سالىقتى زاڭسىز تولەتىپ كەلىپتى

ءاربىر كاسىپكەر ءوز جۇمىسىنىڭ ورىندالۋىنا قاراي مەملەكەت قورجىنىنا سالىق تولەپ تۇرادى. ونىڭ ۇستىنە قازاقستاننىڭ سالىق تۋرالى نەگىزدەمەلەرى كاسىپ­كەرلەردىڭ قالتاسىن شەتەلدەگىدەي ۇرمايدى, بىلايشا ايتقاندا ۇزىن ارقان, كەڭ تۇساۋ. جەڭىلدىكتەرى كوپ. بىراق, سالىق تولەماقىسى زاڭسىز ۇستالعانى قالاي بولادى؟! وقو بويىنشا مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل دەپارتامەنتى باسشىسىنا «STAV­KABET.KZ» بۋكمەكەرلىك كەڭسەسىنىڭ باس ديرەكتورى ن.سەي­سەنباەۆتان تۇركىستان قالا­سى اكىمدىگىنىڭ ساۋلەت جانە قالا قۇرىلىسى ءبولىمىنىڭ باسشىسى ا.بوبەەۆتىڭ زاڭسىز ءىس-ارەكەتتەرى تۋرالى ارىزى تۇسكەن. قىزىعى سول, بۋكمەكەرلىك كەڭسە تۇركىستان قالاسىندا جۇمىس ىستەمەيدى, جارناما ورناتۋ تۋرالى ءتيىستى مەكەمەلەر­مەن كەلىسىمشارت جاساماعان. بىلاي ايتقاندا, تۇركىستان قالاسى بويىنشا كىرىستەر باسقارماسى بۋكمەكەرلىك كەڭسەدەن نەگىزسىز جانە زاڭسىز سالىق ۇستاپ كەلگەن بولىپ شىعادى. ارينە, تاڭداناسىز. تۇركى­ستان­عا قاتىسى جوق كەڭسەدەن قالاي سالىق ءوندىرىپ كەلگەن. گاپ مىنادا ەكەن. تۇركىستان اكىمدىگىنىڭ ساۋلەت جانە قالا قۇرىلىسى ءبولىمىنىڭ باسشىسى الماسبەك بوبەەۆ بىلاي تۇسىندىرەدى. تۇركىستان قالاسى اكىمىنىڭ 2012 جىلعى №920 قاۋلىسىنا سايكەس سىرتقى جارناما سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان بولىپ بەكىتىلگەن. ءبولىم تاراپىنان بۋكمەكەرلىك كەڭسەنىڭ جارنامالىق پلاكاتتارى قالانىڭ ش.ايمانوۆ پەن اتاتۇرىك كوشەلەرى قيىلىسىندا. س.قوجانوۆ پەن ءال-فارابي كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىندا جانە ورتالىق بازار ماڭىندا ىلىنگەنى انىقتالعان. ا.بوبەەۆ جارناما تۋرالى زاڭ مەن سالىق كودەكسىندە بەلگىلەنگەن تالاپتارعا سايكەس, قالالىق كىرىستەر باسقارماسىنا مالىمەت رەتىندە جولدايدى. الايدا, تۇركىستان قالاسىنا اياعىن اتتاپ باسپاعان بۋكمەكەرلىك كەڭسە اتالعان مەكەنجايدا ورنالاسقان  كەڭسەلەرگە  وزدەرىنىڭ ەش قاتىسى  جوقتىعىن جانە سالىق تولەماقىسى زاڭسىز ۇستالعاندىعى تۋرالى وقو كاسىپكەرلىك پالاتاسىنا شاعىنادى. دالادا جاتقان باتپان قۇيرىق جوق. كاسىپكەرلىك پالاتا ىزىنشە بولىمنەن مالىمەت سۇراتادى, اق-قاراسىن انىقتايدى. سويتسە, اتالعان جارناما قۇرىلعىلارى سىرتقى جارناما نىسانىنا جاتپايدى ەكەن. ىلىنگەن  جارناما كومپانيا اتاۋى جانە پلاكاتتار تەرەزەلەردى بەزەندىرۋ ءۇشىن پايدالانىلعان. وسىنىڭ ءبارىن  ەسەپكە العان