قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ بۇيرىعى №107

2014 جىلعى 22 قاراشا,  استانا قالاسى وقۋ-جاتتىعۋ پروتسەسى مەن سپورتتىق ءىس-شارالار كەزەڭىندە سپورتشىلاردى, ونىڭ ىشىندە بارلىق ساناتتاعى اسكەري قىزمەتشىلەردى جانە قۇقىق قورعاۋ جانە ارناۋلى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قىزمەتكەرلەرىن تاماقتاندىرۋ جانە فارماكولوگيالىق قامتاماسىز نورماتيۆتەرىنىڭ ادىستەمەسىن بەكىتۋ تۋرالى «دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت تۋرالى» كازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2014 جىلعى 3 شىلدەدەگى زاڭىنىڭ 7-بابىنىڭ 17) تارماقشاسىنا سايكەس بۇيىرامىن: 1. وسى بۇيرىقتىڭ 1 قوسىمشاسىنا سايكەس وقۋ-جاتتىعۋ پروتسەسى مەن سپورتتىق ءىس-شارالار كەزەڭىندە سپورتشىلاردى. ونىڭ ىشىندە بارلىق ساناتتاعى اسكەري قىزمەتشىلەردى جانە قۇقىق قورعاۋ جانە ارناۋلى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قىزمەتكەرلەرىن تاماقتاندىرۋ جانە فارماكولوگيالىق قامتاماسىز ەتۋ نورماتيۆتەرىنىڭ ادىستەمەسى بەكىتىلسىن. 2. وسى بۇيرىقتىڭ 2 قوسىمشاسىنا سايكەس دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ كەيبىر بۇيرىقتارىنىڭ كۇشى جويىلدى دەپ تانىلسىن. 3. قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ سپورت جانە دەنە شىنىقتىرۋ ىستەرى كوميتەتى زاڭنامامەن بەلگىلەنگەن تارتىپتە. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىنە وسى بۇيرىقتى مەملەكەتتىك تىركەۋگە ۇسىنسىن; . . 2) وسى بۇيرىقتى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەۋدەن ەتكەننەن كەيىن مەرزىمدى باسپا باسىلىمدارىندا جانە «ادىلەت» اقپاراتتىق-قۇقىقتىق جۇيەسىندە رەسمي جاريالاۋدى قامتاماسىز ەتسىن. 4. وسى بۇيرىقتىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت جانە سپورت ۆيتسە-ءمينيسترى ت.ق.ەسەنتاەۆقا جۇكتەلسىن. 5. وسى بۇيرىق العاشقى رەسمي جاريالانعان كۇنىنەن كەيىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن وتكەن سوڭ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى. مينيستر ا.مۇحامەدي ۇلى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترىنىڭ 2014 جىلعى 22 قاراشاداعى №107 بۇيرىعىنا 1 قوسىمشا وقۋ-جاتتىعۋ پروتسەسى مەن سپورتتىق ءىس-شارالار كەزەڭىندە سپورتشىلاردى, ونىڭ ىشىندە بارلىق ساناتتاعى اسكەري قىزمەتشىلەردى جانە قۇقىق قورعاۋ جانە ارناۋلى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قىزمەتكەرلەرىن تاماقتاندىرۋ جانە فارماكولوگيالىق قامتاماسىز ەتۋ نورماتيۆتەرىنىڭ ادىستەمەسى 1. جالپى ەرەجە 1. وقۋ-جاتتىعۋ پروتسەسى مەن سپورتتىق ءىس-شارالار كەزەڭىندە سپورتشىلاردى, ونىڭ ىشىندە بارلىق ساناتتاعى اسكەري قىزمەتشىلەردى جانە قۇقىق قورعاۋ جانە ارناۋلى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قىزمەتكەرلەرىن تاماقتاندىرۋ جانە فارماكولوگيالىق قامتاماسىز ەتۋ نورماتيۆتەرى (بۋدان ءارى - ادىستەمە) «دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2014 جىلعى 3 شىلدەدەگى زاڭىنا سايكەس ازىرلەنگەن. 