06 ناۋرىز, 2015

جاڭارىپ جاتقان جاڭاارقا

813 رەت
كورسەتىلدى
8 مين
وقۋ ءۇشىن
SONY DSCورايىن تاۋىپ, رەتىن كەلتىرىپ, مۇمكىندىكتى پايدالانىپ جۇمىس ىستەلگەن جەردە شارۋا ىعى كەلىسىپ, جاراسىپ جاتۋى بەلگىلى ەمەس پە. مۇنى جاڭاارقا اۋدانى تىنىسىنان بايقاۋعا بولار ەدى. بۇل ايماقتىڭ برەندى رەتىندە تانىلعان قىمىزى مەن ەتى, مايى مەن قۇرتى جۇرت اڭسارىنا اينالعانى ءبىرازدان الىسقا ايان. ەجەلدەن وسىنداي يگىلىكتىڭ جاسالۋىن قاز قالپىندا ساقتاپ, ءوندىرىلۋىن ۇلعايتۋشى ءوڭىر سونداي-اق, بارلىق سالا تىزگىنىن تەڭ ۇستاۋعا ۇمتىلىستا. بۇعان بايلانىستى نەندەي ىستەر اتقارىلىپ وتىر. وسى تۇرعىدا اۋدان اكىمى عابدراحمان وماروۆتى اڭگىمەگە تارتقان ەدىك. – الدىمەن بيىلعى قىستىڭ قالاي وتۋىنە توقتالساڭىز. مال سانى از ەمەس, شارۋاشىلىقتار ءبىر-بىرىنەن شالعاي ءارى اۋا رايى ارقيلى ولكە سىندارلى ساتتە قىسىلىپ قالعان جوق پا؟ – ارقا جاقتا التى ايعا سوزىلاتىن بۇل ماۋسىمنان قاي جىل­دا سۇرىنبەي ءوتۋ وڭايلىققا سوق­پايدى. سوندىقتان قاشاندا ەرتە قام­دانۋ ارقاسىندا قيىندىقتان قايمىقپايدى. بۇرىنعىعا قاراعاندا بۇگىندە قانداي دا قاقاعان ايازداردا مال كۇيىن تومەندەتپەۋگە مۇمكىندىك بارشىلىق. جەتكىلىكتى جەمشوپ قورىن دايىنداپ, مال قوراسىن سايلاپ الۋ ءار شارۋا قوجالىعى ءۇشىن داعدىلى ادەت. الايدا, سال­عىرت-سالاقتىقتىڭ سالدارىنان سان سوعۋشىلار جوق تا ەمەس. ولارعا 1360 توننا مولشەرىندە ارزانداتىلعان كەبەك, جەم بەرىلىپ جاتىر. ءسوز شارۋاشىلىعىمىزدىڭ نەگىزگى بۋىنى تۋرالى باستالعان­دىقتان جالپى جاعدايىن ايتىپ  وتكەنىم ءجون بولار. اۋدان بويىنشا 111 مىڭ 307 قوي, 18 مىڭ 304 ەشكى, 55 مىڭ 158 ءىرى قارا جانە 43 مىڭ 142 جىلقى ءوسىرىلۋ ۇستىندە. ۇستىندە دەيتىنىم, ءوسىمى جىلدان-جىلعا ۇلعايىپ كەلەدى. ماسەلەن, بىلتىر ءىرى قارا باسىنىڭ – 15, قويدىڭ – 10, جىلقىنىڭ 8 پايىزعا ارتۋى وسىعان ايعاق دەرەك بولسا, ت ۇلىك تۇرلەرىنىڭ كوبەيۋى جاعىنان وبلىستاعى ەڭ جوعارى كورسەتكىش ەكەنىن دە اتاۋعا بولادى. مال تۇقىمىن اسىلداندىرۋ , ساۋىقتىرۋ باعىتىنداعى ءىس-شارالار باستى بەرەكە كوزىن تۇلەتە تۇسەرى ءسوزسىز.  – كەيىنگى كەزدە دۇكەن سورە­لەرىنەن «جاڭاارقادا جاسالعان» دەگەن تاڭبا باسىلعان ونىمدەر جيىرەك ۇشىراسىپ ءجۇر. بىزگە دايىن ونىمدەردى وندىرۋگە بەت­بۇرىستىڭ نىشانىنداي كورىنەدى. – كوپتەن بەرى ماقسات بولىپ كەلگەن بۇل ءىستىڭ وڭتايى كەلە باستاعانى راس. قازىر ايلار, ءتىپتى, جىل بويى دامدىلىگىن جوعالتپاي, شيپالىق قاسيەتتەرىن ساقتايتىن قىمىزدى ارناۋلى شولمەكتەرگە قۇيىپ ۇسىناتىن « جەڭىس» جشس-دەن باستاپ باسقا دا وندىرىستىك بۋىندار پايدا بولۋدا. تۇزدالىپ, سۇرلەنگەن جال-جايا, قازى-قارتا, شۇجىقتى سەرتيفيكات بويىنشا ساۋدا ورىندارىنا