كاسىپكەرلىك پالاتا بۋكمەكەرلىك كەڭسەنى سالىق تولەۋشىلەر ءتىزى­مى­نەن الىپ تاستاۋدى ۇسىنادى. ءاري­نە, بوبەەۆتە دۇرىس شەشىمگە اي­تار داۋ جوق. بىراق, ءبارى كەش ەدى. ءبولىم تاراپىنان كەتكەن اعات­تىقتىڭ كەسىرىنەن بۋكمەكەرلىك كەڭ­سەگە 2014 جىلدىڭ قاڭتارى مەن مامىرى ارالىعىندا 324 مىڭ 101 تەڭگە سالىق تولەمدەرى سالىنعان. تولەماقى اي سايىن ەسەلەنىپ وتىرعان. بۇيتە بەرسە, ءبىر كەڭ­سەدەن-اق بيۋدجەتتىڭ تالاي جىرتىعىن بۇتىندەپ الۋعا بولادى ەكەن. بىراق, باس ديرەكتور ارىز­دانعانىمەن ا.بوبەەۆتىڭ ۇستىنەن قىلمىستىق ءىس قوزعاۋعا نەگىز بولمايدى. ونىڭ ءىس-ارەكەتىندە قر قك-ءنىڭ 307-بابىنىڭ بەلگىلەرى بايقالمايدى. سوندىقتان, ا.ءبو­بەەۆكە تارتىپتىك شارا كورۋ ءۇشىن ونىڭ ءىسى تارتىپتىك كەڭەسكە جىبەرىلگەن. ءوزىمىز دە تارتىپتىك كەڭەستىڭ ءبىر مۇشەسىمىز.الماسبەك بوبەەۆتىڭ ۋاجدەرى تىڭدالدى. سالىقتىق تولەمدەردى تولەتۋگە قاۋقارى جەتكەنىمەن, ءوزىن اقتايتىنداي دالەلدەر كەلتىرە المادى. بۋكمەكەرلىك كەڭسەنىڭ ءتۇر­كىستاندا جۇمىس ىستەمەي­تىندىگىن ايتتىق. ال سول كەڭسەنىڭ جارنا­ما­لارىن تەرەزەلەرىنە ىلگەن باس­قا مەكەمەلەر بار ەمەس پە. نەگە ولار­دان ءمان-جايدى انىق­­­­تاۋ­عا بول­مادى. ءبولىم باسشى­­سى­ «ولار ­جەكە­­مەن­­شىك بول­عان­­­­دىق­تان, ىشكە كىرگىز­­­ب­ەي­دى»­ دەيدى. «كاسىپ­كەرلەردىڭ جۇ­مى­­­سىن باقىلاۋعا موراتو­ري­­ جاريا­­لانعاندىقتان, كىرە الما­دىم», دەۋ ءبولىم باسشى­سى­نىڭ ايتار ءۋاجى ەمەس ەدى. سالىق سالۋدى بىلەدى, بىراق نە ءۇشىن تولەماقى تولەتىپ جاتقانىن بىلمەيدى. تارتىپتىك كەڭەس «سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس تۋرالى» زاڭىنىڭ 12-بابى 1-تارماعى 7-تارماقشاسىنىڭ تالاپتارىن ساقتاماعانى ءۇشىن تۇركىستان قالاسى ساۋلەت جانە قالا قۇرى­لىسى ءبولىمىنىڭ باسشىسى بوبەەۆ الماسبەك عالىمجان ۇلىنا «قىزمەتىنە تولىق سايكەس ەمەستىگى تۋرالى ەسكەرتۋ تۇرىندەگى تارتىپتىك جازا قولدانۋدى» تۇركىستان قالاسى اكىمىنە ۇسىندى. ءبىر قاراعاندا, ا.بوبەەۆ كاسىپكەردەن ءوز پايداسى ءۇشىن اقشا بوپسالاعان جوق, مەملەكەتتىك كىرىس پايداسىنا جۇمىس ىستەگەندەي كورىنەدى. بىراق, مەملەكەتتىك قىزمەتشى رەتىندە اق-قارانى انىقتاۋعا ۋاقىتى مولىنان جەتەتىن ەدى. ونسىز دا بيۋدجەتكە سالىق تولەپ وتىرعان كاسىپكەرلەرگە ۇستەمدىك تانىتا بەرۋ, زاڭسىز ارەكەتكە بارۋ مەملەكەتتتىك قىزمەتكەرگە ابىروي اپەرمەيدى. باقتيار تايجان, «ەگەمەن قازاقستان». وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.