كورسەتىپ وتىر. ەگەر سوڭعى ءبىر-ەكى جىلدىڭ اراسىنداعى وقيعالارعا سارالاي كوز سالاتىن بولساق, مۇنىڭ كوپتەگەن بەلگىلەرىن مەيلىنشە ايقىن بايقاۋعا بولادى.
الەمدىك ەكونوميكالىق داعدارىستىڭ سالماعى حالىقارالىق قاۋىمداستىقپەن ينتەگراتسيالانىپ ۇلگىرگەن ەلىمىزگە بارىنشا اۋىر تيسە دە مەملەكەت قۋاتىنىڭ ارقاسىندا ونىڭ اۋىرتپالىعىن سەزىنگەمىز جوق. مۇنىڭ سىرتىندا قازاقستاندى يندۋستريالىق تۇرعىدان جاڭاشا دامىتۋ ءىسى سول داعدارىس تۇسىندا جوسپارلانىپ, قىزۋ باستالىپ كەتتى. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا 74 يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جوبا ىسكە قوسىلسا, جىل اياقتالعانعا دەيىن تاعى دا وسىنشاما نىسان پايدالانۋعا بەرىلمەك.
ارينە, جاڭا تاريحى بار بولعانى 20 جىل ۋاقىتتى عانا قامتيتىن جاس مەملەكەتىمىزدە بارلىق ماسەلە شەشىمىن تاپقان دەپ ايتا المايمىز. نەگىزگى ۇلكەن ىستەر ەندى عانا باستالىپ كەلەدى. سونىڭ ءىشىندە وڭىرلىك دامۋ ماسەلەسى ەرەكشە مانگە يە بولىپ وتىر. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بۇل ىسكە ەرەكشە ءمان بەرۋدە. ۇكىمەت باسشىسى كارىم ءماسىموۆتى وڭىرلەرگە اتتاندىرا وتىرىپ, جەرگىلىكتى جاعدايمەن جەتە تانىسىپ, ولارداعى پروبلەمالاردى ايقىنداپ, شەشىمىن قاراستىرۋ جونىندە تىكەلەي تاپسىرمالار بەرۋدە.
ەلباسىنان تىكەلەي وكىلەتتىك الىپ, قاسىنا مينيسترلەردى ەرتىپ, وڭىرلىك دامۋ ماسەلەسىنە باسىمدىق بەرىپ وتىرعان ۇكىمەت باسشىسى كارىم ءماسىموۆتىڭ ءىس-قيمىلى شيراق, شەشىمى پارمەندى ەكەندىگى ەلىمىزدىڭ شىعىس, سولتۇستىك وڭىرلەرىنە شىققان ساپارلارىنان انىق بايقالدى. الماتى, شىعىس قازاقستان وبلىستارىن ارالاعان تۇستا سۋ تاسقىنىنىڭ زارداپتارىن جويۋ, وسى وڭىرلەردەگى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋ جونىندە بىرنەشە كەڭەستەر وتكىزىپ, اتالعان وبلىستاردا جۇمىستىڭ جۇيەلى جۇرۋىنە ۇكىمەت تاراپىنان ايتارلىقتاي قولداۋ بىلدىرسە, اقمولا, سولتۇستىك قازاقستان, قوستاناي وبلىستارىنا جاساعان ساپارى بارىسىندا سولتۇستىك ءوڭىردى گازبەن قامتۋدىڭ ءتۇيىندى ماسەلەسىن تارقاتتى. بىرنەشە ءوندىرىس وشاعىنىڭ الدىنان كەز بولعان پروبلەمالاردى جەرگىلىكتى جەر جاعدايىندا تالقىلاپ, ولارعا قولداۋ جاساۋدىڭ شەشىمدى جولدارىن قاراستىرۋ جونىندە شۇعىل تاپسىرمالار بەردى.
وسى ساپارلار قورىتىندىسىندا حالىقتى اۋىز سۋمەن قامتۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى ءالى دە تولىق شەشىمىن تاپپاعاندىعى, ونىڭ بارلىق ايماقتارعا ءتان ەكەندىگى ايقىندالدى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە ۇكىمەتتە وتكەن وتىرىستا حالىقتى اۋىز سۋمەن قامتۋدىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى جاڭا تۇجىرىمداما جوباسى ومىرگە كەلدى. بۇل تۇجىرىمداما بويىنشا ءار جىل سايىن اتالعان ىسكە 90 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە قارجى قاراستىرىلماق. قازاقستاننىڭ قۋاتتى مەملەكەت رەتىندە قالىپتاسىپ وتىرعاندىعى, ونىڭ حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋ باعىتىنداعى پروبلەمالاردى پارمەندى تۇردە شەشە الاتىندىعى وسى فاكتىنىڭ وزىنەن ايقىن بايقالاتىنداي.
