سوڭعى اپتالاردا الەم ەلدى ەلەڭ ەتكىزەتىن ەلەۋلى وقيعالارعا تولىپ تۇر. سولاردىڭ اراسىندا ەۋروپاعا وڭتۇستىك جاقتان قاپتاپ كەلىپ جاتقان بوسقىندار لەگىنە قاتىستى اڭگىمەلەر مەن قوزعالىستار كۇشەيمەسە, ازايا قويعان جوق. مۇنىڭ قاباتىندا بىردەن كۇرت كوتەرىلگەن ازياداعى ەكى كورەي مەملەكەتىنىڭ تەكەتىرەسى دە جۇرتتى ءجىتى قاداعالاۋعا ءماجبۇر ەتىپ قويعان تاقىرىپ بولدى. سول سياقتى تاياۋ شىعىس پەن يراك اۋماعىن دۇرلىكتىرىپ جاتقان «يسلام مەملەكەتى» توبىرىنىڭ سودىرلارى دا وزدەرىن نازاردان تىس قالدىرا قوياتىن ەمەس. سالۆادوردىڭ ءبىر تۇرمەسىندە بولعان قىرعىننىڭ ءوزى – ءبىر شوعىر اڭگىمە.
مۇنىڭ ارعى جاعىندا كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىن كۇپتى ەتىپ وتىرعان وزگە ماسەلەلەر دە جەتەرلىك. ەۋروپادا ەرسىلى-قارسىلى سالىنىپ جاتقان سانكتسيالار مەن ەمبارگولاردى ايتپاعاننىڭ وزىندە, «پروۆينتسيالىق دەڭگەيدەگى توتەنشە جاعدايلاردىڭ» سان الۋان تۇرلەرى مەن سيپاتتارى دا بوي كورسەتىپ قالۋدا. الەمدى جايلاعان قارجى داعدارىسى دا ءبىراز پروبلەمانىڭ باسىن شالىپ ۇلگەردى. وسى ساپتا زارداپ شەگىپ جاتقان ىرگەلى كومپانيالار دا بارشىلىق. ماسەلە ەندى ونىمەن دە تىنا قويمايتىن سياقتى. تەگىندە, الماعايىپ الەمنىڭ قازىرگى الاساپىران شاقتارى سوڭعى عاسىرداعى ەڭ كۇردەلى كەزەڭنىڭ ءبىرى بولىپ تۇرعان شىعار.
بوسقىندار ماكەدونياداعى پوليتسەيلەر شەبىن بۇزىپ ءوتتى
سەنبى كۇنى گرەكيا جاعىنان قۇيىلىپ كەلگەن بوسقىندار لەگى ماكەدونيانىڭ تۇستىك شەكاراسىنداعى پوليتسەيلەر شەبىن بۇزىپ ءوتتى. مۇنىڭ الدىندا, سەيسەنبىدە بۇل ەلدىڭ بيلىگى سول شەپتە سولتۇستىك افريكا مەن تاياۋ شىعىس ەلدەرىنەن كەلگەن كەلىمسەكتەر كەرۋەنىنىڭ كولەمى كوبەيە تۇسۋىنە بايلانىستى سولداتتاردى دا جىبەرۋگە ءماجبۇر بولعان ەدى. ولار ەلدىڭ تەرريتورياسىنا ءوتىپ, ودان ءارى كارى قۇرلىقتىڭ باسقا مەملەكەتتەرى اۋماعىنا قاراي كەتپەكشى بولعان توبىردىڭ جولىنا توسقاۋىل بولۋعا ءتيىستى ەدى. باستاپقىدا اسكەريلەر ولەرمەندىكپەن العا ۇمتىلعان توبىرعا قارسى پالەندەي قاتقىل ارەكەتتەرگە بارمادى. بىراق, پوليتسەيلەر بۇلايشا تىپ-تىنىش تۇرا قويعان جوق, ولار ىرىق بەرمەي بارا جاتقان توپقا قاراي بىردەن شۋىلداق گراناتالار لاقتىرىپ, جاقىن كەلگەندەرىن كەسپەلتەكتىڭ استىنا الدى. اقىرىندا ولاردىڭ ۇستانعان تاسىلدەرىنە ارميا مەن ارنايى جاساق جاۋىنگەرلەرى دە قوسىلىپ كەتتى. ەندى بۇلار دا كوزدەن جاس اعىزاتىن قۇتىلار لاقتىرىپ, جۇرتتىڭ بەتىن قايتارۋعا تىرىسا باستادى. ناتيجەسىندە بوسقىندار جاعىنان بىرنەشە ادام جاراقات الىپ قالدى.
