ەكونوميكالىق ارىپتەستىك نىعايۋدا

وسىنداي ماقساتتى ساپار­لا­رى­نىڭ ساتىنە بالاعان نەمىس-بيز­نەس دەلەگاتسياسى ءوندىرىستى وڭىرگە كەلىپ كەتتى. وسى ەلدىڭ تمد ەلدە­رى­مەن سىرتقى ەكونوميكالىق باي­لانىس دەپارتامەنتىنىڭ وكىلى, اتاپ ايتقاندا فرانك ۆايزينگ باس­تاپ كەلگەن بۇل دەلەگاتسيا ار­نايى باسقوسۋدا قىرۋار ءوندىرىس ورىندارى شوعىرلانعان ءبىزدىڭ ءوڭىردىڭ وزدەرىن قىزىقتىرماي قويمايتىندىعىن جەتكىزدى. سون­دىقتان الداعى جىلدارى ەكى جاق­تى ساۋدا-ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستى بارىنشا دامىتىپ, ارىپتەستىك بايلانىستاردى نىعاي­تۋدى  قولعا الماقشى. بۇل ەلمەن تەك قانا ەكونوميكالىق, ەسەپ-قيساپ باعىتىندا عانا ەمەس, رۋ­حاني-ادەبي-مادەني بايلانىستار دا  ورىستەتىلەدى. وبلىس ورتالى­عىن­دا اسسامبلەيانىڭ ءبىر بۇتاعى ءتارىزدى نەمىستەردىڭ “ۆوزروج­دە­نيە” قوعامى دەپ اتالاتىن نەمىس مادەني ورتالىعى جۇمىس جاساپ كەلەدى. بۇرىننان بەلگىلى اۋىل-اۋدان ورتالىقتارىندا, ۋسپەن, ەرتىس, مايقايىڭ, جەلەزينكا اۋداندارىندا, جالپى وبلىس ءوڭى­رىندە  نەمىس ۇلتىنىڭ وكىلدەرى  كوپ تۇردى. ولاردىڭ دەنى كەزىندە ەتنو ەلدەرىنە قاراي كوشىپ كەتتى. بۇگىندە دە وبلىس ورتالىعىندا, قالالاردا, اۋدان-اۋىلداردا نە­مىستەر باسقارىپ وتىرعان,  ەلگە ۇلگى-ونەگە بولارلىق ءىرىلى-ۇساقتى  ءوندىرىس ورىندارى,  شارۋا قوجا­لىق­تارى, وقۋ ورنى, باسقا دا ورىن­دار بارشىلىق. پاۆلودار­لىق­تار ءۇشىن وبلىس ورتالىعىن­دا­عى  “كۆازار”, “ارتۋر” دەپ اتا­لا­تىن ساۋدا كەشەندەرىنىڭ يەسى, كاسىپكەر  شپەيزەر ەسىمىنىڭ ءوزى-اق كوپ نارسەنى اڭعارتقانداي. ال,  “ۆوزروجدەنيە” قوعامىنىڭ ايا­سىندا ەكى ەل كاسىپكەرلەرى ارا­سىن­داعى بايلانىستى نىعايتۋ ءۇشىن  كاسىپكەرلەر بيرجاسى دا قۇ­رىلدى. ەۋرووداقتىڭ قۇرامىن­داعى گەرمانيا جاي جاتقان ەل ەمەس, جاڭا زامانعا لايىق تەحنو­لوگيالىق باعىتى وركەندەگەن, اتى ەلگە تانىمال ەلدەردىڭ ساناتىندا. ءسويتىپ, نەمىستەر كەلگەن بەتتە-اق, وبلىس ورتالىعىندا ورنالاسقان بىرقاتار كاسىپورىنداردا, اتاپ ايتقاندا, مۇناي-حيميا زاۋىتى اكتسيونەرلىك قوعامىندا, “كاس­تينگ”, “KSP ءSteeى” جاۋاپ­كەر­شىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىكتەرىندە بولىپ, ءوندىرىس ورىندارىنىڭ دامۋ قارقىنىمەن, ونداعى جۇ­مىس ۇردىستەرىمەن تانىستى. ال, تا­راپتار باس قوسقان جيىن با­رى­سىندا نەمىستەر وزدەرى الىپ كەل­گەن كاسىپورىندارىنىڭ جۇمىس جوبالارىمەن تانىستىردى. بۇل ەكى ەل كاسىپورىندارىنىڭ ەنەر­گە­تيكا, مەتاللۋرگيا, جانە ءماشي­نە جاساۋ سالالارى بويىنشا ورتاق وندىرىستىك باعىتتا جۇمىس جاساۋلارىنا جاقسى جول اشادى دەگەن ءسوز. وسىنداي بايلانىس­تار­دىڭ جالپى ەلىمىز ءۇشىن ماڭىزى بارىن, ونىڭ وزەكتىلىگىن, ەل ەكونوميكاسىن وركەندەتۋدە قوسار  ۇلەسى بولاتىنىن وسى  جيىنعا قاتىسقان وبلىس اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆ تا ايتىپ ءوتتى. ياعني, وتكەن جىلى ءوندىرىستى ءوڭىردىڭ  گەرمانيا ەلىمەن سىرتقى ساۋدا اينالىمىنىڭ جالپى كولەمى — 139 ميلليون اقش دوللارىن قۇراعان كورىنەدى. وبلىستىق ونەركاسىپ جانە كاسىپكەرلىك باسقارماسىنىڭ باس­تىعى قانات شابەنوۆتىڭ ايتۋىن­شا, بيىلعى جىلدىڭ التى ايىن­دا جۇرگىزىلگەن ەسەپ بويىنشا  گەرمانيا ەلى مەن ءوندىرىستى ءوڭىر­دىڭ اراسىنداعى ساۋدا-ساتتىق اي­نا­لىمى 34 ميلليون اقش دول­لا­رىن قۇراعان ەكەن. جالپى, ال­عاندا, نەمىس  كاسىپورىندارىمەن  ءوندىرىستى ءوڭىر كاسىپورىن­دارىنىڭ بايلانىستارى جاقسى جولعا قويىلعانى بايقالادى. وعان ءدا­لەل, ءبىر عانا وتكەن جىلى “ەۋ­رازيا ەنەرگەتيكالىق كور­پو­را­تسياسى”, “قازاق اليۋ­مينيى”, “قا­زاقستان ەلەك­ترو­ليز” زاۋىت­تا­رى اق, “ەكى­باستۇزداعى “بوگا­تىر كومىر” اق, اقسۋداعى “كاز­حروم” اق, ترانسۇلتتىق كو­م­پانياسى, وبلىس ورتالى­عىن­داعى مۇناي-حيميا زاۋىتى, “رومات” فارماتسەۆ­تيكالىق كوم­پانيالارى الىس-جاقىن دەمەي ەكىجاقتى ءارىپ­تەستىك ەكونو­مي­كالىق بايلا­نىستى نىعايتقان. ساپار سو­ڭىن­دا نەمىس-بيزنەس دەلەگاتسياسىنىڭ وكىلدەرى ءوندىرىس ورىندارىن ارالاپ,  جوعارى وقۋ ورىن­دارىندا كەزدەسۋلەر وتكىزدى. فاريدا بىقاي, پاۆلودار.