ۇكىمەت باسشىسى كارىم ءماسىموۆتىڭ ەلىمىزدىڭ باتىس وڭىرىنە جاساعان جۇمىس ساپارى ماڭعىستاۋ وبلىسىنان باستاۋ الدى. وسى ساپار بارىسىندا كارىم ءماسىموۆ ۇكىمەتىنىڭ جۇمىس ستيلىنە جەدەلدىلىك, شەشىمدىلىك, پروبلەمالارمەن جەرگىلىكتى جەردىڭ وزىنە بارىپ تانىسۋ, كومەكجولدارىن دەرەۋ بەلگىلەۋ ءتان ەكەندىگى تاعى ءبىر ايقىندالدى. وسى جولى ۇكىمەت باسشىسى بورانقۇل گاز وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسىمەن تانىسقان ەدى. ونىڭ قۇرىلىسى 2005 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا باستالسا دا ءالى اياقتالماعان. قۇرىلىستى اياقتاۋ مەرزىمى كەرى سىرعىتىلىپ وتىرعان. كارىم ءماسىموۆ باستاعان ۇكىمەتتىك توپ ءوڭىر باسشىلىعىمەن بىرلەسە وتىرىپ, كاسىپورىننىڭ باسىندا وسى پروبلەمانىڭ سەبەپ-سالدارىن تالقىلادى. قۇرىلىستى جۇرگىزۋشى “تولقىنمۇنايگاز” جشس تۋىنداعان قارجىلىق پروبلەمالارعا بايلانىستى ءىستى اقساتىپ العان. ونى اياقتاۋعا قاۋقارسىز ەكەندىگى بايقالدى. وسىعان بايلانىستى ۇكىمەت باسشىسى مۇناي جانە گاز ءمينيسترى ساۋات مىڭباەۆ پەن ءوڭىر باسشىلارىنىڭ پىكىرلەرىن تىڭداي كەلە جاڭا شەشىم قابىلدادى. بورانقۇل گاز وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋ “قازمۇنايگاز” ۇلتتىق كومپانياسىنا تاپسىرىلدى. “ەرتەڭگى كۇننەن باستاپ, زاڭناماعا سايكەس, “قازمۇنايگاز” ۋاقىتشا باسقارۋعا كىرىسەتىن بولسىن, زاۋىت قۇرىلىسىن تەزدەتىپ اياقتاپ, ول جۇمىسقا كىرىسۋى ءتيىس. ويتكەنى, بۇل زاۋىتتىڭ جۇمىسى ءوڭىر ءۇشىن ماڭىزدى بولىپ تابىلادى. ءارى وسى ارقىلى كوپتەگەن ادامدار جۇمىس الادى. سوندىقتان بۇگىننەن باستاپ “تولقىنمۇنايگازبەن” كەلىسىم-شارتتى بۇزۋ تۋرالى بۇيرىققا قول قويىلادى. جۇمىستى “قازمۇنايگاز” قابىلدايدى”, دەدى پرەمەر-مينيستر. مىنە, ءسويتىپ تالايدان بەرى تولعاندىرىپ كەلە جاتقان وزەكتى ءبىر پروبلەما دەرەۋ شەشىمىن تاپتى.
ارينە, ۋاقىتشا باسقارۋدى ەنگىزۋدىڭ ۋاقىتشا شارا ەكەندىگى بەلگىلى. سوندىقتان مۇنداي الىپ قۇرىلىستاردى سالۋعا تەندەر وتكىزگەن كەزدە ونى ۇتقان زاڭدى نەمەسە جەكە تۇلعانىڭ ادال بولاتىندىعى كەپىلدەندىرىلگەنى ءجون. ال ماسەلەنىڭ تۇپكى شەشىمىن ۇكىمەتتىك دەڭگەيدە “تولقىنمۇنايگاز” جانە “قازپولمۇناي” جشس اكتيۆتەرىن بورانقۇل گاز وڭدەۋ زاۋىتى قۇرىلىسىن اياقتاۋ شارتىمەن مەملەكەت نەمەسە جەكە الەۋەتتى ينۆەستوردىڭ ساتىپ الۋى جونىندە سوڭعى شەشىم قابىلداناتىن بولادى.