جاعدايدىڭ مۇنىمەن دە توقتالماي, ۋشىعا تۇسكەنى سونداي, بەيسەنبى كۇنى ەلدە توتەنشە جاعداي جاريالاندى. جالپى, سوڭعى ايدا ماكەدونيا شەكاراسىنان 40 مىڭ ادام زاڭسىز ءوتىپ كەتكەن ەكەن. سولاردىڭ 33 مىڭى سيريا ازاماتتارى بولىپ شىقتى. ال ەندىگى مولشەر شىلدە ايىنداعى اۋقىمنان ەكى ەسەدەن دە اسىپ ءتۇسىپ وتىر. بۇعان قوسا, ماكەدون-گرەك شەكاراسىنىڭ بەيتاراپ الاڭىندا تاعى 4 مىڭ ادام جايلاسىپ العان ەكەن. گرەك جاعىنان توقتاۋسىز كەلىپ جاتقان بوسقىندار تاسقىنىنىڭ ءنوپىرى سوڭعى كۇندەرى ەكى ەلدىڭ اراسىنا قاتىناپ تۇرعان پويىزدى دا توقتاتىپ تاستادى.
بۇل ەكى ورتادا گرەكيا استاناسى – افينا قالاسىنا تاعى ەكى جارىم مىڭ ادام توپىرلاپ كەلىپ, ەۋروپا ەلدەرىنە وتۋگە ۋاقىتشا رۇقسات قاعازىن الىپ ۇلگەرىپتى. ولار مۇندا كوس ارالى ارقىلى كەلىپتى. سودان كەيىن گرەك پوليتسياسى سول ارالعا بارىپ سيريا, پاكىستان, اۋعانستان, ميانما جانە سەنەگال ەلدەرىنەن جينالعان قاشقىنداردىڭ العاشقى قايىقتار پارتياسىن توقتاتتى. ەندى بۇل ادامدار وزدەرىنە قۇجات تولتىرىلىپ ءبىتۋىن تاعى ءبىر تاۋلىك كۇتىپ, ارتىنان ەلدەرىنە قايتارىلۋى كەرەك. سوعان قاراماستان, بۇل ماڭداعى شاتىرلار قالاشىعىنىڭ اۋقىمى بارعان سايىن كەڭەيە تۇسۋدە. ولار سونداي-اق, وسىنداعى قاڭىراپ بوس تۇرعان ۇيلەر مەن قيراعان مەيمانحانالارعا باسىپ كىرۋدە.
ميگرانتتار ماكەدونياعا كىرەر كەزدەرىندە ىقتيمال بوسقىندار رەتىندە تىركەلىپ, سونى ايعاقتايتىن قۇجاتتار الادى ەكەن. بۇل ولارعا 72 ساعات بويى ەلدىڭ ىشىندە ەمىن-ەركىن ءجۇرىپ وتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بىراق, بەلگىلەنگەن مەرزىم بىتكەننەن كەيىن ولار ەلدىڭ اۋماعىنان شىعىپ كەتۋلەرى, نە ساياسي باسپانا الىپ ۇلگەرۋلەرى ءتيىس.
كەلىمسەكتەر تاسقىنىنىڭ كوپ اۋىرتپالىعىن قازىر ماكەدونيانىڭ گرەك شەكاراسىنداعى گەۆگەليا قالاسى تارتىپ جاتىر. وسى جەردە بوسقىندار سەربيا استاناسى – بەلگرادقا دەيىن جەتىپ, ودان ءارى ۆەنگرياعا ءوتىپ كەتۋ ءۇشىن پويىزدارعا شابۋىل جاساۋلارىن توقتاتاتىن ەمەس. ال «ماكەدونيا تەمىر جولى» وسىنشالىقتى ادام رەسۋرسىن ءبىر باعىتقا قاراي تاسىمالداۋعا شاماسى كەلمەيتىنىن مالىمدەدى. وسىعان بايلانىستى ول قوسىمشا ۆاگوندار بەرۋدى سۇرايدى. بىراق, ءوتىنىش ازىرگە جاۋاپسىز قالىپ وتىر.
بولگاريا ميگرانتتاردان قۇتىلۋ جولىن قاراستىرۋدا
وسى كەزگە دەيىن بولگاريا اۋماعىنا ءوتىپ كەتكەن بوسقىنداردىڭ باسىم كوپشىلىگى تۇركيا ارقىلى كەلگەن ەكەن. بۇل تاسقىن الداعى ۋاقىتتاردا دا ازايا قويمايتىن سياقتى. سول سەبەپتى سوفيا ەلدى انادولى تۇبەگىمەن جالعاستىرىپ تۇرعان شەكارانىڭ 30 شاقىرىمدىق اۋماعىن تاستاي ەتىپ بەكىتىپ تاستاۋعا شەشىم قابىلدادى. دالىرەك ايتقاندا, وسى اۋماقتا بيىك دۋال تۇرعىزىلىپ, شەكارا جابىلادى.
