ۇلگى

تاۋەلسىزدىك قۇرداسى اتانعان ءبىلىم ۇياسى جىلدان-جىلعا وركەن جايىپ كەلەدى قالالىق اكىمدىك ەلىمىزدىڭ ءتيىستى زاڭنامالارىنا سايكەس جاس ۇرپاققا ساپالى ءبىلىم بەرۋ قىزمەتىن جاقسارتۋ ماقساتىندا قالاداعى ءبىر قا­زاق جانە ءبىر ورىس مەكتەپ-گيم­نازياسى ەندىگى جەردە تەك گيمنازيا بو­لىپ اتالسىن دەگەن قالالىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ شەشىمىن بەكىتىپ بەردى. ءسويتىپ, بۇرىنعى №37 جالپى ورتا ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپ-گيمنازيا” مەملە­كەتتىك مەكەمەسى – “سەمەي قالا­سىنىڭ №37 گيمنازياسى” مەم­لە­كەتتىك مەكەمەسى بولىپ قايتا قۇرىلدى. اتالعان ءبىلىم ورداسىن تاۋەل­سىز­دىك جە­مىسى دەسەك, ارتىق ايت­قاندىق ەمەس. ويتكەنى, ول قو­عام­دىق پىكىرگە وراي 1992 جىل­دىڭ جا­زىندا وسىندا جا­ڭادان اشىل­عان تۇڭعىش قازاق مەك­تەبى. بۇل ەندى ايت­قانعا عانا وڭاي. ايتپەسە ءتا­ۋەل­­سىز­دىكتىڭ ەلەڭ-الا­ڭىن­­داعى قاربالاس شاق­تا ءبىر جازدا جاڭا­دان مەك­­تەپ سالىپ, ونى قا­تارعا قوسۋ وڭايعا ءتۇس­پە­گەن. سو­لايشا اتال­عان جىل­دىڭ كۇزىندە 700 وقۋ­شىعا ەسەپ­تەل­گەن ار­نا­يى تيپتىك جوبا­داعى جاڭا مەكتەپ ىسكە كىرىسىپ كەتكەن. ەلدىڭ تىلەگىمەن سالىنعان سول ءبىلىم ورداسى بۇگىندە وزىنە جۇكتەلگەن مىندەتتى ابىرويمەن اتقارىپ كەلەدى. ماسەلەن, قازىردە مۇندا 119 ۇستاز ەڭبەك ەتىپ جاتسا, سونىڭ 23-ءى –  جوعارعى, 51-ءى –  ءبى­رىن­شى, ال 27-ءى ەكىنشى ساناتتى مۇ­عا­لىم. ولاردىڭ ىشىندە 8 ۇستاز قا­زاقستان رەسپۋبلي­كا­سىنىڭ وقۋ-اعارتۋ ءىسىنىڭ وزىق قىزمەتكەرى بەلگىسىمەن, 10-ى ءبىلىم جانە عىلىم مي­نيسترلىگىنىڭ قۇرمەت گراموتا­سى­مەن ماراپاتتالعان. مەكتەپتە گيم­نازيالىق سىنىپتار جىل سايىن ارتا ءتۇستى. ايتالىق, ولاردىڭ سانى بۇدان ءۇش جىل بۇرىن 17 سىنىپ بولسا, بۇرناعى وقۋ جىلىندا – 21, ال بيىلعى جىلى 24 سى­نىپقا جەتتى. سونىڭ ناتيجەسىندە پاندەردى تە­رەڭ­­دەتە وقىتۋعا مۇمكىنشىلىك اشىلدى. 