ەلىمىزدەن سىرتقا شىعاتىن كولىك دالىزدەرىن قالىپتاستىرۋ ىسىندە ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ ماڭىزى زور. سەبەبى, مۇندا “اقتاۋ حالىقارالىق تەڭىز ساۋدا پورتى” ورنالاسقان. ۇكىمەت باسشىسى وسى پورتتى سولتۇستىك باعىتتا كەڭەيتۋ جوباسىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسىمەن تانىستى. بۇل ماڭىزدى جوبا 2006 جىلدان بەرى جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. جوبانىڭ جالپى قۇنى 41 ميلليارد 680 ميلليون تەڭگەگە باعالانعان. جوبا ءجۇزەگە اسقان جاعدايدا ەلىمىز ءۇشىن ارزان تەڭىز جولىن پايدالانۋدىڭ, ونىڭ ينفراقۇرىلىمدارىن دامىتۋدىڭ, وسى ارقىلى حالىقارالىق ساۋدانى قىزدىرا ءتۇسۋدىڭ ءتيىمدى ءمۇمكىندىكتەرى ۇلعايا تۇسەتىن بولادى.
وبلىسقا ساپارى بارىسىندا پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆ باسقا دا كوپتەگەن وندىرىستىك, الەۋمەتتىك, قىزمەتتىك نىسانداردا بولىپ, ولاردىڭ جاي-جاپسارىمەن جەتە تانىستى. ورتالىق ازيانىڭ كولىكتىك ءدالىزى قىزمەتىن اتقاراتىن “اتىراۋ-اقتاۋ” اۆتوماگيسترالىنىڭ “بەينەۋ-اقتاۋ” جول تەلىمىن قايتا جاڭعىرتۋ جوباسىنا, تاعى ءبىر وسىنداي ماڭىزدى جوبا “بەينەۋ-جەزقازعان” جاڭا تەمىر جول جەلىسىن سالۋ جوسپارىنا, “بەينەۋ-بوزوي-شىمكەنت” ماگيسترالدىك گاز قۇبىرىنىڭ جوباسىنا جەتە زەر سالىپ, بۇل قۇرىلىستاردى دەر كەزىندە جۇرگىزۋ قاجەتتىگىن اتاپ كورسەتىپ, وسىعان قاتىستى بىرقاتار تاپسىرمالار بەردى. ۇكىمەت باسشىسىنىڭ وسى ساپارى بارىسىندا ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنا قوسىمشا تىنىس بەرەتىن ينفراقۇرىلىمدىق جوبالارعا كوپ كوڭىل اۋدارىلعاندىعى بايقالدى.
ۇكىمەت باسشىسىنىڭ مۇنان كەيىنگى ساپارى باتىس قازاقستان وبلىسىندا جالعاستى. اقجايىق ءوڭىرىندەگى حالىقتى ءدال قازىرگى ءساتتە قيناپ وتىرعان باستى ماسەلە رەتىندە وڭىرگە دەندەي ەنگەن قۇرعاقشىلىق جاعدايدى ايتۋعا بولادى. جالپى, قۇرعاقشىلىق بيىلعى جىلى قوستاناي وبلىسىنىڭ ءبىر شەتىنەن باستاۋ الىپ, اقتوبە, باتىس قازاقستان وبلىستارىندا ورىن الۋدا. وسىعان بايلانىستى ءتىرشىلىگى تابيعاتتىڭ توسىن مىنەزىنە باعىنىشتى كەلەتىن ديقان قاۋىمى كوپتەگەن زارداپتار شەگۋدە. ۇكىمەت باسشىسى وسىعان وراي ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىمەن استىعى كۇيىپ كەتكەن ديقاندارعا قولداۋ جاسالاتىندىعى تۋرالى مالىمدەگەن بولاتىن. باتىس قازاقستاندا جالعاسقان وسى ساپار بارىسىندا دا ديقان قاۋىمنىڭ مۇڭ-مۇقتاجىنا كوبىرەك كوڭىل ءبولدى. ولارمەن كەزدەسۋ بارىسىندا قۇرعاقشىلىقتان كەلگەن زارداپتاردى ايقىنداپ, ءتيىستى كومەك شارالارىن بەلگىلەيتىن ارنايى جۇمىس توبىن قۇرۋ جونىندە شەشىم قابىلدادى. مۇنىمەن قوسا باتىس قازاقستان وبلىسى اگروونەركاسىپتىك كەشەنىنىڭ الداعى بەس جىلدىق دامۋ جاعدايىن قاراستىراتىن باعدارلاما ازىرلەنەتىن بولدى. ونىڭ ءتيىستى قۇجاتتارىن الداعى قاراشا ايىنا دەيىن دايىن ەتۋ جونىندە اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى اقىلبەك كۇرىشباەۆ پەن وبلىس اكىمدىگىنە تاپسىرىلدى.