تۇسىرۋشىلەر دە ۇلعايىپ وتىر. اۋدان ورتالىعىنداعى ءسۇت زاۋىتىنىڭ قايماعى مەن ىرىمشىگى, سۇزبەسى مەن جەنتى جان-جاققا ءوتىمدى. ءشوبى شۇرايلى, سۋى بال جەردە جايىلىپ وسكەن مالدىڭ تابيعي تازا, قۇنارلى تاعامدارىنا الىس-جاقىننان سۇرانىس كوپ. ايماق كەلەشەگىن ازىق-ت ۇلىك قورى ارقىلى كەمەلدەندىرۋدى ويلايمىز. سوندىقتان سوعان تىكەلەي ىقپال ەتەتىن وڭدەۋشى كاسىپورىندار جۇمىسىن قالىپتاستىرۋعا باسا كوڭىل بولىنۋمەن بىرگە, ورتاق ىسكە ينۆەستيتسيا تارتۋ ءۇشىن جاعداي جاسا­لۋدا ەكەنىن ەسكە سالسام ارتىق­تىعى بولماس. «ەسكەنە», «قايرات-2» جشس-دە 2 مىڭ جانە 3 مىڭ باسقا ار­نالعان مال بورداقىلاۋ الاڭ­دارىنىڭ سالىنۋى, جاندارىنان ەت وڭدەيتىن تسەحتاردىڭ اشىلماقتىعى جەرگىلىكتى ءوندىرىستى دامىتۋدىڭ ءبىر باعىتى. جالپى, اگرارلىق سالا مەملەكەت­تىڭ ناقتى قولداۋىمەن اجەپتاۋىر ەڭسەلەنىپ قالعانىن ايتا الامىز. بۇل رەتتە مىناداي ەكى دەرەكتى العا تارتسام سونىڭ وزىنەن كومەك-قامقورلىقتىڭ كەڭدىگى بىلىنسە كەرەك. ايتالىق, اگروونەركاسىپ كەشەنى سۋبەكتىلەرىنىڭ ينۆەستيتسيالىق سالىنىمدار كەزىندە جۇمسالاتىن شىعىندارى ءبىر بولىگىنىڭ ورنىن تولتىرۋ بويىنشا 100 باستان كەم ەمەس سيىرى نەمەسە 100 بيەسى بار 17 شارۋا قوجالىعىنا 29 ميلليون 726 مىڭ تەڭگە جانە تاۋارلى ءسۇت وندىرەتىن فەرمالارعا ليزينگكە الىنعان تەحنيكالار قۇنىنىڭ 50 پايىزىن وتەرلىك سۋبسيديا بەرىلدى. وسىنى ارقالانىپ, ىستەرىنە سەنىمى كۇشەيگەن فەرمەرلەردىڭ جۇمىسى شيراق. – عابدراحمان يگىلىك ۇلى, بارلىق دەڭگەيدەگى اكىمدەردىڭ تۇرعىندار الدىنداعى ەسەپ بەرۋى اياقتالدى. جۇرت نە دەدى؟ – ەل ىشىمەن وي بولىسكەن, پىكىرىن بىلگەن, تالاپ-تىلەكتەرىن توقىعان بۇل اڭگىمەلەر اسەرى ۇلكەن. 14 قاڭتار مەن 14 اقپان ارالىعىندا 2 كەنت پەن 12 اۋىلدىق وكرۋگتە 38 ەسەپتىك كەزدەسۋ وتكىزىلدى. 200-گە تارتا ۇسىنىس-پىكىر ايتىلدى. ونىڭ بارلىعى جيناقتالىپ, ساراپتالىپ, ارنايى ءىس-جوسپارلار جاسالىپ, ورىندالۋى باقىلاۋعا الىندى. ورىندالۋى تۋرالى بارىنە جازباشا تۇردە حابارلانادى. تۇجىرىمداي ايتقاندا, نەگىزىنەن تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ, اۋلالار مەن كوشەلەردى اباتتاندىرۋ, اۋىل تازالىعىن ساقتاۋ, مادەنيەتتىلىگىن كوتەرۋ, جىلۋ مەن سۋ جۇيەلەرىن جوندەۋ, مال جايىلىمىن كەڭەيتۋ, جۇمىس ورىندارىن اشۋ سياقتى كۇندەلىكتى تۇرمىسقا قا­تىستى ماسەلەلەر كوتەرىلدى. سولار بويىنشا ەسكەنە اۋلىندا ورگا­نيكالىق قالدىقتاردى وڭدەۋ ارقى­لى ەلەكتر قۋاتىن وندىرەتىن قۋات­تىلىعى 250 كۆت بيوگاز قوندىر­عىسىن ورناتۋ, مال ازىعىنىڭ بەرىك قورىن جاساۋ ءۇشىن شارۋا قوجا­لىق­تارىنىڭ يەلەگىندەگى بوس جات­قان جەرلەردى جاڭادان قۇرىلعان متس كومەگىمەن اينالىمعا قوسۋ, مال باسىن بىردەيلەندىرۋدەن وتكى­زۋدى اياقتاپ, كومپيۋتەرلىك ءمالى­مەت­تەر قورىنا ەنگىزىلۋىن 100 پايىز­عا قامتاماسىز ەتۋ, اتاسۋ كەنتى س.