شوقاننىڭ قۇسمۇرىنىنان مازا كەتتى

پوسەلكەدەگى اۋ­رۋحانا دارىگەرلەرىنىڭ مالىمەتىنشە, 2008 جىلى قۇسمۇرىندا 11 ادام قاتەرلى ىسىككە شالدىقسا, وتكەن جى­لى ولاردىڭ سانى 20-عا جەتكەن. ال بيىلعى جارتى جىلدا 15 ادام قاتەرلى ىسىكپەن اۋىرعان. قۇسمۇرىن شوقىسى, قۇسمۇرىن كولىنىڭ اينالاسى عاجاپ تابيعا­تى­مەن عانا ەمەس, تاريحىمەن دە ەلى­مىزدىڭ ءبىر قاسيەتتى جەرى سانالادى. شىڭعىس ءۋاليحانوۆ سۇلتاندىق قۇر­عان بۇل جەردە شوقاننىڭ با­لالىق شاعى وتكەن. شوقاننىڭ سۋ ىشكەن ورتابۇلاعى ءالى اعىپ جاتىر, قۇسمۇرىن كولى جارقى­رايدى. مۇندا “قىزىل كىتاپقا” كىرگەن وسىمدىكتەر, اعاشتار وسەدى. تەمىر جولدىڭ وتۋىنە بايلانىستى بۇل جەر توعىز جولدىڭ تورابى. قۇس­مۇرىن – شويىن جول بويىنداعى ءىرى بەكەت. قازىر وسى قۇسمۇرىن كەنتى تۇر­عىندارىنان مازا كەتىپ تۇر. سەبەبى قوستاناي وبلىسى اۋماعىندا ساق­تال­عان سۇڭگۋىر قايىقتىڭ ۇلكەن كو­لەمدەگى بولشەكتەرىن قۇسمۇرىن پوسەلكەسىنىڭ ىرگەسىندەگى ەڭبەكپەن وتەۋ كولونياسىندا جويۋعا تۇرعىن­دار ءۇزىلدى-كەسىلدى قارسى شىقتى. بولشەكتەر ارتىلعان “كاماز” كو­لىگىن تۇرمە اۋلاسىنا كىرگىزبەي قوي­دى. قاراعاندىدان كەلگەن مامان­دار سۇڭگۋىر قايىقتىڭ بولشەكتەرىن ارنايى پەشتە جوعارى گرادۋسپەن ورتەپ جىبەرگەننەن ادام دەنساۋل­ى­عانا كەلەتىن ەشقانداي زيان جوق دەپ تۇسىندىرگەن. الايدا, ماماندار­دىڭ حالىقپەن كەزدەسۋى تۋرالى حابارلاندىرۋ كوشەگە ولار كەلگەن كۇنى عانا ىلىنگەندىكتەن ونى تۇر­عىندار كورىپ ۇلگەرمەگەن. ەرتەڭىنە پوسەلكەلىك وكرۋگ كەڭسەسىنىڭ الدى­نا ءجۇز قارالى ادام جينالىپ, سول جەردە باستاماشىل توپ قۇرىپ, جەر­­گىلىكتى اكىم ميحايل حارچەنكودان ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن ءتۇسىندىرۋدى تالاپ ەتتى. قۇسمۇرىندا زياندى قال­دىقتاردىڭ جاعىلۋىنا 200 شا­ماسىنداعى تۇرمە قىزمەتكەرلەرى دە قارسى. ولاردىڭ كاسىپوداعى بەل­سەندىسى سۆەتلانا لەبەدەۆانىڭ اي­تۋ­ىنشا, جازاسىن وتەپ وتىرعاندار دا قالدىق جاعاتىن پەشتىڭ تۇرمەدە تۇرۋىنا, ءتۇتىن جۇتۋعا نارازى ەكەندىكتەرىن ايتقان. اۋليەكول اۋدانىنداعى اسكەري ءبولىم اۋماعىندا 250 مىڭ ۆ-64 بۇيىمدارى كەڭەس وداعى كەزىنەن ساقتاۋلى تۇر. پايدالانۋ مەرزىمى