– بيىلعى قۇرعاقشىلىق تەك اقجايىق ءوڭىرىن عانا ەمەس, رەسپۋبليكانىڭ بىرقاتار وزگە دە ايماقتارىن قامتىپ وتىر. سوندىقتان وسى جەردە جۇمىس توبىن قۇرۋ ءجونىندەگى وكىمگە قول قويىپ وتىرمىن. وسى قۇجاتقا سايكەس تەك ءسىزدەردىڭ وبلىستارىڭىز ءۇشىن عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە تۇتاستاي ەلىمىز بويىنشا العاندا كۇردەلى جاعدايدىڭ دەڭگەيىن ايقىنداۋ جانە وسىعان بايلانىستى ءتيىستى ۇسىنىستاردى ازىرلەۋ قاجەت. قۇرىلعان جۇمىس توبى وسى ىسپەن اينالىسادى. تاعى ءبىر ايتارىم, قۋاڭشىلىق بولعانىمەن ەلىمىزدىڭ قاي وڭىرىندە بولسىن نان باعاسى وسپەيدى. سونداي-اق ورال ءوڭىرىندەگى بوساپ قالعان ەلەۆاتورلار مەن استىق قابىلداۋ پۋنكتتەرىنە مەملەكەتتىك قور ەسەبىنەن 150 مىڭ توننا ءدان جانە قاجەتتى كولەمدە جەم-ازىق جونەلتىلەدى, – دەپ مالىمدەدى ۇكىمەت باسشىسى.
پرەمەر-مينيستر وسى وبلىسقا ساپارى بارىسىندا دا جۇزەگە اسۋ ۇستىندەگى جاڭا يندۋستريالىق جوبالارمەن تانىستى. سونىڭ ءىشىندە زەلەنوۆ اۋدانىندا بوي كوتەرگەن 8640 ءىرى قاراعا ارنالعان قازىرگى زاماندىق مال بورداقىلاۋ كەشەنىنە, تمد كولەمىندە بالاماسى جوق دەپ تابىلىپ وتىرعان ميا تامىرىن وڭدەيتىن زاۋىتتىڭ سالىنۋىنا وڭ باعاسىن بەردى.
“وسى ميا وڭدەيتىن زاۋىت جۇمىسىمەن تانىسۋ بارىسىندا پرەمەر-ءمينيستردىڭ قىزمەتتىك بايلانىس جۇيەسى بەلگى بەردى, – دەپ جازادى ساپاردان جەدەل رەپورتاج دايىنداعان باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى مەنشىكتى ءتىلشىمىز تەمىر قۇسايىن. – ونى كوتەرگەن كەزدە ارعى جاعىنان ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بارشا قازاقستاندىقتارعا جاقسى تانىس جاعىمدى دا قوڭىر داۋسى تەك كارىم قاجىمقان ۇلىنىڭ وزىنە عانا ەمەس, ونىڭ جانىنداعىلارعا دا ەستىلىپ قالدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءتيىستى ساۋالىنا وراي ك.ءماسىموۆ بىلاي دەدى:
– نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى, ءدال وسى قازىر مەن باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى ەگىستىك القاپتارىنىڭ ءبىرىنىڭ شەتىندە تۇرمىن. بيىل مۇندا ورىن العان قۋاڭشىلىققا دا تىكەلەي كۋا بولىپ تۇرعان جايىم بار. وسىعان بايلانىستى ارنايى جۇمىس توبىن قۇرۋ ءجونىندە شەشىم قابىلدادىم.