2. ادىستەمە ءارتۇرلى سپورت تۇرىمەن اينالىساتىن سپورتشىلاردى, سونىمەن كاتار بارلىق ساناتتاعى اسكەري قىزمەتكەرلەردى, قۇقىق قورعاۋ جانە ارنايى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قىزمەتكەرلەرىن فارماكولوگيالىق جابدىقتارمەن جانە تاعاممەن قامتاماسىز ەتۋ نورماتيۆتەرىن ازىرلەۋ ماقساتىندا ازىرلەنگەن, 3. ءبۇل ادىستەمەدە كەلەسى تۇسىنىكتەر قولدانىلادى; 1) جەكپە-جەك سپورت تۇرلەرى - ەكى قارسىلاستىڭ اراسىندا ارنايى تالاپقا سايكەس فيزيكالىق قاتىناس مىندەتتى تۇردە قاراستىرىلعان سپورت تۇرلەرى; 2) جىلدامدىق-كۇشتىك سپورت تۇرلەرى - سپورتشىنىڭ شاپشاڭدىعى مەن كۇشتىك ساپاسى ەسكەرىلە وتىرىپ جارىساتىن سپورت تۇرلەرى; 3) كوماندالىق جانە ويىندىق سپورت تۇرلەرى - ەكى جانە وداندا كەپ سپورتشىلاردان قۇرالعان كوماندالار اراسىندا جارىس ارنايى تالاپقا سايكەس جۇرگىزىلەتىن سپورت تۇرلەرى; 4) كالوريانىڭ تاۋلىكتىك ەسەبى - تاعامدىق ونىمدەردەن قۇراستىرىلاتىن تاۋلىگىنە قاجەتتى كيلوكالوريا مولشەرىنىڭ ەسەبى; 5) سپورتتىق تسيكلدىك (كەزەڭدىك) تۇرلەرى - سپورتشى ءوزىنىڭ دەنەسىن كەڭىستىكتە ورىن اۋىستىرۋى ءۇشىن قيمىلداردى تسيكلدى تۇردە قايتالايتىن سپورت تۇرلەرى; 6) تاعام ۇلەسى - سپورتشىنىڭ ەنەرگيا شىعىنىن قالپىنا كەلتىرۋىنە قاجەتتى, ءاربىر تاعام قابىلداۋ كەزىندە قولدانىلاتىن تاعامدىق ونىمدەردىڭ جيىنتىعى جانە سانى; 7) ۇيلەستىرۋشى سپورت ءتۇرى - سپورتشى قيمىلىنىڭ ۇنەمى كۇردەلەنۋىمەن جۇرگىزىلەتىن سپورت تۇرلەرى; 2.تاعام جانە فارماكولوگيالىق قامتاماسىز ەتۋ نورماتيۆتەرىن انىقتاۋ 4. تاعام نورماتيۆتەرىن ازىرلەۋ كەزىندە ەسكەرىلۋى قاجەت: 1) قاجەتتى ميكروەلەمەنتتەر مەن ميكروەلەمەنتتەردىڭ مولشەرى سپورتشى ورگانيزمىنە فيزيولوگيالىق قاجەتتى دەڭگەيدە بولۋى قاجەت: 2) نەگىزگى تاعامدىق زاتتاردى ء(نارۋىز, ماي, كومىرسۋ) قابىلداۋ مولشەرى فيزيولوگيالىق كاجەتتىلىگى بويىنشا ءبىر-بىرىنە سايكەس قارىم-قاتىناستا بولۋى قاجەت جانە سپورتشىنىڭ فيزيولوگيالىق ەنەرگەتيكالىق قاجەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتۋى كەرەك. 3) ءنۋتريتيۆتى قولداۋ كەزىندە مينورلى جانە ورتومولەكۋليارلى جيىنتىقتاردىڭ, بيولوگيالىق بەلسەندى زاتتاردىڭ مولشەرى سپورتشى ورگانيزمىنىڭ تروفيكالىق دەڭگەيىنە سايكەس بولۋى كەرەك; 4) سپورتشىنىڭ تاعام ۇلەسىنىڭ ەنەرگەتيكالىق قۇندىلىعى ونىڭ ورگانيزمىنىڭ ەنەرگەتيكالىق شىعىندارىنا سايكەس كەلۋى قاجەت; 5) تاعام ۇلەسىندە جانۋار تەكتى ءنارۋىز, كومىرسۋ دەڭگەيىنىڭ فيزيولوگيالىق قاجەتتى مولشەرى, قانىقپاعان جانە كوپقانىقپاعان ماي قىشقىلدارىنىڭ فيزيولوگيالىق قارىم-قاتىناسى, ۆيتاميندەر مەن مينەرالدى زاتتاردىڭ وڭتايلى مولشەرى ەسكەرىلەدى. 