جانىمەن دە, جۇرەگىمەن دە انا!

انا دەگەن ۇلى ۇعىمنىڭ ءمانىن ءتۇسىنۋ قيىنداۋ بولىپ بارا جاتقان مىنا زاماندا ناعىز انا, شىنايى انا قانداي بولۋى كەرەك دەگەن ساۋالدىڭ كوكەيگە كەلىپ تۇرىپ الارى دا بار. ارينە, ۇلى جاراتۋشىنىڭ ادام بالاسىنا بەرگەن ۇلى سىيى ءومىر بولسا, سول ءومىر دەگەنىڭىزدى دۇنيەگە اكەلەر ۇرپاعى ارقىلى جاڭعىرتىپ كەلە جاتقان انا ۇلىلىعى ماڭگىلىك ۇلىلىق! بۇل – تالاس تۋدىرمايتىن اقيقات! الايدا, سول جاراتۋشىنىڭ كەي جاراتىلىسىن وزگەرتۋگە باعىتتالعان ادام پەندەنىڭ ءىسى مەن ارەكەتتەرى قانشالىقتى اقتالا قويعاندىعى دا بەلگىسىز. اسىرەسە, ادام بالاسىنىڭ انا قاسيەتىن تومەندەتۋ, بولماسا انا ۇلىلىعىن تانىماۋ سياقتى قاسيەتسىزدىكتەرگە ۇرىنىپ بارا جاتقاندىعى الاڭ كوڭىل قىلادى. بۇگىنگىنىڭ ادامىنىڭ ەڭ باستى قاتەلىگى سول دۇنيەگە اكەلەر ءوز ۇرپاعىن شەكتەۋ مە دەپ قالامىن. ۇرپاقتى شەكتەۋ ءومىردى شەكتەۋ, ماڭگىلىك ءومىردىڭ تىرشىلىگىن ءوز قولىڭمەن سانالى تۇردە تەجەۋ, بولماسا توقتاتۋ بولار! ءتىپتى, مىنا ءومىر سوندا اناسىز دا بولماقشى ما؟! ال اناسىز ءومىر ورناسا دۇنيەنىڭ اقىرى دا سول ەمەس پە؟! نەگە ەكەنىن قايدام, مەنى وسى ءبىر ويدىڭ مازالاعانى دا بار. وسى ءبىر الاڭ ويدىڭ شىرماۋىندا وتىردىم دا, ءوزىم بىلەتىن ءبىر اياۋلى انانى ەسىمە ءتۇسىردىم. انا دەگەنىڭىز قانداي بولۋى كەرەك دەگەنگە, انا ءدال وسى ناعىتاي اپا ابىتايقىزى ساعاديەۆاداي بولۋى كەرەك دەۋگە ابدەن بارمىن! ءومىر اتتى ايدىندا تىرشىلىكتىڭ ءبىراز اۋىرتپاشىلىعىن دا, قيىن­دىعىن دا, جەتىمدىگىن دە, جوقشىلىعى مەن تارىنشىلىعىن دا بالا كۇنىنەن قانشالىقتى تارتىپ وسسە دە, ءوز بويىنداعى ادامي اسىل قاسيەتتەرىنەن ءبىر اينىماي, وسى كۇندەرى باقىتقا كەنەلىپ وتىرعان ناعىتاي اپا ناعىز انا جانە جانىمەن دە, جۇرەگىمەن دە انا! وسى كۇندەرى جانىمەن دە جۇرەگىمەن دە انا بولىپ جۇرگەندەر سيرەكتەۋ كەزدەسەرى دە بار. دۇنيەگە بالا اكەلىپ, انا بولۋ ءبىر باسقا دا, الايدا جان جۇرەگىڭمەن انا بولا ءبىلۋ ءبىر باسقا! وسى اراسىن تاراتا ايتار بولساق, انانىڭ انالىعى-مەن بىرگە دانالىعى, كەڭدىگىمەن بىرگە كەمەڭگەرلىگى, ادامنىڭ قاسى مەن قاباعىنا قاراپ وتىرار بايقامپازدىعى مەن جايساڭدىعى, ادام بالاسىنىڭ ءبارىن بىردەي ءوز باۋىرىنا تارتا بىلەر, جان جىلۋىمەن جىلىتا بىلەر جۇرەك ىزگىلىگى مەن كەڭدىگى دە كەرەك بولار! ناعىز انا دەپ سيپاتتاپ وتىرعان ناعىتاي اپامىزدىڭ بار ءبىتىم-بولمىسىندا ءبىر تەكتىلىك بار. بالكىم بۇل تەكتىلىك ءوزى جارالعان توپىراقتان دا دارىعان بولار! ءوز اكەسى ءابىتاي كىشكەنوۆ سوعىسقا