بىراق بولگاريادا كەلىمسەكتەرگە قاتىستى تۋىنداپ وتىرعان پروبلەما جالعىز بۇل عانا ەمەس. ەندى تۇستىك بەتكەيدەگى تاسقىنعا قارسى توعاننىڭ وسال شەگەندەلگەن تۇسىنداي بولىپ گرەكيا شەكاراسى جاتىر. مۇنىڭ ۇستىنە, تاپ وسى تۇستا جانىنداعى ماكەدونيا گرەك اۋماعىنان كۇن قۇرعاتپاي اعىلىپ كەلىپ جاتقان بوسقىندار جولىنا توسقاۋىل قويۋ ءۇشىن ونىمەن شەكاراسىن جاۋىپ جاتىر. ەندەشە, ول جاقتان تۇمسىقتارى تاسقا تيگەندەر بولگار جەرىنە قاراي قۇيىلماعاندا, قايدا بارادى؟ سوندىقتان بولگاريا ەكى ەلدىڭ بىرلەسكەن ورتاق شەكاراسى اۋماعىنان زاڭسىز ميگرانتتاردىڭ ءوتىپ كەتپەۋى ءۇشىن گرەكيا شەكاراسىنا سولداتتارىن جونەلتتى. «قارۋلى كۇشتەر شەكارا پوليتسياسىمەن بىرگە شەكارالىق باقىلاۋدى كۇشەيتەدى», – دەپ حابارلادى سوفيادا قورعانىس مينيسترلىگى. حابارلامادا بۇل قادامنىڭ قازىرگى تاڭدا سىرتقى ىشكى ىستەر مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ جاسالعان تۇتاس ءبىر شارالار شەڭبەرىندە قابىلدانىپ وتىرعانى ايتىلعان.
بولگاريا ىشكى ىستەر ءمينيسترى رۋميانا بىچۆانوۆا ازىرگە تاسقىندار لەگىنىڭ «ايتارلىقتاي ارتىپ كەتكەنى» بايقالمايتىنىن, الايدا, ولاردىڭ الدىن الۋدىڭ ىقتيمال شارالارى جايلى ەلدىڭ پرەمەر-ءمينيسترى بويكو بوريسوۆپەن بىرگە تالقىلاپ الۋى كەرەكتىگىن اتاپ ءوتتى. سوفيا قازىر بوسقىنداردىڭ گرەك-بولگار شەكاراسىن بۇزىپ ءوتۋ ارقىلى ىشكە ەنۋگە تىرىسۋلارى مۇمكىندىگىنەن قورقىپ وتىر. بولگاريانىڭ ماكەدونيادان ءبىر ايىرماشىلىعى, ول ەۋروپا وداعىنىڭ مۇشەسى بولىپ تابىلادى, بىراق شەنگەن ايماعىنا كىرمەيدى.
جەكسەنبى كۇنى پرەمەر-مينيستر بويكو بوريسوۆتىڭ ءوزى دە ءۇنىن ەستىرتتى. ول ەل ۇكىمەتىنىڭ ماكەدونيامەن اراداعى مەملەكەتتىك شەكارانى كۇزەتۋدى كۇشەيتۋ تۋراسىندا شەشىم قابىلداعانىن جاريا ەتتى. اتالمىش شارا بولگاريا تەرريتورياسىنا كورشى ەلدەن كەلەتىن بوسقىنداردىڭ ىرىق بەرمەس زاڭسىز توپتارىنىڭ ءوتىپ كەتپەۋى ءۇشىن جاسالعالى جاتىر.
ەسكە سالا كەتەيىك, سەنبى كۇنى گرەكيا مەن ماكەدونيا اراسىنداعى پوليتسەيلەر قۇرعان شەپتى بۇزىپ وتكەن بولاتىن. مىڭداعان ادام وسىنداعى ءنوپىردىڭ تاسقىنىن شەكارانىڭ ماكەدون جەرىنە ۇلاساتىن اۋماعىنداعى تىكەنەك سىم تارتىلماعان تەلىمىنەن ءوتىپ كەتۋگە پايدالانىپ باققان.
قازىر 2015 جىلدىڭ باسىنان بەرى 9,2 مىڭ ادامنىڭ بولگاريادان باسپانا سۇراعانى اتاپ ءوتىلىپ وتىر.