5. سپورتتىق مامانداندىرۋىنا جانە سپورتشىنىڭ بىلىكتىلىگىنە سايكەس, سپورتشىلاردىڭ تاعامدىق ۇلەسىنىڭ نورمالارى كەلەسى سپورت تۇرلەرىنە قاراي توپتارعا ءبولىنۋى كەرەك: 1) جىلدامدىق-كۇشتىك تۇرلەرى; 2) جەكپە-جەك سايىستارى; 3) كوماندالىق جانە ويىندىق تۇرلەرى; 4) سپورتتىڭ تسيكلدىك تۇرلەرى; 5) ۇيلەستىك تۇرلەرى. 6. تاعام نورماتيۆتەرى سپورتشىنىڭ تاۋلىكتىك كالورياسىندا ەنەرگيامەن قامتاماسىز ەتىلۋىنىڭ, تاعامدىق ۇلەستەگى ازىقتاردىڭ حيميالىق قۇرامى جانە تاعامداردى ءبىر-بىرىمەن الماستىرۋدىڭ وڭتايلى سايكەستەندىرىلۋىنە نەگىزدەلگەن. 7. سپورتشىنى سپورت تۇرىنە قاراي فارماكولوگيالىق قامتاماسىز ەتۋ سپورتشى ورگانيزمىنىڭ فيزيولوگيالىق قاجەتتىلىگىنە سايكەس نەگىزدەلەدى, 8. سپورتشىنى فارماكولوگيالىق قامتاماسىز ەتۋ ونىڭ بارلىق سپورت سالاسىنداعى قىزمەت ەتۋ كەزەڭدەرى ەسكەرىلە وتىرىپ جىلدىق تسيكل بويىنشا جۇرگىزىلەدى: 1) ارنايى كەزەڭ - سپورتشىنىڭ ارنايى تاكتيكاسىن جانە تەحنيكالىق ماشىقتارىن جەتىلدىرۋ كەزەڭى; 2) دايىندىق كەزەڭى - فۋنكتسيونالدىق جانە سپورتشىنىڭ سپورتتىق فورمالارىڭ قالىپتاستىرۋ كەزەڭى; 3) جارىس الدى كەزەڭ - سپورتشىنىڭ جارىس ۋاقىتى جاقىنداعان جاعدايدا دايىندىعىن تەكسەرۋ كەزەڭى; 4) جارىس كەزەڭ — سپورتتىق شارالارعا كاتىسۋ كەزەڭى; 5) نەگىزگى كەزەڭ - سپورتشىنىڭ نەگىزگى ماشىقتارىن جەتىلدىرۋ كەزەڭى; 6) قالپىنا كەلتىرۋ كەزەڭى - قالپىنا كەلتىرۋ جانە ساۋىقتاندىرۋ شارالارىن ءوتۋ كەزەڭى, 9. فارماكولوگيالىق قامتاماسىز ەتۋ كەزىندە سپورتشىنىڭ فيزيكالىق دەنساۋلىق جانە قىزمەتتىك دايىندىق دەڭگەيى ەسكەرىلەدى. 10. فارماكولوگيالىق قامتاماسىز ەتۋ فيزيكالىق جۇكتەمەدەن كەيىن سپورتشى ورگانيزمىن جىلدام قالپىنا كەلتىرۋگە جانە جۇمىسقا قابىلەتىن جوعارلاتۋعا باعىتتالعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا تىركەلگەن فارماكولوگيالىق زاتتاردى, ورتومولەكۋليارلىق جيىنتىقتار مەن بيولوگيالىق بەلسەندى زاتتاردى قولدانۋدى ەسكەرەدى, 11. فارماكولوگيالىق قامتاماسىز ەتۋدى قۇراستىرۋ كەزىندە ەسكەرىلەدى: 1) الدىڭعى جىلدارى جۇرگىزىلگەن سپورتتىق ءىس-شارالار كەزىندە انىقتالعان سپورتشىنىڭ اۋرۋشاڭدىعى مەن جاراقاتتارى جونىندەگى دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت ۇيىمدارىنداعى ستاتيستيكالىق اقپاراتتار; 2) ءبىر جىلدىق شامادا سپورتشىنىڭ دارىلىك زاتتارعا, ورتومولەكۋليارلىق جيىنتىقتار مەن بيولوگيالىق بەلسەندى زاتتارعا كاجەتتىلىگى; 3) سپورتتىق ءىس-شارالاردى جۇرگىزۋ ۋاقىتى; 4) سوڭعى تياناقتى جۇرگىزىلگەن مەديتسينالىق تەكسەرۋ ناتيجەسى بويىنشا سپورتشىنىڭ دەنساۋلىق جاعدايى جونىندەگى مالىمەت. 