اتتانىپ كەتە بارعانىندا نەبارى ەكى-اق جاستاعى ءسابي ناعىتاي ءالى اكە دەگەنىڭىزدىڭ نە ەكەندىگىن دە, ونىڭ ومىردەگى ورنىن دا تولىق سەزىنە الماعانى دا انىق جاي. «نە بالاسى بولىپ تىزەسىنە وتىرا الماعان, نە بولماسا ەركەلەپ بىردە-ءبىر رەت موينىنا اسىلا الماي, ءتىپتى, ونى ايتاسىز ءتىرى كۇنىندەگى بەينەسىن دە ەركىن تاني الماي كەتكەن اكەمنىڭ... جان اكەمنىڭ وزىمەن بولماسا دا, ونىڭ رۋحىمەن مىنە, وسىلايشا تابىسقان ەدىم»,...دەپ ناعىتاي اپانىڭ ۇزاق جىلداردان كەيىن ىزدەستىرە ءجۇرىپ, مايدان دالاسىندا نەۆەل قالاسى ءۇشىن وپات بولعان اكە قابىرىنىڭ باسىنداعى تەبىرەنىستى ءساتىن كوز الدىڭىزعا ءبىر ەلەستەتىپ كورىڭىزشى! ناعىتاي اپا سول اكەنىڭ جەر بەتىندە قالدىرعان جالعىز عانا ۇرپاعى, جالعىز عانا ءىزى بولاتىن. ەندى سول ءىزدى جالعاستىرۋ ءابىتايدىڭ ءوز قىزى, جالعىزى ناعىتايدىڭ موينىندا, تاعدىر بولىپ قالعان-دى. ءومىر جالعاستى! ءومىر ماڭگىلىككە جالعاستى! مايدان دالاسىندا وپات بولعان ءابىتايدىڭ قىزى ناعىتاي ءوز اكەسىنىڭ عۇمىرىن تۇتاس ءبىر ومىرگە, ەندى سونبەيتىن كۇنى بار, سولمايتىن گ ۇلى بار, ماڭگى مازدايتىن وشاعى بار, ماڭگى قاينايتىن قازانى بار, اللا قالاسا تاۋسىلمايتىن داۋلەتى بار, كىندىگى ۇزىلمەيتىن اۋلەتى بار ماڭگىلىك ءبىر شىراقتى شاڭىراققا ۇلاستىردى. عالامدى دۇنيەنىڭ دەگەنىنە جازار عۇمىرلى ءومىردىڭ ۇزاققا تارتىپ كەلە جاتقان جازىعىمەن دە, كەڭ جايلاۋىمەن دە, اراگىدىك كەزدەسىپ كەلگەن تار سوقپاعىمەن دە, بۇرالاڭ-بۇلتارىستى وتكەلىمەن دە, قول ۇستاسىپ بىرگە ءجۇرىپ, بىرگە ءوتىپ كەلە جاتقان جانە بۇگىنگى كۇنى تۇتاس قازاق ەلىنىڭ ابىروي اتتى اۋىلىنىڭ تورىنە قاتار شىعىپ, قاتار وتىرار ناعىتاي اپانىڭ بار عۇمىرىن دا, ءوزىن دە, ءومىرىن دە كەنجەاعاسىز, كەنجەعالي ابەن ۇلى ساعاديەۆسىز ەلەستەتۋدىڭ ءوزى استە دە مۇمكىن ەمەس! ءبىرىن-ءبىرى جان تازالىقتارىمەن دە, اقىل پاراساتتارىمەن دە, سابىر سايات­تارىمەن دە, كىسىلىك كەلبەتتەرىمەن دە, كىشىلىك الپەتتەرىمەن دە, كوڭىلدەرىنىڭ كەڭدىكتەرىمەن دە, سىرباز سالدىقتارىمەن دە, سىيلاس قالىپتارىمەن دە, ايتەۋىر ءبىر جان جاراسىمدىلىقتارىمەن تولىقتىرىپ تا, تولتىرىپ تا قاتار جۇرەر ناعىتاي مەن كەنجەعالي ساعاديەۆتەر مىنا قازاق دالاسىنىڭ ابىرويى مەن ارى, ىرىسى مەن بايلىعى, داۋلەتى مەن ساۋلەتى, شىڭى مەن شىرايى, سامالى مەن شۋاعى, اجارى مەن ارايى, بيىگى مەن بەلەسى, نۋى مەن نۇرى, سالتاناتى مەن سالعان دا, سالار دا ءانى بولىپ كەلە جاتقان قوس عۇمىردىڭ تىلەۋىن بۇل كۇندەرى بۇكىل ەل تىلەيدى, سۇيسىنەدى ولارعا, سىيلايدى, اقىلشىمىز