گەرمانيادا اسىرەوڭشىلداردىڭ نارازىلىق اكتسياسى باستالدى
نەمىستىڭ ساكسونيا فەدەرالدى جەرىندەگى حايدەناۋ قالاسىندا ەلگە بوسقىنداردىڭ قاپتاپ كەلىپ جاتقانىنا بايلانىستى قارسىلىق اكتسياسى باستالىپ كەتتى. بيلىكتىڭ كەلىمسەكتەردى كۇتىپ الىپ, ولارعا بارلىق جاعدايلاردى جاساۋىنا نارازىلىق سەنبى كۇنى تۇندە كوشەدەگى جاپپاي تارتىپسىزدىككە ۇلاسىپ كەتكەن. وسىنىڭ سالدارىنان قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى دە زارداپ شەكتى. اتاپ ايتقاندا, قاقتىعىس كەزىندە 31 پوليتسەي جاراقات الىپ قالدى.
جۇما كۇننىڭ كەشىندە قالادا جاقىندا اشىلعان بوسقىنداردى قابىلداۋ باسپاناسىنا مىڭعا جۋىق ادام كەلگەن. الدىن الا مالىمەت بويىنشا, ولار نەگىزىنەن اسىرەوڭشىل پارتيالار مەن قوزعالىستىڭ وكىلدەرى كورىنەدى. سونىڭ ىشىندە ەلدىڭ يسلامدانۋىنا ۇدايى قارسىلىق ءبىلدىرىپ كەلە جاتقان «پەگيدا» قوزعالىسى باستاماشى سياقتى. ولار «ءبىز – حالىقپىز!» دەپ ۇرانداعان. پوليتسيا شەرۋشىلەردىڭ بوسقىندار مىنگەن اۆتوبۋستار ءجۇرىپ جاتقان كوشەگە شىعىپ كەتۋلەرىنە كەدەرگى كەلتىرگەننەن كەيىن نارازى توپ مۇشەلەرى ءتارتىپ ساقشىلارىنا قاراي تاس, بوتەلكە سياقتى زاتتار مەن پيروتەحنيكالىق قۇرالداردى لاقتىرۋعا كىرىسكەن. سوڭىنان اكتسياعا قاتىسۋشىلار اراسىنداعى مەيلىنشە بەلسەندىلەرى تۇتقىنعا الىندى, تاعى بىرقاتارىنا دارىگەرلىك كومەك كورسەتىلدى.
جالپى, قالاداعى ءتارتىپتى قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن بارلىعى 136 قۇقىق قورعاۋشى جۇمىلدىرىلعان. ال بوسقىندار وتىرعان ءبىرىنشى اۆتوبۋس پوليتسيانىڭ قورعاۋىمەن تەك ءتۇننىڭ ورتاسىندا عانا وزدەرىنە بولىنگەن باسپاناعا كەلە العان. ال بوسقىنداردىڭ جالپى سانى 250 ادام ەكەن. ولاردىڭ بارلىعى سيريا مەن يراكتاعى سوعىس قيمىلدارىنان قاشىپ كەلگەن شوعىر بولدى.
گەرمانيانىڭ بۇرىنعى گدر اۋماعىنداعى لەيپتسيگ جانە درەزدەن شاھارلارىنا جاقىن ماڭدا ورنالاسقان حايدەناۋ قالاسىنداعى قارسىلىق قوزعالىسى جەكسەنبى كۇنى دە جالعاسىن تاپتى. ال پوليتسيا بوسقىندار ورنالاسقان عيماراتتى بارىنشا مۇقيات قورعاپ تۇر. قۇقىق قورعاۋشىلار مۇنىمەن شەكتەلمەي, مانيفەستاتسياعا شىققانداردى قۋىپ تاراتتى. وسىدان كەيىن قالادا كسەنوفوربياعا قارسى التەرناتيۆتى مانيفەست بولىپ ءوتتى.
كورەيا تۇبەگىندەگى ەكى ەلدىڭ وتپەن ويناۋى
سوڭعى كۇندەرى كورەي تۇبەگىندەگى ەكى ەل – كحدر مەن وڭتۇستىك كورەيا اراسىنداعى شيەلەنىس شارىقتاۋ شەگىنە جەتتى. مۇنى باسى وڭتۇستىك تاراپىنىڭ شەكاراداعى دەماركاتسيا جاسالعان اۋماققا دىبىس كۇشەيتكىش قويىپ, سولتۇستىكتەگى قانداستارىنا قارسى ناسيحات جۇمىستارىن جۇرگىزگەنى سەبەپ بولدى. مۇنىڭ ارتىنشا اقش پەن كورەيا جىل سايىنعى بىرلەسكەن اسكەري جاتتىعۋلارىن باستاپ كەتتى. ول جانە كحدر تاراپىنان تۇتقيىلدان شابۋىل جاسالا قالسا, ودان قالاي قورعانۋ كەرەكتىگىن پىسىقتاۋعا ارنالدى. وسىلاردىڭ نەگىزىندە پحەنيان سەۋلگە 48 ساعاتتىڭ ىشىندە جاتتىعۋدى توقتاتۋدى, ولاي بولماعان كۇندە اقش-قا الەم بۇعان دەيىن بىلمەي كەلگەن قارۋمەن سوققى بەرەتىنىن مالىمدەگەن ۋلتيماتۋم قويدى.