وتكەن, ەسكىرگەن بۇل زاتتارعا اسكە­ري­لەر الۋشى تاپپاسا كەرەك. ال ول ور­مان ىشىندە ورنالاسقاندىقتان, وت تيسە, زاردابى دا اۋىر بولادى. جىل باسىندا قوستانايدا تابيعات قور­عاۋ, توتەنشە جاعدايلار جانە قور­عانىس مينيسترلىگى وكىلدەرى جينا­لىپ, وسى زياندى قالدىقتىڭ كوزىن قالاي جويۋ كەرەكتىگى جونىندە كە­ڭەس­كەن بولاتىن. سوندا قاراعان­دى­دان كەلگەن ماماندار ۆ-64 زاتتارىن قۇس­مۇرىنداعى تۇرمە اۋلاسىندا جوعارى تەمپەراتۋراعا توتەپ بەرە­تىن پەشتە ورتەۋدى ۇسىنادى. ما­مان­دار ادام دەنساۋلىعىنا مۇنان كەلەتىن زياننىڭ جوقتىعىن جانە قالدىقتى اسكەري بولىمشەدەن قۇس­مۇرىنعا تاسىپ جەتكىزۋدىڭ دە وڭاي­لىعىن كولدەنەڭ تارتقان. بىراق جەرگىلىكتى تۇرعىندار قارسى. باس­تاماشىل توپ وكىلدەرى اسكەريلەر حالىق ۇنىنە قۇلاق اسپاسا, بارلىق دەڭگەيدەگى بيلىككە, ءتىپتى حالىق­ارا­لىق ۇيىم­دارعا شىعامىز دەگەندى ايتىپ وتىر. ولاردىڭ دايەگى – ەكولوگتار تۇرمە اۋماعىنا كادىمگى ءشپريتستى ورتەۋگە بولمايتىنىن ەسكەرتكەن, ال سۇڭگۋىر قايىق قالدىقتارىن جاعۋدىڭ ونان دا زور زاردابى بولارى ءسوزسىز. – قالدىقتاردى جويىپ وتىرا­تىن ارنايى پوليگوندار بار ەمەس پە؟ مۇندا ادامدار تۇرىپ جاتىر, قۇسمۇرىن ماڭىندا رادياتسيا مولشەرى ونسىز دا جوعارى. پوسەلكە وقشاۋ, جەكە تۇرعان جوق, اينا­لامىزدىڭ بارلىعى ەلدى مەكەندەر. مەن ءوزىم وكرۋگىمدەگى تۇرعىن­داردىڭ مازاسىزدانۋىن تۇسىنەمىن,  – دەيدى قۇسمۇرىن پوسەلكەلىك وكرۋگىنىڭ اكىمى ميحايل حارچەنكو. ايتقاندايىن, پوسەلكەدەگى اۋ­رۋحانا دارىگەرلەرىنىڭ مالىمەتىنشە, 2008 جىلى قۇسمۇرىندا 11 ادام قاتەرلى ىسىككە شالدىقسا, وتكەن جى­لى ولاردىڭ سانى 20-عا جەتكەن. ال بيىلعى جارتى جىلدا 15 ادام قاتەرلى ىسىكپەن اۋىرعان. جەرگىلىكتى ءباسپاسوز قۇرالدارى تاراتقان مالىمەت بويىنشا, قور­عا­نىس مينيسترلىگى قالدىقتاردى جويۋ ىسىنە تەندەر وتكىزگەن. ودان ۇتىپ, قۇسمۇرىنعا الىپ-ۇشىپ كەلگەن قاراعاندىلىق فيرماعا قارجىنىڭ ءبىرازى تولەنىپ تە قويسا كەرەك. ال ەسكىرگەن بولشەكتەردىڭ ءدال قۇسمۇ­رىن­دا جويىلۋىنا جەرگىلىكتى تۇر­عىندار جول بەرمەيمىز دەپ وتىر. وت پەشتىڭ ىشىندە ەمەس, سىرتىندا جانىپ جۇرمەسىن دەڭىز... ءنازيرا جارىمبەتوۆا, قوستاناي.