بىرەگەيلىك نەگىزى وقۋ مەن تاربيەدە

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «كوپ­ەت­نوس­تىلىق – پروبلەما ەمەس, كەرىسىنشە, ول – ءبىزدىڭ ستراتەگيالىق رەسۋرسىمىز», دەپ ناقتىلاعانى ءمالىم. وسى ورايدا, ۇلتتىق ۇلاعاتتان باستاۋ الاتىن جايدان وي قوزعاسام, ءبىلىم جولىندا سان جۇرتتىڭ وكىلى توعىسىپ, ءوزارا ءتۇسىنىسىپ, دوس بولىپ كەتەدى ەكەن. مىسالعا, ءبىز ەڭبەك ەتەتىن الماتى وبلىستىق ق.بايسەيىتوۆ اتىنداعى مۋزىكا كوللەدجى بىلىمگەرلەرىنىڭ وزىندىك جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋ فورمالارى, پسيحولوگيالىق ەرەكشەلىكتەرى, اسپەكتىلەرى, كومپونەنتتەرى تانىمدىق بەلسەندىلىكتەرىن اشۋ ارقىلى كورىنەدى. ءاسىلى, كەز كەلگەن ۇلت زيالىلارىنىڭ تۇلا بويىندا تۇنىپ تۇراتىن ادامي قۇندىلىقتارى ۇقساس بولاتىنى بار عوي. جاقسى قاسيەت ءبىر ۇلت وكىلىندە ەرەكشە دامىسا, تاعى ءبىرىنىڭ بويىنان ادەمى ادەتتى بايقايمىز. بۇگىنگى قوعامعا جۇمىسىن ەركىن مەڭگەرىپ, كەڭىنەن ويلايتىن, الدىنا قويعان ماقساتىنا جەتۋدىڭ ءادىس-ءتاسىلىن شىعارماشىلىقپەن شىڭداي الاتىن كاسىبي مامان كەرەك. مۇنداي تۇلعانىڭ دامۋىنا باعىتتالعان ءبىلىم بەرۋدىڭ نەگىزى ءوزىن ءوزى تاربيەلەۋ, جەتىلدىرۋ ۇدەرىسى جاتادى. گرەك فيلوسوفى سوكرات ءوزى وقىتۋ پروتسەسىندەگى وقىپ ۇيرەنۋشىلەردىڭ تانىمدىق بەلسەندىلىك پەن وزىندىك جۇمىسقا پەداگوگيكالىق باسشىلىق جاساۋدىڭ قانشالىق ماڭىزدى ەكەندىگىن ەرەكشە اتاپ كەتكەن. سوكراتتىڭ ۇسىنعان ءبىلىم بەرۋ ءادىسى ستۋدەنتتەرمەن دامۋ ۇدەرىسىندەگى شىنايىلىقتى, ءوز بەتىنشە تابۋدى, ناقتىلاۋدى, تۇسىنىكتەردى جەتىلدىرۋدى تالاپ ەتەدى. كوللەدجدە وزىندىك جۇمىستى ۇيىمداستىرۋ پسيحولوگيالىق-پەداگوگيكالىق, وندىرىستىك ءتا­جىريبە جانە باقىلاۋ جۇمىستارى بولىپ تابى­لادى. ادىستەمەلىك تۇرعىدان بىلىمگەردىڭ تا­نىم­دىق ءىس-ارەكەتىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن اۋ­دي­تورياداعى جانە ودان تىس وزىندىك جۇمىس ءتۇر­لەرىن دۇرىس ۇيىمداستىرۋدىڭ ماڭىزى زور. اسىرەسە, ەلدىڭ كوركى, ۇلتتىڭ ءارى سانالاتىن قىز تاربيەسىن ءبىز العا شىعارىپ وتىرمىز. ءبىلىم ۇياسىنداعى ۇلاستىق نازىك جان­دى­لاردىڭ بويىنا ىزەت پەن يناباتتى دارىتۋ, جات قىلىقتاردان ساقتاندىرۋ – ءبارى دە ءار­كەز نازاردا. بۇگىنگىدەي جاھاندانۋ زامانىندا «قىزعا قىرىق ۇيدەن, قالا بەرسە قارا كۇڭنەن تىيىم», دەپ وتباسىنان باستاپ ءار ءبىلىم مەكەمەسى جەتە ءمان بەرمەسە بولمايدى. ءبىزدىڭ كوللەدج بۇل ىسكە جەتە كوڭىل اۋدارادى. مۇنداي ەلدىك ىستە وزىندىك جۇمىستى ورىنداۋدا بىلىمگەردىڭ ءارتۇرلى تاسىلدەر قولدانا الۋى, بىلىكتىلىگى, ءىس-ارەكەتتە ديداكتيكالىق قابىلەتى, موتيۆاتسيالىق-قۇندىلىلىق – قاي-قايسىسى دا جۇمىس ناتيجەسىمەن ولشەنەدى. كاسىپكە باۋلي وتىرىپ, تاربيە مازمۇنىن ءتۇسىنۋ ماڭىزدى. تالاپ ءبىلىم الۋشىنىڭ قابىلەتىن, مىنەزىن تەرەڭىنەن اڭعارۋ. جەكە تۇلعانىڭ ارەكەتى, ءىستى ورىنداۋعا دەگەن قابىلەتى, وعان دايارلىعى مەن ىشكى پسيحولوگيالىق ازىرلىگى ءبىرىنشى ەسكەرىلۋى كەرەك. مۇنىڭ ءبارى تىڭداۋشىلاردىڭ ەڭبەك داعدىلارىن جەتە ءبىلىپ, كاسىبي باعدارلاردى تەرەڭ مەڭگەرۋىنە مۇمكىندىك تۋدىرادى. گۇلۆيرا ءجۇنىسوۆا, الماتى وبلىستىق ق.بايسەيىتوۆ اتىنداعى مۋزىكا كوللەدجى ديرەكتورىنىڭ وقۋ ءىسى جونىندەگى ورىنباسارى.