سولتۇستىك كورەيانىڭ بۇل تالابى جۇما كۇنى ورىندالعانداي بولىپ كورىنگەن. قارسى جاق كەنەت جاتتىعۋلارىن توقتاتا قويدى. مۇنى اقش قورعانىس ءمينيسترىنىڭ شىعىس ازيا جونىندەگى كومەكشىسى دەۆيد شەر حابارلادى. بىراق, بۇل كىدىرىستىڭ قانشا ۋاقىتقا دەيىن سوزىلاتىنى ايتىلعان جوق. شىنىندا دا بۇل توقتالىس ەكى جاقتىڭ جاتتىعۋدى بۇدان ءارى قالاي ورىستەۋى كەرەكتىگىن اقىلداسۋعا ارناعان ۋاقىتى بولىپ شىقتى. ءسويتىپ, كەشكە قاراي جاتتىعۋ باستالدى. ول اۋەدەن سوققى بەرۋ جولىن بىرلەسە جۇرگىزۋمەن جالعاستى. وسىلايشا ۋلتيماتۋمنىڭ ۋاقىتى دا اياقتالدى.
ءوزى جاساعان قوقان-لوقىدان ەشتەڭە شىقپاعانىنا كوزى جەتكەن پحەنيان ەندى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ قورعانىس كەڭەسىنە شىعىپ, قارسى جاقتىڭ تىرلىكتەرىنە توقتاۋ سالۋعا شاقىردى. ايتكەنمەن, بۇدان ەشقانداي قورىتىندى شىققان جوق. بۇۇ ەكى كورەي ەلىن بەيبىتشىلىكتى ساقتاۋعا شاقىرعاننان ارتىققا بارا المادى. مۇنىڭ ەسەسىنە, سەۋل ءوزىنىڭ شيەلەنىستى ودان بەتەر كۇردەلەندىرە تۇسۋگە بەيىل ەكەنىن بارىنشا وكتەمدىكپەن تانىتا ءتۇستى. ول شەكاراداعى ناسيحاتتىق باعىتتاعى دىبىس كۇشەيتكىشتىڭ ءۇنىن ءوشىرۋ ورنىنا, بۇرىنعىدان دا قاتايتتى. مۇنى كورەيا ۇكىمەتى سەنبى كۇنى ءوزىنىڭ دەماركاتسيا جاسالعان اۋماققا سولتۇستىك جاق قويعان ميناعا جارىلىپ, قازا تاپقان ەكى جاۋىنگەرىنىڭ ءولىمى ءۇشىن كحدر-دىڭ جاۋاپكەرشىلىكتى موينىنا العانىنشا توقتاتپايتىنىمەن ءتۇسىندىردى.
«كوگىلدىر ءۇي جاعدايدى بايىپتى كوزبەن قاراپ, باعالاپ وتىر, ول كحدر تاراپىنان بولاتىن قانداي دا ءبىر جاڭا ارانداتۋلارعا بارىنشا قۋاتتى سوققىمەن جاۋاپ قايتارۋعا ءازىر», – دەپ مالىمدەدى وسى ارادا كورەيا پرەزيدەنتى اكىمشىلىگىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى Reuters اگەنتتىگى تىلشىسىنە.
ال اقش گەنەرالى مارتين دەمپسي تەلەفونمەن بەرگەن سۇحباتىندا امەريكا جاعىنىڭ وڭتۇستىك كورەياعا قارۋلى قولداۋ كورسەتۋگە دايىن تۇرعانىن اتاپ ءوتتى. ول ءوز ەلىنىڭ كورەي تۇبەگىندە ورنالاسقان 28 500 سولداتىنىڭ ويلانباستان وسى سوعىسقا كىرىسىپ كەتەتىنىن ايتتى. وسى تۇستا سولتۇستىك كورەيا دا قاراپ قالعان جوق. ول ەندى ەكى ەلدىڭ شەكاراسىنداعى ورتاق ايماققا 76,2 كاليبرلى گاۋبيتساسىن اكەلىپ قويدى. مۇنىڭ ءوزى ەكى جاقتىڭ 1953 جىلعى كەلىسسوزىنىڭ ناتيجەسىندە قول جەتكەن كەلىسىمدى بۇزعاندىق بولىپ تابىلادى.