كوپ كەشىكپەي ك.ءماسىموۆتىڭ مەملەكەت باسشىسىنا بەرگەن حابارلاماسىنا وراي ەلباسىنىڭ بايلامى تاعى دا ۇكىمەت باسشىسىنىڭ جانىندا تۇرعاندارعا ەستىلدى.
– باتىسقازاقستاندىقتارعا مەنىڭ ىستىق ىقىلاستى سالەمىمدى جەتكىزىڭىز. ەگىن كۇيىپ كەتتى دەپ ەڭسەلەرى تۇسپەسىن. تابيعاتتا جامان اۋا رايى بولمايدى. ول ءار جىلدارى بىردە قۋاڭشىلىق, بىردە جاڭبىرلى بولىپ وزگەرىپ وتىرادى. تىكەلەي ءوزىمنىڭ تاراپىمنان دا ولارعا قاجەتتى قولداۋ كورسەتىلەتىن بولادى, – دەدى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى.
ەلباسىنىڭ ۇلكەن قامقورلىققا تولى بۇل سوزدەرىن بىرىنەن سوڭ ءبىرى ەستىپ, قوزعالاقتاپ قالعان ءۇلكەن قاۋىم ەندىگى ءبىر ساتتە ءدۇر سىلكىنىپ, سايىن دالانى جاڭعىرتا قول شاپالاقتاپ جىبەردى. وسى ءبىر ساتتە ولار رەسپۋبليكانىڭ كەز كەلگەن وڭىرىندەگى, رەسپۋبليكانىڭ ءار ازاماتىنىڭ ومىرىندەگى ورىن العان قيىنشىلىقتار مەن كەدەرگىلەر, ەڭ الدىمەن ەلباسىنىڭ جۇرەگىنە سالماق تۇسىرەتىنىن سەزگەنى انىق. سونداي-اق ەلباسىنىڭ ناقتى قولداۋىن سەزىنۋ قۋانىشىن باستان كەشكەندەرىنە دە كۇمان جوق”. مىنە, وقيعا كۋاگەرى باتىسقازاقستاندىق ءتىلشىمىز وسىلاي دەپ جازدى.
قۋاڭشىلىق جاعداي باتىس قازاقستان وبلىسىمەن كورشىلەس اقتوبە وڭىرىندە دە قاتتى بايقالۋدا. بۇعان پرەمەر-مينيستر وسى وبلىسقا جاساعان ساپارى بارىسىندا كوز جەتكىزدى.
– وبلىستاعى ەكونوميكالىق جاعداي قاناعاتتانارلىق. العاشقى جارتىجىلدىقتاعى ەكونوميكانىڭ دامۋى ءتاۋىر. يندۋستريالىق باعدارلاما بويىنشا اقتوبە وبلىسى الدىڭعى قاتاردا كەلەدى. اۋا رايىنىڭ قۋاڭشىلىعى سالدارىنان ەگىن شىقپاي قالدى. جالپى, ەگىنشىلىكتە ىلعال ساقتاعىش تەحنولوگياعا باسا نازار اۋدارۋ كەرەك. وڭىردە اۋىل شارۋاشىلىعى كەشەنىن دامىتۋ, سونىڭ ىشىندە مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسۋعا باعىت ۇستاۋ جايلى وبلىس باسشىسىنا, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترىنە تاپسىرما بەردىم. قۋاڭشىلىقتان زارداپ شەككەن باتىس قازاقستان, اقتوبە وبلىستارىنا ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك وبلىستارىنان استىق جەتكىزۋگە قارجى بولىنەدى. جەم-ءشوپ جەتكىزۋگە دە كومەكتەسەمىز. “جەم-ءشوپ جوق”, دەپ اسىل تۇقىمدى مالدى پىشاققا ىلىكتىرۋگە جول بەرىلمەيدى. شارۋاشىلىق قۇرىلىمدارى العان نەسيەنىڭ مەرزىمىن سوزۋ ماسەلەسى دە ويلاستىرىلادى, – دەپ مالىمدەدى ۇكىمەت باسشىسى اقتوبەلىك ديقاندارمەن كەزدەسۋ بارىسىندا دا.
ۇكىمەت باسشىسى بۇل وبلىسقا ساپارى كەزىندە دە كوپتەگەن يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جوبالاردىڭ جۇزەگە اسۋ جايىمەن, “بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020” باعدارلاماسىنىڭ ورىندالۋ بارىسىمەن تانىستى.
