20 مامىر, 2015

ەنشىلەگەنى ەرلىك ىستەر

481 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

سان عاسىرلىق شەجىرەنىڭ كۋاسى سىر ءوڭىرى – ءانۋاردىڭ تۋعان جەرى. بالدىرعان بالالىق شاعى, بازارلى كۇندەرى وسىندا وتكەن. سىرداريانىڭ تولقىن­دا­رىندا اق شا­باقتاي اسىر سالىپ وسكەن ءانۋاردىڭ قيماسى دا, سىرلاسى دا وسى وزەن, سول وزەن بويىندا ورنالاسقان تۋعان مەكەنى. اققورعان اۋىلى – بولاشاق باتىردىڭ كىر جۋىپ, كىندىك كەس­كەن اتا قونىسى. ءابۋتالىپ پەن ءاليمانىڭ شاڭىراعىندا 1922 جىلى دۇنيەگە كەلگەن ۇل وسە كەلە ىسكە تىندىرىمدى, جالىندى, مىنەزى بىربەتكەي, ۋادەگە بەرىك بالا بولىپ ءوستى. كۇرەسكەنىن الىپ ۇراتىنداي قايسار دا قايراتتى جىگىت اكە-شەشەسىنىڭ عانا ەمەس, بۇكىل اۋىلداستارىنىڭ دا سۇيەنىشى ەدى.

الايدا, ميلليونداعان ادامنىڭ تاعدىرىن تالكەككە سالعان, اكە-شەشەسىن بالاسىنان ايىرىپ, انانى اڭىراتىپ جەسىر, بالانى شىرىلداتىپ جەتىم اتاندىرعان قانقۇيلى سوعىس باستالعاندا ءانۋار ءتۇبىت مۇرتى ەندى تەبىندەگەن 19-عا دا تولماعان جاس جىگىت-ءتىن.

1942 جىلى ءانۋار اكەسى ابۋتالىپپەن بىرگە سوعىسقا اتتانادى. اۋدان ورتالىعىندا اكەلى-بالالى قيماي-قيماي قوشتاستى. ءابۋتالىپ اقساقال ەڭبەك باتالونىنا, ءانۋار بولسا قاندى مايدان ءجۇرىپ جاتقان باتىستى بەتكە الدى.

قارۋلى, تەپسە تەمىر ۇزەتىن ءانۋار زەڭبىرەك تۇتقاسىن ۇستاعانعا دەيىن تالاي جاۋىنگەرلىك جاتتىعۋلاردان ءوتتى. ۇشاققا ءمىنىپ, پاراشيۋتتەن سەكىردى. مىلتىق ىستىگىن پايدالانىپ, قويان-قولتىق شايقاسقا دايىندالدى. ءومىرى كورمەگەن شاڭعى تەبۋدى ەمىن-ەركىن مەڭگەردى. قىسقاسى, «سەگىز قىرلى, ءبىر سىرلى» جاۋىنگەردىڭ تاپ ءوزى بولدى دا شىقتى.

1943 جىلدىڭ 16 قاراشاسى كۇنى مارشال مالينوۆسكي قولباسشىلىق ەتەتىن ءىى ۋكراينا مايدانىنداعى 53-ارميامەن ستارايا رۋسسا قالاسىنا بەت الدى. جاس جاۋىنگەر ءانۋار ءابۋتالىپ العاشقى ۇرىسقا وسىلاي كىرىستى.

كوپ ۋاقىت وتپەي وتاندى جاۋدان ازات ەتۋدە ءانۋاردىڭ دا ءىزى سايراپ جاتتى. اسىرەسە, باتىردىڭ داڭقىن بۇكىل ەلگە جايعان ۆەنگرياداعى شەشۋشى 23 كۇندىك سوعىس بولدى.

كەڭەس اسكەرلەرى ۆەنگريانى ازات ەتۋدە تيسسا وزەنى بويىنا جەتىپ, جاۋدىڭ شەبىن كەرى قايتارا باستاعان. سول ۇرىستا جاۋىنگەر ءانۋار تيسسا سۋ بوگەتىن دۇشپان ۇدايى اتقىلاپ تۇرعانىنا قاراماستان, روتانىڭ وزەننىڭ وڭ جاق جاعالاۋىنا ءوتۋىن ۇيىمداستىرۋدى ءوز قولىنا الادى. ءسويتىپ, وزەننەن جالعىز ءوزى ءجۇزىپ, دۇشپان جاقتا تۇرعان قايىقتى بەرگى جاعاعا الىپ كەلەدى. جالعىز قايىقپەن وق استىندا ول ارعى جاعاعا 47 رەت قاتىناپ, جاۋىنگەرلەردى, وق-دارىلەردى جانە بايلانىس قۇرالدارىن وزەننەن وتكىزگەن. ءانۋار ۇيقىسىز, دەمالىسسىز ءبىر تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەگەننىڭ ارقاسىندا روتادا ەشبىر شىعىن بولماعان.

وسىلايشا, كەيىپكەرىمىز قاھارماندىق ەرلىك كورسەتكەندەر قاتارىنان كورىندى. سوعىستا 18 جاۋ­دى, 3 ۇشاقتى اتىپ تۇسىرگەن ءانۋاردىڭ ەرلىگى ەش كەتپەدى. وعان اسكەري باسشىلىقتىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋدا ەرەكشە باتىرلىق تانىتقانى ءۇشىن 1945 جىلدىڭ 24 ناۋرىزىندا كسرو جوعارعى كەڭەسىنىڭ جارلىعىمەن كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعى بەرىلىپ, لەنين وردەنى مەن «التىن جۇلدىز» مەدالى قوسا تاپسىرىلدى. جانە دە ءى دارەجەلى وتان سوعىسى وردەنىمەن ماراپاتتالدى.

جەڭىستەن سوڭ, 1947 جىلى ەلگە ورالعان ءانۋار باتىر كولحوز جۇمىستارىنا بەلسەنە ارالاستى. «وزگەنت», «مادەنيەت» كولحوزدارىندا اۋىلدىق كەڭەستىڭ توراعاسى, 1967-1970 جىلدارى تۇگىسكەنگە قاراستى ساۋسا بولىمشەسىندە ەگىس بريگاديرى بولدى, 1970-1983 جىلدارى تۇگىسكەن ءماسسيۆىن يگەرۋگە بەلسەنە قاتىسىپ, كۇرىش ورۋمەن اينالىستى. ەڭبەكتەگى ەرلىگى جوعارى باعالانىپ, 1972 جىلى لەنين وردەنىن ەكىنشى مارتە كەۋدەسىنە تاقتى. بىرنەشە رەت اۋداندىق, وبلىستىق كەڭەستەردىڭ دەپۋتاتى بولىپ سايلاندى. باتىر ەرلىگىن تۋعان حالقى دا دارىپتەي ءبىلدى. ەر ەسىمىن ارداقتاپ, تۇگىسكەن اۋىلىنداعى №209 مەكتەپتى باتىر ەسىمىمەن اتادى.

الماس ماناپ, «ەگەمەن قازاقستان».

قىزىلوردا وبلىسى.  
سوڭعى جاڭالىقتار