وسىدان كەيىن كورەيا الياسكادا جاتتىعۋعا قاتىسىپ جاتقان التى يسترەبيتەلىن مەرزىمىنەن بۇرىن قايتارىپ الدى. «ريونحاپ» اگەنتتىگىنىڭ دەرەگىنە قاراعاندا, سولتۇستىك كورەيا سارى جانە جاپون تەڭىزدەرى اۋماعىنداعى اسكەري بازاسىنداعى 77 سۇڭگۋىر قايىعىنىڭ 50-ءىن قايتارىپ العان. كەيىن ولاردىڭ نەگە ول جاقتان الىنىپ كەتكەنى بەلگىلى بولدى. سولتۇستىك كورەيا ءوزىنىڭ ۋلتيماتۋمىنا سايكەس اسكەري جاتتىعۋلارىن توقتاتا قويماعان كورەيا مەن اقش-قا قارسى ارەكەت رەتىندە كوپ ۇزاماي سۇڭگۋىر قايىقتار جاتتىعۋىن باستاپ كەتتى. وعان ەلدىڭ ليدەرى كيم چەن ىننىڭ ءوزى باسشىلىق جاساۋعا كىرىستى. وسى كەزدە سەۋل كحدر-دىڭ وسى كەمەلەرى ارقىلى ارانداتۋ ارەكەتتەرىن جاساپ قالۋى مۇمكىن ەكەنىن دە العا تارتتى.
وڭتۇستىك كورەيانىڭ قارۋ ارسەنالىندا ازىرگە 13 سۇڭگۋىر قايىق قانا بار ەكەن. الايدا, بۇل ەلدە امەريكانىڭ باقايشىعىنا دەيىن قارۋلانعان 28 مىڭ اسكەري قىزمەتكەرى بار. بۇعان قوسا, كەرەك بولا قالعان جاعدايدا اقش-تىڭ وسى ايماقتاعى بازالاردا تۇرعان سۇڭگۋىر قايىقتارى كومەككە كەلۋى دە مۇمكىن.
ەكى ەلدىڭ وكىلدەرى اقىرىندا سەنبى كۇنى شەكارا اۋماعىنداعى پحانمۋندجوم دەرەۆنياسىندا كەلىسسوز ۇستەلىنە وتىرىپ, ەكى جاق اراسىندا شارىقتاۋ شەگىنە جەتكەن شيەلەنىستى رەتكە كەلتىرۋ جايىن تالقىلاۋعا كىرىستى. كورەيا اقپارات قۇرالدارىنىڭ ءمالىمەتتەرىنە قاراعاندا, سول ەلدىڭ مۇددەسىن مۇندا ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى كەڭەسشى كيم گۆان چجين مەن بىرىگۋ جونىندەگى مينيستر حون يون پحە, ال سولتۇستىك كورەيانىڭ مۇددەسىن پحەنياننىڭ وڭتۇستىك كورەيا جونىندەگى جوعارى لاۋازىمدى وكىلى كيم يان گون مەن كحدر حالىق ارمياسى ساياسي ءبولىمىنىڭ باستىعى حۆان بەن سو قورعاعان. الايدا, ول ءوزىنىڭ ءتيىستى ناتيجەسىن بەرە قويعان جوق. سودان سوڭ تاراپتار جەكسەنبىدە تاعى باس قوستى. مۇندا دا ولار تۇسكە دەيىنگى تالقىلاۋدا ءبىر-بىرلەرىمەن كەلىسىمگە كەلە المادى. سوسىن «جوعارى جاقپەن اقىلداسىپ الۋ ءۇشىن» ءۇزىلىس جاريالاپ, ءتۇس قايتا ۇستەل باسىندا تابىستى. سويتكەنمەن, مۇنىڭ دا ناقتى شەشىمى قابىلدانا قويعان جوق. دەگەنمەن, مۇندا تەك ءدال قازىرگى جاعدايدى رەتتەۋ عانا ەمەس, بۇدان كەيىنگى قارىم-قاتىناستى قالاي جالعاۋ كەرەكتىگى تالقىلاناتىنى بەلگىلى بولىپ وتىر.
سودىرلار سيريادا حيميالىق قارۋ قولداندى
«يسلام مەملەكەتى» تەررورلىق توبىرىنىڭ ساربازدارى سەنبى كۇنى سيريانىڭ ماري قالاسىنىڭ تۇرعىن ءۇي اۋداندارىنا شابۋىل جاساۋ كەزىندە حيميالىق قارۋدى پايدالاندى. يسلاميستەر شاھاردى توكسيندى زاتتارى بار سناريادتارمەن اتقىلاعان. ناتيجەسىندە تۇرعىندار اراسىندا تۇنشىعۋ وقيعاسىنىڭ بىرنەشە دەرەگى قايتالانعان.