ۇكىمەت باسشىسى ءۇش وبلىسقا جاساعان وسى ساپارى كەزىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ مەن ءبىلىم بەرۋ سالالارىنىڭ جۇمىسىنا ەرەكشە ءمان بەرگەندىگىن باسا ايتۋىمىز كەرەك. وسى ءۇش وبلىستى ارالاپ كورگەن كەزدە ولاردىڭ ارقايسىسىنداعى اتالعان سالا قىزمەتكەرلەرىمەن ارنايى جولىعىپ, ولاردىڭ حال-جاعدايلارىن ءبىلدى. ەلىمىزدەگى جۇزەگە اسۋ ۇستىندەگى دەنساۋلىق ساقتاۋ مەن ءبىلىم بەرۋ سالالارىنداعى رەفورمالار جايىنداعى پىكىرلەرىن سۇرادى.
جالپى, ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ەل وڭىرلەرىن ارالاعان ساپارلارىنان ورتاق ءبىر قورىتىندى تۇيەتىن بولساق, قازىرگى كۇنى ەل باسشىلىعىن يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جوبالاردىڭ جۇزەگە اسۋىمەن قاتار حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى كوبىرەك تولعاندىراتىندىعى ايقىن اڭعارىلىپ وتىر. نەگىزگى شەشىمدى ىستەر دە وسى سالالارعا قاراي باعىتتالعانى ديقانداردىڭ موينىنا تۇسكەن قۇرعاقشىلىق اۋىرتپاشىلىقتارىن جەڭىلدەتۋ, سولتۇستىك وبلىستاردىڭ حالقىن گازبەن قامتۋ, جاڭا اۋىز سۋ باعدارلاماسىن ازىرلەۋ جونىندە جاڭا شەشىمدەر قابىلدانۋىنان ايقىن سەزىلەدى. بۇل جونىندەگى ءاربىر شەشىم ميللياردتاعان سومانى قامتيدى.
تاعى ءبىر ايتا كەتەر ماسەلە, پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆتىڭ ەل وڭىرلەرىنە جاساعان ساپارلارى ارقىلى ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ وڭىرلىك دامۋ ماسەلەسىنە قاتتى كوڭىل ءبولىپ وتىرعاندىعى بايقالىپ وتىر. تاۋەلسىزدىككە يە بولعان 19 جىلدىڭ ىشىندە قازاقستاندا الەۋمەتتىك باعىتتاعى قۋاتتى مەملەكەتتى قالىپتاستىرۋدىڭ جوباسى ءساتتى جۇزەگە استى. ەندى سول مەملەكەت ەلىمىزدىڭ ءاربىر ءوڭىرىن دامىتۋعا, ونداعى حالىقتىڭ تۇرمىس جاعدايىن جاقسارتۋعا, ءومىردىڭ, تابيعاتتىڭ زاڭى بويىنشا توتەدەن كەزدەسىپ قالاتىن پروبلەمالار تۇسىندا حالىقتىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن بەلسەنە قورعاۋعا مول مۇمكىندىكتەرمەن كىرىسىپ وتىر. ساپار قورىتىندىسى تۋرالى توقسان اۋىز ءسوزدىڭ توبىقتاي ءتۇيىنى وسى دەپ ەسەپتەيمىز.
سۇڭعات ءالىپباي.
قازاق سپورتشىلارى وليمپيادانىڭ العاشقى كۇنىندە قالاي ونەر كورسەتتى؟
وليمپيادا • كەشە
قىسقى وليمپيادانىڭ العاشقى التىن جۇلدەسى كىمگە بۇيىردى؟
وليمپيادا • كەشە
ازيا چەمپيوناتى: قازاقستان جەڭىل اتلەتيكادان ەكىنشى التىن جۇلدەنى جەڭىپ الدى
جەڭىل اتلەتيكا • كەشە
ەرتەڭ ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە داۋىلدى ەسكەرتۋ جاريالاندى
اۋا رايى • كەشە
جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسى ساراپشىلاردىڭ قولداۋىنا يە بولدى
اتا زاڭ • كەشە
جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىن برايل قارپىمەن جازۋ ۇسىنىلدى
اتا زاڭ • كەشە