دەپ پانا تۇتادى, العا ۇستاپ دانا تۇتادى! ءتىپتى مەنىڭ ءوزى دە بيىك كەنجەعالي اعامدى ونان ءارى بيىكتەتىپ تۇرعان دا, ابىرويىن اسىرىپ كەلە جاتقان دا ناعىتاي ابىتايقىزى ەكەندىگىن دە ايتقاندى ءجون ساناپ وتىرمىن. مىنە, ناعىتاي ابىتايقىزىنىڭ جانىمەن دە, جۇرەگىمەن دە انا بولا ءبىلۋى ەڭ اۋەلى اپامىزدىڭ ءوز جان جولداسى ەرىن سىيلاپ, ەرىن ارداقتاپ, ەرىنىڭ ابىرويىن بيىكتەتە بىلگەن قاسيەتىمەن بىرگە اتالۋى كەرەك. ويتكەنى, ءار ايەلدىڭ باعى مەن بايلىعى ءوز جانىنداعى ەرى مەن باۋىرىنداعى بالاسى عانا ەكەندىگىن ەندى اشىق تا, اشىپ تا ايتار كەز كەلگەن سىڭايلى. بۇل بۇگىنگى قوعامعا كەرەك! «ايەلدىڭ باعى ەرى مەن بەسىگى» دەگەندى ناعىتاي انامىز ۇدايى ايتىپ وتىرادى. بۇل ءوز ءسوزى! جانە دە جان دۇنيەسىمەن ءتۇيسىنىپ بارىپ ايتقان ءسوزى! انانىڭ بۇدان دا باسقا «ەر-ازاماتتىڭ باعىن دا اشاتىن, جولىن دا اشاتىن...ايەل», «كوڭىلى كەڭ ايەلدىڭ داستارقانى دا كەڭ», «قولىڭداعى بار داۋلەتىڭدى قىزىقتاي ءبىلۋ دە داۋرەن», «توزگەن ايەل جەڭگەن ايەل» دەگەن سىندى ناعىتاي انامىزدىڭ دانالىق سوزدەرىنىڭ وزدەرىنەن دە ءبىر كىتاپ قۇراستىرۋعا بولار ەدى! الداعى ۋاقىتتا دانالىق داپتەرىنە جازىلىپ قالار ناعىتاي انانىڭ بۇل سوزدەرى قۇر قىزىل تىلگە عانا سۇيەنىپ ايتىلا سالماعان, كەرىسىنشە, جار مەن بالانىڭ قاسيەتىن, ودان قالدى تۇتاس ءومىردىڭ ءمانىن تەرەڭ تۇسىنە بىلگەن ادامنىڭ جۇرەك ءسوزى! ءومىردى تەرەڭىنەن تۇسىنە ءبىلۋ دە ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ ماڭدايىنا جازىلماعانى تاعى دا بار. ءومىردى تۇسىنە ءبىلۋ ءۇشىن سول ءومىردىڭ اششى ءدامىن قانشالىقتى تاتساڭ دا, سول اششى دا كەرمەك ءدامنىڭ وزىنەن دە سول ءومىردىڭ ءتاتتى ءبىر ءدامىن سەزىنە الۋ كەرەك. ال ەندى وعان ناعىتاي انا­مىز­دىڭ ومىرىندەي ءومىر, ناعىتاي انامىز­دىڭ تاعدىرىنداي تاعدىر, ناعىتاي انامىزدىڭ جاراتىلىسىنداي جاراتىلىس پەن جان مەن جۇرەك كەرەك! مىنا قاراڭىز, نە قۇدىرەتى بار ەكەندىگىن قايدام, ناعىتاي انامىز­دىڭ ءجيى قايتالاپ ايتار «ءوز ۇرپا­عىمنىڭ اماندىعىن تىلەگەنىم, ەلىمنىڭ اماندىعىن تىلەگەنىم» جانە دە «دۇنيەنى سۇيگەنىم... ادامنىڭ بالاسىن سۇيگەنىم»,... دەگەن سوزدەرى دە سانامىزدا مەنى دە ايت دەگەندەي قايىرا ءبىر جاڭعىرىپ تۇرىپ العانى بار. ءوز ۇرپاعىنىڭ ءوسۋىن دە ەلىنىڭ تىلەۋىمەن تىلەپ كەلە جاتقان ناعىتاي انانىڭ سول تىلەۋىن ءتاڭىر يەسى دە قابىل كورىپ كەلە جاتقانداي. كەنجەعالي ابەن ۇلى مەن ناعىتاي ابىتايقىزى ساعاديەۆتەردىڭ وتباسىندا دۇنيەگە كەلگەن نۇرلان, ەرلان, ەربول