سەزد – حالىقارالىق كۇش-جىگەردىڭ ماڭىزدى سالاسى

سەنات توراعاسى ق.توقاەۆتىڭ نيۋ-يورككە جۇمىس ساپارى اياقتالدى 4 ناۋرىزدا پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ نيۋ-يورككە جۇمىس بابىنداعى ساپارى اياقتالدى, دەپ حابارلادى وسى پالاتانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى. ق.توقاەۆ بۇۇ باس حاتشىسى پان گي مۋنمەن كەلىسسوز جۇرگىزدى جانە وعان 2015 جىلعى 10-11 ماۋسىمدا استانادا بولاتىن الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ V سەزىنە قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جەكە شاقىرۋىن تابىس ەتتى. «ءسىزدىڭ V سەزگە قاتىسۋىڭىز پروگرەسس جولىندا ودان ءارى ىلگەرىلەۋ ءۇشىن ءدىني يەرارحتار مەن ساياساتكەرلەر تاراپىنان كەلىسىلگەن ءىس-قيمىل مەن ءوزارا قولداۋ باردا ادامزات قازىرگى كەزدەگى جاھاندىق الەمنىڭ قاتەرلەرىنە ءتيىمدى قارسى تۇرا الاتىنىنا حالىقارالىق قوعامداستىققا ناقتى بەلگى بولارىنا سەنىمدىمىن», – دەدى سەنات توراعاسى. بۇۇ باس حاتشىسى ۇلتارالىق جانە كونفەسسياارالىق بەي­بىت­شىلىك پەن كەلىسىمنىڭ قازاق­ستاندىق ۇلگىسىن جوعارى باعالاپ, ن.ءا.نازارباەۆتىڭ باستاماسى بوي­ىنشا شاقىرىلعان ءدىني فورۋم ماڭىزدى ءارى ءتيىمدى ۇنقاتىسۋ الاڭى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. پان گي مۋننىڭ ايتۋىنشا, بۇۇ سەزدى قول­دايدى جانە فورۋمنىڭ ماق­ساتى مەن مىندەتتەرىن الەمدىك قوعام­داستىقتا ىلگەرىلەتۋدە قازاق­ستانمەن ىنتىماقتاساتىن بولادى. بۇۇ-دا وتكەن الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارى سەزىنىڭ تانىستىرىلىمىندا ءسوز سويلەگەن ق.توقاەۆ نيۋ-يورك – ۇلتتار قاۋىمداستىعىندا, ەڭ الدىمەن, بۇۇ جانە ونىڭ قازىرگى زا­مانداعى وزەكتى ماسەلەلەردى شە­شۋدەگى ادامزات ءۇمىت ەتكەن ماڭ­ىزدى جاھاندىق فورۋمدارىمەن استارلاسا ەسكە تۇسەتىنىن اتاپ ءوتتى. سەنات توراعاسى بۇۇ-نىڭ وركەنيەتارالىق ۇنقاتىسۋدى ىلگەرىلەتۋ جونىندەگى بۇۇ-نىڭ كوپ سالالى قىزمەتىن قازاقستان جوعارى باعالايتىنىن ايتتى: «ءبىز دىنارالىق جانە كونفەسسياارالىق كەلىسىم – بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ ءۇشىن ماڭىزدى شارت بولىپ تابىلاتىنىنا نىق سەنەمىز. جانە ۇلتارالىق, سونداي-اق, كونفەسسياارالىق بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمنىڭ ەرەكشە ۇلگىسىن قالىپتاستىرا الدىق». الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزى تۋرالى ايتقاندا, ق.