12. سپورتشىنىڭ سپورتتىق مامانداندىرۋىنا جانە بىلىكتىلىگىنە سايكەس سپورتشىنىڭ فارماكولوگيالىق قامتاماسىز ەتۋ نورمالارى سپورتتىڭ تۇرىنە سايكەس ۇيلەستىرىلەدى; 1) جىلدامدىق-كۇشتىك تۇرلەرى; 2) جەكپە-جەك سايىستارى; 3) كوماندالىق جانە ويىندىق تۇرلەرى; 4) سپورتتىڭ تسيكلدىك تۇرلەرى; 5) ۇيلەستىك تۇرلەرى. 13. تاعاممەن جانە فارماكولوگيالىق قامتاماسىز ەتۋ نورماتيۆتەرىن انىقتاۋ ماقساتىندا دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت ۇيىمدارىنا قوسىمشا مەديتسينالىق كىزمەتكەرلەرى مەن عىلىمي توپ جيىن جيىنتىعى جۇمىلدىرىلادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترىنىڭ 2014 جىلعى 22 قاراشاداعى №107 بۇيرىعىنا 2 قوسىمشا دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ كۇشى جويىلعان كەيبىر بۇيرىقتارىنىڭ تىزبەسى 1. «سپورتتىق ءىس-شارالارعا قاتىسۋشىلاردىڭ تاماقتانۋ نورمالارىن بەلگىلەۋ تۋرالى» كازاكتان رەسپۋبليكاسى تۋريزم جانە سپورت اگەنتتىگى توراعاسىنىڭ 2002 جىلعى 11 قىركۇيەكتەگى № 06-2-2/208 بۇيرىعى (مەملەكەتتىك تىركەۋ نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرى تىزىلىمىندە № 2007 تىركەلگەن, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەر بيۋللەتەنىندە جاريالانعان 2002 ج., 45-46, 740-كۇجات). 2. «سپورتتىق ءىس-شارالارعا كاتىسۋشىلارعا بەرىلەتىن فارماكولوگيالىق قالپىنا كەلتىرۋ كۇرامدارى, ۆيتاميندەر جانە بەلوكتىق-گليۋكوزالىق پرەپاراتتار تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۋريزم جانە سپورت اگەنتتىگى توراعاسىنىڭ 2002 جىلدىڭ 11 قىركۇيەگىندەگى 06-2-2/209 بۇيرىعى (مەملەكەتتىك تىركەۋ نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرى تىزىلىمىندە № 2008 تىركەلگەن, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەر بيۋللەتەنىندە جاريالانعان 2002 ج., № 45-46, 736-قۇجات);). 3. «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۋريزم جانە سپورت اگەنتتىگى توراعاسىنىڭ بۇيرىقتارىنا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۋريزم جانە سپورت اگەنتتىگى توراعاسىنىڭ 2014 جىلعى 9 ماۋسىمداعى № 06-2- 2/197 بۇيرىعى (مەملەكەتتىك تىركەۋ نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرى تىزىلىمىندە 2903 تىركەلگەن). بۇيرىق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ادىلەت مينيسترلىگىندە 2014 جىلعى 25 جەلتوق­سانداعى نورماتيۆتىك قۇقىقتىق كەسىمدەردى مەملەكەتتىك تىركەۋدىڭ تىزىلىمىنە №10005 بولىپ ەنگىزىلدى.