2003-2004 وقۋ جىلىنان باستاپ اتالعان ءبىلىم ورداسى ء“وزىن-ءوزى تانۋ” ءپانىن وقى­تۋدىڭ ەكسپە­ري­مەنت­تىك الاڭى بولىپ تابى­لادى. مەك­تەپ ۇجىمىنىڭ ماقساتتى جانە جوس­پار­لى جۇمىسىنىڭ ناتيجەسىندە ونىڭ قالا مەكتەپتەرى اراسىنداعى رەيتين­گىسى جىلدان-جىلعا كوتەرىلىپ كەلەدى. ايتالىق, وسىدان ءۇش جىل بۇرىن بۇلار قالا بويىنشا ەكىنشى ورىندى يەلەنسە, مىنە, سوڭعى ەكى جىلدان بەرى ءبىرىنشى ورىننان كورىنۋدە. ءسوز باسىندا بۇل ءبىلىم ورداسى­نىڭ 700 وقۋشىعا ارناپ سالىن­عا­نىن ايتتىق. ال قازىردە مۇندا وقۋ­شى سانى ودان ەكى ەسەدەن استام ارتىق. مۇنىڭ ءوزى وسىندا وقۋعا تىلەك بىلدىرۋشىلەردىڭ ۋاقىت وتكەن سايىن ارتا ءتۇسىپ كەلە جاتقانىن كور­سەتسە كەرەك. سولاي دەي تۇر­عانمەن, وقۋشى سانىنىڭ شامادان تىس كوپ بولۋى ءتۇرلى قيىندىق­تار­دى تۋىنداتاتىنى دا راس. ابىروي بول­عاندا سوعان قاراماستان, سوڭعى ءۇش جىل­داعى مۇنداعى ءبىلىم ساپاسى 58 پايىزدان 68 پايىزعا كوتەرىلىپ وتىر. سوعان سايكەس ۇلتتىق ءبىر­ىڭ­عاي تەستىلەۋ ناتيجەسى دە كوپتەگەن كورسەتكىشتەر بويىنشا جىل وتكەن سايىن جوعارىلاي ءتۇسىپ كەلەدى. سوعان وراي وبلىستىق ءبىلىم باس­قارماسىنىڭ باستىعى ە.نابيەۆ مىر­زانىڭ اتىنان مەكتەپ دي­رەكتورى ج. ستامبەكوۆتىڭ اتىنا كەلىپ تۇسكەن العىس حاتىنان ءۇزىندى كەلتىرە كەتسەك, ارتىق بولماس دەپ ويلايمىز. “سىزگە جانە ءسىزدىڭ ۇجى­مىڭىزعا شىعارما­شى­لىق ەڭبەك­تە­رىڭىزدىڭ ارقاسىندا ارداق احاتوۆا جانە ايبەك مولدابەكوۆ سىندى وقۋ­­شىلارىڭىزدىڭ ۇستىمىزدەگى جىلعى جال­پى ءبىلىم بەرەتىن پاندەر بويىنشا وقۋشى­لار­دىڭ رەسپۋب­لي­كالىق عىلىمي جارىس­تا­رىنىڭ جانە “جىر الىبى – جامبىل” اتتى رەسپۋبليكالىق ايتىستىڭ جۇلدە­گەرلەرى اتانىپ, جوعارى ءنا­تي­جەگە جەتكەنى ءۇشىن العىس ءبىل­دى­رەمىن.” مەكتەپ باسشىسى اتىنا وسىن­داي مازمۇنداعى حات  قازاقستان – بريتان تەحنيكالىق ۋنيۆەر­سي­تە­تىنىڭ باسقارۋشى ديرەكتورى ف.گادجيەۆ پەن ل.ن.گۋميلەۆ اتى­نداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەر­سي­تەتى زاڭ فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى ش.