توقاەۆ «ءدىني فورۋم – دىنارالىق ۇنقاتىسۋ, الەم قۇرىلىسى, ءدىني تۇرعىداعى شيەلەنىستەردى بولدىرماۋ, حالىقارالىق ىنتاماقتاستىقتىڭ جاڭا تۇرلەرىن ازىرلەۋدى ىلگەرىلەتۋ ءۇشىن ءدىني كوشباسشىلاردىڭ كۇش-جىگەرىن بىرىكتىرۋگە ارنالعان», – دەپ اتاپ ءوتتى. ول وتكەن ءتورت فورۋمنىڭ ءنا­تيجەلەرى الەمدىك جانە ءداس­تۇر­لى دىندەر كوشباسشىلارى سەزى بەل­گىلى ساياسي قايراتكەرلەر مەن حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ جەتەك­شىلەرىمەن بىرگە قازىرگى زامانداعى ەڭ وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىلايتىن ءدىني كوشباسشىلاردىڭ تۇراقتى جۇمىس ىستەيتىن فورۋمى رەتىندە قالىپتاسقانى تۋرالى حاباردار ەتتى. «استانا فورۋمى دىندەر مەن مادەنيەتتەر اراسىنداعى پىكىر قايشىلىقتارىن تەك ءتۇرلى حالىقتار اراسىنداعى بەيبىتشىلىكتى, ءوزارا تۇسىنىستىكتى جانە ارىپتەستىكتى ورنىقتىرۋ ارقىلى عانا ەڭسەرۋ مۇمكىن ەكەندىگىن پاش ەتكەن مىسال بولدى». سەنات توراعاسى نيۋ-يوركتە بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى, بۇۇدب اكىمشىسى حەلەن كلاركپەن, سونداي-اق, بۇۇ-نىڭ بىرقاتار جوعارى لاۋازىمدى ادامدارىمەن, ءىرى قورلاردىڭ باسشىلارى – ازيا قوعامىنىڭ پرەزيدەنتى دج.شيرانمەن, «ەۋرازيا» توبىنىڭ پرەزيدەنتى يا.برەممەرمەن, وركەنيەتتەر اليانسىنىڭ جوعا­رى وكىلى ن.ان-ناسەرمەن, «بەيبىت­شىلىك جولىنداعى ءدىن» كونفە­رەنتسياسىنىڭ باس حاتشىسى ۋ.ۆەندليمەن جانە نيۋ-يورك ءدىني قاۋىمداستىعىنىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەستى. الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارى سەزى حاتشىلىعىنىڭ باسشىسى ق.توقاەۆ جۇزدەسۋشىلەردى استانا فورۋمىنا ازىرلىك تۋرالى حاباردار ەتتى: «سەزد ءدىني كوشباسشىلار مەن ساياسي قايراتكەرلەردىڭ بەيبىتشىلىك جانە دامۋ جولىنداعى ۇنقاتىسۋىنا ارنالادى. تاراپتاردىڭ ءبىر-ءبىرىن ەستۋگە جانە تىڭداۋعا ۇيرەنگەنى ماڭىزدى بولىپ وتىر». فورۋم اياسىندا جالپى وتىرىس جانە سەكتسيالىق ءتورت وتىرىس وتەدى. ءدىني فورۋمداعى پىكىرسايىستار: ءدىني جانە ساياسي قايراتكەرلەردىڭ ادامزات الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگى; ءدىننىڭ جاستارعا ىقپالى; ءدىن مەن ساياساتتىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىنداعى جاڭا ۇردىستەر مەن پەرسپەكتيۆالار; بەيبىتشىلىك, قاۋىپسىزدىك جانە ۇيلەسىمدىلىك جولىندا الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ اراسىنداعى ءوزارا قۇرمەت پەن تۇسىنىستىك نەگىزىندە ۇنقاتىسۋى سەكىلدى ماڭىزدى تاقىرىپتار بولادى. ق.توقاەۆتىڭ نيۋ-يورككە جۇمىس ساپارى الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارى سەزىنە ازىرلىكتىڭ ماڭىزدى بولىگى بولدى. بۇل فورۋم – وسىناۋ دۇربەلەڭگە تولى دۇنيەدەگى قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان اۋقىمدى حالىقارالىق كۇش-جىگەردىڭ ماڭىزدى سالاسى.