اتى پەرزەنتتەردىڭ ءبارى دە قازىر ازامات بولىپ, ارقايسىسى ءبىر-ءبىر شاڭىراق ۇستاپ وتىر. بۇلاردىڭ دا ۇل-قىزدارى جەلكىلدەپ جاقسى ءوسىپ كەلەدى. ءبىلىمدى, تەك قانا ءبىلىمدى ءومىردىڭ ازىعى مەن شىراعى دەپ تانىعان ساعاديەۆتەر اۋلەتىنىڭ بالالارى مەن نەمەرەلەرىنىڭ ءبارى دە وسى زاماننىڭ وزىق ءىلىمى مەن عىلىمىن مەڭگەرۋدەن شەت قالىپ وتىرعان جوق, كەرىسىنشە, الدىڭعى لەكتە كەلە جاتىر. سول تەرەڭ ءبىلىمنىڭ جاققان شىراعى بولار, قازىر ساعاديەۆتەردىڭ بىرەۋى ەرلان كەنجەعالي ۇلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ يندۋستريا ۆيتسە-ءمينيسترى. بۇل انا باعىنىڭ جەمىسى ەمەس پە؟! انا باعىنىڭ جەمىستى بولۋى نيەتتىڭ دە ءىسى. سول ويدى ناعىتاي انامىزدىڭ قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى, ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ جايلى ايرىقشا ءبىر وي الەمىمەن تاراتقاندى ءجون ساناپ وتىرمىز. ەلباسى دا ناعىتاي انامىزدىڭ قولىنان ءدام تاتقان ادام. كەڭ داستارقان باسىندا وتىرعان ەلباسىعا: «ءسىز, تۋعان حالقىڭىزدان قۇل ەمەس, ۇل جاساي الدىڭىز! مەن وسى جاسىمدا ءبىراز جەردى ارالاپ, ءبىراز الىس جانە جاقىن شەتەلدەرگە ساپارعا بارىپ ءجۇرمىن. سول بارعان شەتەلدەرىمنىڭ بىردە-بىرىندە ءبىزدىڭ قازاق بالاسىنىڭ الدەكىمدەردىڭ ق ۇلى بولىپ جۇرگەندەرىن كورگەن جوقپىن. قانشاما قازاقتىڭ بالالارىن دامىعان مەملەكەتتەرگە جىبەرىپ, «بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا وقىتىپ, ءبىلىم بەرگىزىپ جاتىرسىز. سول ءۇشىن سىزگە ۇلكەن ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن, العىسىمدى ايتامىن», دەپ ناعىتاي انامىزدىڭ ءوز ريزاشىلىعىن ءبىلدىرۋى انا كەمەڭگەرلىگى ەمەس پە؟! مۇنى سول كەمەڭگەرلىك دەپ باعالاي وتىرىپ, ناعىتاي ابىتايقىزىنىڭ قازاق ەلىنىڭ قانشاما جاقسى مەن جاي­ساڭدارىنىڭ, دانالارى مەن دارا تۇل­عالارىنىڭ سۇيىكتى دە سىيلى كە­لىنى بولا بىلگەندىگىنىڭ ءوزى تۇتاس ءبىر ومىردەن تۇرارى بار. وتپەلى ءومىردىڭ وتكەلىمەن ادام ءومىرى كەتىپ بارادى. جاقسىلىقتىڭ جۇگىن ارقالاپ ءوتىپ بارا جاتقان اناۋ ءبىر كەرۋەننىڭ باسىنداعى اق جاۋلىقتى انا شىققان كۇنگە دە, ەسكەن سامالعا دا, ءوزى جۇتقان اۋاعا دا, ايتەۋىر مىنا ءبىر جارىق ساۋلەلى ومىرگە دە ريزا ءبىر كەيىپپەن, بارشا ادام بالاسىنىڭ تىلەۋىن تىلەپ بارادى. ول ناعىز انا جانە دە جانىمەن دە, جۇرەگىمەن دە انا ناعىتاي ابىتايقىزى بولاتىن. ەي, الەم, جول بەرىڭىز اناعا! جابال ەرعاليەۆ, جازۋشى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, سەناتور. استانا.