تىلەپينادان دا كەلىپ ءتۇسىپتى. ونىڭ ەكەۋى دە وزدەرىندە ۇزدىك وقىپ جاتقان وسى مەكتەپتىڭ ءتۇ­لەك­تە­رىنە جوعارى دەڭگەيدە ءبىلىم بەرىپ, جو­عارى وقۋ ورنىنا قاجەتتى دارە­جەدە دايىنداعانى ءۇشىن اتالعان ءبىلىم ورداسىنا العىستارىن ءبىلدىرىپتى. مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ ءبىلىم كور­سەتكىشتەرىن ايقىندايتىن مۇن­داي جارقىن مىسالداردى ودان ءارى جالعاستىرا بەرۋگە بولادى. ايتالىق, مەكتەپ تۇلەكتەرى قالالىق جانە وبلىستىق ءپان وليمپيا­دا­لارىندا جىل وتكەن سايىن جەڭىس تۇعى­رى­نان كوپتەپ كورىنۋدە. مۇ­نىڭ سىرتىندا ولاردىڭ ءبىر توبى ءتۇرلى دەڭگەيدە وتكىزىلىپ كەلە جاتقان ينتەللەكتۋالدى كون­كۋرس­تاردا جوعارى كورسەتكىشتەردى تۇراقتى تۇردە يەلەنۋدە. ال وعان مەكتەپتىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىنىڭ جىلدان-جىلعا جاقسارا ءتۇسىپ كەلە جاتقاندىعى دا بىردەن-ءبىر سەبەپ پە دەيمىز. ماسەلەن, في­زيكا, حي­ميا, ماتەماتيكا, بيولوگيا, تاريح كا­بي­نەتتەرىندە ينتەراكتيۆتى قوندىرعىلار ورناتىلعان. ال وتكەن جىلى جاڭا كوم­پيۋ­تەر سىنىبى الىنىپ, ىسكە قوسىلدى. سونىمەن بۇگىنگى كۇنى تاۋەل­سىز­دىك گيم­نازياسى اتانىپ وتىرعان ءبىلىم ورداسىنان وسى ۋاقىتقا دەيىن قاناتتانىپ ۇشقان تۇلەكتەر ىشىنەن  35-ءى  “التىن بەلگى”, ال 55-ءى “ۇزدىك ات­تەستات” يەگەرى اتانىپتى. مۇنىڭ سى­رتىندا 7 تۇلەك قازىرگى كۇنى “بولاشاق” باعدارلاماسىمەن الىس شەت ەلدەردە ءبىلىم الىپ جاتقان كو­رى­نەدى. سونىڭ ءبارى مەكتەپ ۇجى­مىنىڭ, ونىڭ ىشىندە وسى ءبىلىم ور­داسىن ۇزاق جىلدان بەرى باس­قا­رىپ كەلە جاتقان جۇماعازى ستام­بە­كوۆتىڭ قاجىرلى ەڭبەگى ەكەندىگىنە ەشكىمنىڭ داۋى بولماسا كەرەك. ەندى, مىنە, كەشەگى تاۋەلسىزدىك مەكتەبى تاۋەلسىزدىك گيمنازياسىنا اينالىپ وتىر. سوعان وراي قالالىق ءبىلىم بەرۋ ءبولىمىنىڭ باستىعى ءمانسۋرا دۇيسەمباەۆا حانىمنان گيمنازيا باسشىسىنىڭ اتىنا ارنايى حات كەلىپ ءتۇسىپتى. بۇل حاتتا مەكتەپ ءمار­تە­بە­سىنىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى اتا-انالارمەن ءتۇسىن­دىرۋ جۇمىستارى تياناقتى تۇردە ءجۇر­گىزىلىپ, گيمنازياعا قابىلدانباي قالاتىن وقۋشىلاردى باسقا ءبىلىم بەرۋ مەكە­مە­لەرىنە ورنالاستىرۋدى قاتاڭ قاداعالاۋدى تاپسىرىپتى. بۇل دا ءجون ءسوز. كەشەگى تاۋەلسىزدىك مەكتەبىنىڭ, بۇگىنگى تاۋەلسىزدىك گيمنازياسىنىڭ  مارتەبەسى بۇرىن­عىدان دا جوعارىلاي ءتۇسۋى زاڭ­دىلىق. داۋلەت سەيسەن ۇلى, سەمەي.