باسىلىمنىڭ حابارلاۋىنشا, بۇل سودىرلاردىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە تىيىم سالىنعان قارۋدى ءبىرىنشى رەت ىسكە قوسۋلارى ەمەس. مۇنىڭ الدىندا عانا اقش-تىڭ «يسلام مەملەكەتىنە» قارسى كۇرەسى جونىندەگى باس شتابىنىڭ باستىعى, گەنەرال كەۆين كيللەا سودىرلاردىڭ يراكتا حيميالىق قارۋ قولدانعانى تۋراسىندا الدىن الا ايعاقتار الىپ وتىرعانىن مالىمدەگەن ەدى. «الدىن الا مالىمەت بويىنشا, يسلاميستەردىڭ بىرنەشە مينومەتىن تەكسەرۋ ولاردان يپريت (قىشا گازى) اتتى ۋلاعىش زاتىنىڭ قالدىعى تابىلعانىن كورسەتكەن», – دەپ جازدى باسىلىم وسىعان بايلانىستى. گەنەرالدىڭ ايتۋىنشا, بۇرىن سودىرلاردىڭ قولدانىسىندا بولىپ, كەيىن كۇرد كوتەرىلىسشىلەرى قولىنا تۇسكەن مينومەتتەردەن حيميالىق قارۋدىڭ ىزدەرى – كۇكىرت تابىلعان.
بۇعان يم سودىرلارى جاساعان حيميالىق سيپاتتاعى شابۋىلدان كەيىن, 14 تامىز كۇنى كۇردتەردىڭ كەمىندە 15 پەشمەرگا جاۋىنگەرى شۇعىل گوسپيتالدارعا جاتقىزىلعانى دالەل بولا الادى. قورعانىس كۇشتەرىنىڭ باسشىلىعى 13 تامىزدا جيحادشىلاردىڭ يراكتاعى كۇرد پوزيتسياسىنا 45 حيميالىق سنارياد جونەلتكەنىن وسى كەزدە جەتكىزدى. «سوندىقتان, مايدان اۋماعى پروتيۆوگازدارمەن قامتاماسىز ەتىلدى», – دەپ اتاپ ءوتتى اسكەريلەر.
يسلامشىلاردىڭ كۇرد جاۋىنگەرلەرىنە قارسى حيميالىق قارۋ قولدانعاندارىن نەمىس اسكەريلەرى دە راستاپ وتىر. ولاردىڭ بولجامى بويىنشا, وسىنىڭ ناتيجەسىندە 60 ادامنىڭ دەم الۋ ورگاندارىنا زاقىم كەلگەن.
«يسلام مەملەكەتى» – 2014 جىلى جازدا ءوزىن سيريا مەن يراك تەرريتورياسىنداعى حاليفات رەتىندە جاريالاعان تەررورلىق توپ. قازىر وعان قارسى سيريا كوتەرىلىسشىلەرى, يراك ارمياسى, شيت جاساقتارى, كۇرد ءوزىن ءوزى قورعاۋ اسكەرلەرى سوعىسىپ جاتىر. بۇل كواليتسيانى اقش اسكەري كۇشتەرى باسقارىپ وتىر.
ەستونيا ءمينيسترى «كوممۋنيزم قىلمىسىن» اشكەرەلەۋمەن شۇعىلدانباقشى
كوممۋنيستىك رەجىمنىڭ جاساعان كەرەعار ارەكەتتەرى ناتسيزم قىلمىستارى سەكىلدى تەكسەرىلۋى كەرەك. ەستونيانىڭ ادىلەت ءمينيسترى ۋرماس رەينساۋ وسىلاي دەپ وتىر. ونىڭ ايتۋىنشا, وسى ءىستى العا اپارۋ ءۇشىن شۇعىل تۇردە مەملەكەتارالىق سوت قۇرىلۋى قاجەت. «ءبىز كوممۋنيستىك رەجىمنىڭ بارلىق قىلمىستارىن جارىققا شىعارىپ, وعان حالىقارالىق دەڭگەيدە باعا بەرىپ, سوڭىنان ءبارىمىز بىرگە سوتتاۋىمىز كەرەك», – دەپ كۇڭىرەنەدى مينيستر. ۆەدومستۆو باسشىسى سونىمەن قاتار اتالمىش ىسكە قاتىستى مالىمەتتەردىڭ «قازىرگى تاڭداعى بىردە-ءبىر حالىقارالىق سوتقا ءمالىم ەمەس» ەكەنىن جەتكىزەدى.
ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل جونىندەگى ۇسىنىس تالليندە 23 تامىز كۇنى اشىلاتىن حالىقارالىق كونفەرەنتسيانىڭ كۇن تارتىبىنە بەرىلگەن. دەگەنمەن, بۇعان بىردەن تويتارىس بەرۋشىلەر دە تابىلىپ جاتىر. ماسەلەن, رەسەيدىڭ كوممۋنيست-دەپۋتاتتارى «ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس قورىتىندىلارىن وزگەرتىپ جازۋ مەن سوعىستان كەيىنگى الەمنىڭ قۇرىلىمىن قايتا وزگەرتۋگە دەگەن حالىقارالىق تەندەنتسياعا» جاۋاپ رەتىندە كوممۋنيزم مەن ءناتسيزمدى سالىستىرۋ ءۇشىن قىلمىستىق جاۋاپقا تارتۋدى ۇسىنىپ ۇلگەردى. ولاردىڭ پىكىرلەرىنشە, كسرو-داعى ساياسي رەجىم مەن ناتسيستىك گەرمانيانى سالىستىرا قاراۋشىلاردى 10 جىل باس بوستاندىقتارىنان ايىرۋ تۋرالى جازا بەلگىلەنۋى كەرەك. مۇنداي ۇسىنىستى لدرپ اتىنان دەپۋتات ۆيتالي زولوچەۆسكي دە ءبىلدىردى.
جالپى, بۇل ەستونيانىڭ جوعارى لاۋازىمدى شەنەۋنىكتەرىنىڭ «ءوز قوجايىندارىنا» جاقسى كورىنۋ ءۇشىن جاساپ وتىرعان ءبىرىنشى جاعىمپازدىق تىرلىگى ەمەس.
Apple كومپانياسى 158 ميلليارد دوللارعا ارزاندادى
امەريكا قور بيرجاسىنداعى باعا وينامالىلىعى اقش-تىڭ ەڭ قىمبات باعالى Apple كومپانياسىن قاتتى ۇردى. سونىڭ سالدارىنان ول بيىلعى جىلى بىردەن 158 ميلليارد دوللارعا ارزانداپ كەتتى.
قىتاي قور رىنوگىنداعى ءوسۋ قارقىنى قىسقارىپ, بيرجا يندەكستەرىنىڭ تومەندەگەنى تۋرالى جاڭالىق ەستىلگەن 21 تامىز كۇنى عانا Apple اكتسيالارى 6,72 دوللارعا, ياعني 6 پايىزعا ارزانداي ءتۇستى. ال سەسسيانىڭ اياعىنا قاراي ونىڭ ءبىر داناسى 106,02 دوللاردى قۇرادى. اكتسيانىڭ ءبىر داناسى 134,5 دوللارعا ساتىلعان كەزى دە تىم ارىدە ەمەس ەدى.
اپتا ىشىندە Apple باعاسى 8,5 پايىزعا وتىردى. مۇنداي قۇلاۋ جىلدىڭ باسىنداعى العاشقى قاۋىرت وسىمنەن كەيىن 3,2 پايىزعا «مينۋسقا كەتىپ قالعان» ينۆەستورلاردى رەنجىتەتىنى دە راس. قازىرگى تاڭدا كومپانيانىڭ كاپيتالى 618 ميلليارد دوللارعا باعالانىپ وتىر. جاقىن ارادا بۇل تسيفر بۇدان دا تومەن ءتۇسۋى مۇمكىن.
Apple Inc – دەربەس جانە پلانشەتتى كومپيۋتەرلەر, اۋديوپلەەرلەر, تەلەفوندار مەن باعدارلامالار ءوندىرۋشى امەريكالىق كورپوراتسيا. دەربەس كومپيۋتەرلەر جاساۋ سالاسىنداعى پيونەر كومپانيا. ونىڭ باس پاتەرى اقش-تىڭ كاليفورنيا شتاتىنداعى كۋپەرتينو قالاسىندا ورنالاسقان.
كومپانيانىڭ ەڭ تانىمال ونىمدەرى – كومپيۋتەردىڭ Macintosh جەلىسى, iPod, iPhone جانە iPad. 2011 جىلدىڭ تامىز ايىندا Apple الەمدەگى نارىقتىق كاپيتاليزاتسيا بويىنشا ەڭ قىمبات كومپانيا بولىپ تانىلعان بولاتىن. ونىڭ نەگىزى 1976 جىلى 1 ساۋىردە قالانعان, 1977 جىلدىڭ 3 قاڭتارىندا كورپوراتسيا رەتىندە تىركەلگەن. كومپانيا اتاۋى 30 جىل بويى Apple Computer, Inc. بولىپ كەلگەن ەدى, الايدا, 2007 جىلى 9 قاڭتاردا ونداعى Computer ءسوزى الىنىپ تاستالدى.
ايقارما بەتتىڭ ماتەريالدارىن دايىنداعان سەرىك ءپىرنازار, «ەگەمەن قازاقستان».