سەيفۋللين كوشەسى بويىن­داعى كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەر­دى ورتالىقتاندىرىلعان جى­لۋ جۇيە­سىنە قوسۋ, جۇمىسسىزدار دەڭگەيىن 4,9 پايىزعا دەيىن تومەن­دەتۋ كوزدەلەدى. ال اعىمداعى سانسىز شارۋالار بوسا بولماسىن ءبىر بولەك. – «سىرت كوز سىنشى» دەگەن ءسوز بار. جا­ڭا­ارقادا سۇيسىنەرلىك ىستەر باسىم­دىعىن مويىنداماي قالا الماي­مىز. اۋدان ورتالىعىنىڭ اسەمدىگى, ءسان-سالتاناتى ءمۇيىزى قاراعايداي شاھارلاردان كەم ەمەس­تىگىن قالاي كەلىستىرىپ جۇرسىزدەر؟ – مۇنىڭ ەشقانداي سىرى جوق دەۋىمە بولادى. ءبىزدىڭ جاقتىڭ جۇرتى ساندىلىكتى جاقسى كورەتىندەي مەكەنى, قورشاعان ورتاسى سوندايلىق بولۋىن ۇناتادى. ۇيدەن باستاپ كوشەگە دەيىن تازالىققا ۇلكەن-كىشىنىڭ ءبارى ۇيىرسەك. جەكە ءۇيدى نەمەسە دۇكەندى, مەيرامحانانى, ايتپەسە عيماراتتى ءوز كۇشىمەن بىرىنەن ءبىرىن اسىرا كورىكتەندىرە سالۋ, اينالاسىن جاسىل جەلەككە جايقالتۋ, اۋلالاردى ايناداي ۇستاۋ ءار تۇرعىنعا ءسىڭىستى داعدى. مەيماندارىمىز تاڭعالاتىنداي كوتتەدج ۇلگىسىندەگى مەكەنجايلار بىرقاتارىنىڭ قالاداعىلاردان كەم ەمەستىگى بارلىقتىڭ ارقاسى, البەتتە. ال ءبىزدىڭ تاراپىمىزدان ولارعا ءتيىستى باس جوسپارعا سايكەس جەر تەلىمدەرى ءبولىنىپ, ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمدار تارتىلىپ وتىر. سودان ۇشقىنداعان ىنتالىلىق ءبىر جاعىنان اتاسۋىمىز عانا ەمەس, تۇگىسكەن, اقتۇبەك, ەسكەنە, قارااعاش سياقتى اۋىلدار دا بەينەسىن تۇرلەندىرسە, سونىمەن بىرگە, تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن جەڭىلدەتۋگە شاپاعاتىن تيگىزۋدە. تۇرعىن ءۇي دەمەكشى, ءار وتباسى­نىڭ باسپانالى بولۋى بۇگىندە ونشالىقتى كۇردەلى ماسەلە ەمەس. اۋدان ورتالىعىنىڭ كەڭ تۇسىنان بوي كوتەرگەن «جاڭا نۇر» الابىندا «قولجەتىمدى باسپانا-2020» باعدارلاماسى بويىنشا تۇرمىسقا قولايلى بىرنەشە ءۇي سالىنىپ, كەزەكتە تۇرعان جەڭىلدىك يەلەرىنە جانە ەكونوميكالىق تۇرعىدان دامىمايتىن ەلدى مەكەندەردەن كوشىرىلىپ اكەلىنگەن جۇمىسسىز جاس وتباسىلار يگىلىگىنە ۇسىنىلدى. بيىل تاعى 12 پاتەرلى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ودان باسقا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى ارقىلى 16 پاتەرلى ءۇي تۇرعىزىلۋعا تاپسىرىس بەرىلدى. اۋدانىمىزداعى وركەندى وزگە­رىستەر بىرلىككە, بەرەكەگە ۇيىستىرعان ەلباسى ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا ەكەنى­نە بارشا قازاق­ستاندىقتارداي جاڭا­ارقالىقتار دا ريزالىعى ەرەكشە.  اڭگىمەلەسكەن ايقىن نەسىپباي, «ەگەمەن قازاقستان». قاراعاندى وبلىسى, جاڭاارقا اۋدانى.
سوڭعى جاڭالىقتار