ەلباسى ەلدىڭ ەرتەڭىنە داڭعىل جول سالىپ بەردى

عاسىرلار قويناۋىنا ۇڭىلسەك, قازاق دالاسىنان تالاي-تالاي كۇيمەلى كەرۋەندەر مەن كەلىستى كوشتەر ءجۇرىپ وتكەن. حالقىمىز بايىرعى تۇرمىسىندا جازدا جايلاۋعا, كۇزدە كەرى قىستاۋىنا كوشكەن. كوكتەمدەگى كوشى جاڭارۋدىڭ بەلگىسى بولسا, كۇزدەگى كوشى ىرىس-بەرەكەمەن ورالۋدىڭ ايعاعى بولعان. سوندىقتان دا حالقىمىزدا كوشكە قاتىستى ماقال-ماتەل دە, مىسالدار دا وتە كوپ. جۇگىن جيناپ جۇرگەن ادامعا: “كوش كولىكتى بولسىن!” دەپ تىلەك ايتقان. نەمەسە ساپارعا اتتانعالى جاتقان جانعا: “ات-كولىگىڭ امان كەلسىن”, دەگەن. ءومىردىڭ ءوزى كوشۋدەن, ءبىر جۇيەدەن ەكىنشىسىنە اۋىسۋدان تۇرادى. ءتىپتى ءبىر قوعامدىق فورماتسيانى ۇستانعان ەلدىڭ ءوزى دە اركەز جاڭا زامانعا لا­يىق­تالىپ وتىرماسا, دەر كەزىندە رەفورمالار ءجۇر­گىزبەسە, اساۋ ءومىر اعىمىنان قالىپ قوياتىنى انىق. 1991 جىلى 16 جەلتوقسان كۇنى الەمگە جاڭا تاۋەلسىز مەملەكەت كەلدى. ول – قازاقستان. ەل دە تۇسىنە بىلگەن ادامعا كوش سياقتى. الىپتار مەن ازۋلىلار ۇستەمدىك قۇرىپ تۇرعان قوعامدا وزىندىك قورى جوق, بۇرىنعىدان قالعان مۇراسى جوق جاس مەملەكەتتىڭ جەكە ءومىر ءسۇرىپ كەتۋى وتە قيىن. سوتسياليستىك جۇيەدەن نارىق ەكونوميكاسىنا اۋىس­قان ەلىمىزدىڭ العاشقى جىلدارداعى قادامى تاۋعا قار­سى جۇرگەن كوش سەكىلدى كورىنەدى. وسى جولدا كەز­دەسكەن قيىندىقتاردا ەسەپ جوق. دەگەنمەن, بىلىگى مەن ومىرلىك تاجىريبەسى مول ادام كوشتى باستاسا, كۇيمەلى كەرۋەننىڭ بىردە-بىرەۋى شاشاۋ شىقپاي, جارعا سوقتىقپاي, شىڭىراۋ قۇزعا قۇلاماي, الىس تا بولسا جاقىن جولدارمەن جۇرە بىلسە, كوزدەگەن ماقساتقا جە­تە­تىنى داۋسىز! مىنە, قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ تۇڭ­عىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نا­زارباەۆ باس­تاعان ءبىزدىڭ كوشىمىز وتپەلى كەز­ەڭ­دەردىڭ وزەكتەي جىڭىشكە, سوقتىقپالى دا سوقپاقتى جولدارىنان امان ءوتىپ, بۇگىنگى كۇنگە جەتتى! ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ باستاعان ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىز العاشقى كۇننەن باستاپ ەلىمىزگە دوس ىزدەدى. كوپتەگەن مەملەكەتتەرمەن ىنتىماقتاستىق بايلانىسىمىزدى ورناتىپ, سىرتقى ساياساتتاعى ۇستانعان دوستىق پىكىرىمىزدى جەتكىزدىك. سونىڭ ارقاسىندا قازاقستان الەمدىك قوعامداستىقتا بەدەلدى مەملەكەتتىڭ بىرىنە اينالدى. ەۋرازيا اۋماعىندا وزىندىك پىكىرى بار مەملەكەت بولۋى, ۇستىمىزدەگى جىلى قازاقستاننىڭ ەقىۇ-عا توراعالىق ەتۋى, الەمدى تولعاندىرىپ وتىرعان ماڭىزدى ماسەلەلەردى قاراۋ ءۇشىن ەقىۇ ءسامميتىن وتكىزۋ تۋرالى ۇسىنىسىنىڭ قول­داۋ تابۋى   ەلىمىزدىڭ اسقاق ابىرويىن تانىتتى. تۋعان حالقى “ەلى سەنگەن ەلباسى”, دەپ پرەزيدەنتتىڭ ءاربىر باس­تا­ماسىن قۋانا قارسى الىپ, قولداۋ بىلدىرەدى. سوندىقتان دا حال­قى­مىز ءدا­ۋىر­لەرگە جول تارت­قان داڭعىل جولدا قا­زاقستان اتتى ۇلى كو­شىمىزدىڭ تىزگىنىن كە­مەڭگەر سايا­سات­كەر, جا­ڭاشا وي­لاي ءبى­لەتىن كوشباسشى, ءار­قاشان ناقتى ىسكە با­عىت­تالعان قادام ­رە­فورماتور نۇر­سۇلتان نازارباەۆقا سەنىپ تاپسىردى. ەلباسى العاشقى كۇننەن باستاپ قازاق­ستان­نىڭ بار­لىق ءوڭىرىن ارالاپ, حالىقپەن ءجۇز­دەسۋدى ءوزىنىڭ ازا­ماتتىق ءبىر پارىزى دەپ سانايدى. حالىق الدىندا قالاي سويلەۋ كەرەكتىگىن, سۇ­راقتارعا جۇيەلى دە ناقتى جاۋاپ بەرىپ, تۇر­عىن­داردىڭ سەنىمىن نى­عايتىپ, مىنبەگە شىق­قاندا ءوزىن-ءوزى ۇستاي ءبىلۋىن كوپ ادام پرە­زيدەنتىمىزدەن ۇيرەنىپ ءجۇر دەسەك, ارتىق بولماس. جىلى شىرايلى ءجۇز­دەسۋلەردە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى قاريا­لاردىڭ العىسىنا بولەنسە, جاستاردىڭ بويىنا پا­تريوت­تىق سەزىمدى ۇيالاتىپ جۇرگەنىنە ۇنەمى كۋا بولامىز. ەلباسىمەن وتكەن كەزدەسۋلەردەگى العان اسەرىم جايلى, ۇمىتىلماس وقيعالار تۋرالى وي ءبولىسۋدى ءجون كورىپ وتىرمىن. مەن قوستاناي وبلىسىندا ۇزاق جىل ەڭبەك ەتتىم. ءوزىمنىڭ ەڭبەك جولىمدا ن.ءا.نازارباەۆتىڭ ۇلكەن ءرول اتقاراتىنىن ماق­تا­نى­ش­پەن ايتامىن. جيىرما جىل قوستاناي وب­لىستىق اتقارۋ كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىن­با­سارى, وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ حاتشىسى, وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتتەرىن اتقارىپ, الەۋمەتتىك سالاعا جاتاتىن ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, مادەنيەت جانە سپورت ماسەلەلەرىمەن تىكەلەي اينالىستىم. باسشىلىق قىزمەتكە تاعايىندالۋ ورتالىق ورگانداردىڭ كەلىسىمىمەن جۇزەگە اساتىنى انىق. وسى ورايدا نۇرسۇلتان نازارباەۆ اركەز مەنىڭ كاندي­داتۋرامدى قولداپ وتىردى. مەن ءۇشىن قازاقستان كومپارتياسى ورتالىق كو­ميتەتىنىڭ بيۋرو وتىرىسىندا يدەولوگيالىق ءما­سە­لەلەر بويىنشا العاش رەت ەسەپ بەرگەنىم – ەشقاشان ۇمىتىلمايتىن وقيعا. وتىرىستى قا­زاق­ستان كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حات­شىسى ن.ءا.نازارباەۆ جۇرگىزىپ وتىردى. وب­لىستاعى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى زەردەلەپ العان ەدىم. جاقسى دايىندالعانمىن. ءبىر ءوڭىردىڭ دامۋىنا تىكەلەي بايلانىستى بولعاندىقتان, وزىمە جۇكتەلگەن ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكتى دە ناقتى سەزىنىپ تۇرمىن. دەگەنمەن, ويىمدى تۇگەل جەتكىزە الامىن با دەگەن ىشكى قوبالجۋ سەزىمىم دە جۇرەگىمە مازا بەرەر ەمەس. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى مەنىڭ ەسەپ بەرەر الدىندا تولقىپ تۇرعانىمدى بىردەن اڭعارىپ: “باعيلا, قىسىلماي ايتا بەر. وبلىستا قانداي جۇمىستار ىستەلدى؟ بيۋروعا ايتاتىن ماسەلەلەرىڭ بار ما؟” دەپ ەمىن-ەركىن سۇراق قويدى. مەنەن ەسەپ الۋشى ەمەس, بىرقالىپتى سۇراق-جاۋاپ ارقىلى وزىمەن پىكىر الماسۋعا شاقىرعان ادامداي كورىندى. سول ساتتە ىشكى تولقىنىسىم باسىلىپ, قوستاناي ءوڭىرىنىڭ تىنىس-تىرشىلىگى جونىندە قىسقاشا بايانداپ بەردىم. شەشىمىن تاپپاي تۇرعان ماسەلەگە كەلگەندە, ەلىمىزگە التىن استىقتى بەرىپ وتىرعان ۇلكەن اي­ماق­تا وبلىستىق تەلەديداردىڭ جوق ەكەنىن ءمالىم ەتتىم. ونىڭ بارلىق زاماناۋي قۇرال-جابدىقتارىن سا­تىپ الۋعا قاراجاتتىڭ بولماي تۇرعانىن جەتكىزدىم. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى وتىرىستى قورىتىن­دىلاعان كەزدە: “ماسەلە دۇرىس كوتەرىلىپ وتىر. ۇلكەن وب­لىستا تەلەۆيزيا بولۋى كەرەك”, دەدى. جانە دە سول كەزد­ەگى ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك تەلەراديو كوميتەتىنىڭ توراعا­سى, سىنشى-جازۋشى ساعات اشىمباەۆقا بىردەن ناقتى تاپسىرما بەرىپ, كومەك كورسەتۋى كەرەك ەكەنىن ايتتى. وسى وقيعادان كەيىن ارادا اي دا وتپەستەن ساعات اعامىز قوستاناي وبلىسىنا ارنايى كەلدى. وب­لىس­تىق تەلەكومپانيا ورنالاسۋعا لايىقتى عيماراتتى كوردى, سودان كەيىن تەلەستۋدياعا قاجەتتى جابدىق­تار­مەن كومەكتەستى. مىنە, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ تىكەلەي قولداۋىمەن قوستاناي وبلىستىق تەلەكوم­پانياسىنىڭ ىرگەسى وسىلاي قالانعان بولاتىن. حالىقتىڭ ەلباسىمىزدى قالاي قۇرمەت­تەيتىنىن مەن جاقسى بىلەمىن. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى وبلىسقا ساپارمەن كەلگەندە, زاۋىتتار مەن فابريكالاردا, وقۋ ور­ىندارىندا, تەاتر مەن اۋرۋحانالاردا قوس­تا­ناي­لىق­تار ونى ايرىقشا جىلى شىرايمەن قارسى الادى. ەلباسىمىزدىڭ جانە ءبىر قاسيەتى – شەشەندىگى. ول قاعازعا قاراپ سويلەمەيدى. جاڭا كوزقاراستارى مەن ۇسىنىستارىن ايتىپ, ارا­سىن­دا وتكىر ازىلدەردى كەلتىرىپ, كەز كەلگەن اۋدي­تو­ريا­نى وزىنە باعىندىرىپ الادى. بۇل پرە­زيدەنتتىڭ ويلاۋ قابىلەتىنىڭ جوعارىلىعىن جانە ەلدىڭ بارلىق جاعدايىن وتە جەتىك بىلەتىنىن كورسەتەدى. ن.ءا.نازارباەۆ ەڭبەكسۇيگىشتىگىمەن دە ەرەك­شەلەنەدى. ماسەلەن, ءبىر كۇندە بىرنەشە شەتەلدىك قوناقتاردى جانە سالا باسشىلارى مەن ەلىمىزدىڭ ازا­ماتتارىن قابىلدايدى, ماڭىزدى قۇرىلىس نى­سان­دا­رىن ارالاپ كورەدى, تۇرعىندارمەن كەزدەسۋلەر وتكىزەدى. بۇگىندە بىزدەر – ەل پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى شەتەلگە شىققاندا نەمەسە ەلىمىزگە مەيماندار كەلگەندە, سۇحباتتاسامىز. شەتەل­دىك­تەر­دىڭ قازاقستانعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىنىڭ ارتا ءتۇس­كەنىن كورەمىز. اسىرەسە, ءبىزدىڭ ەلدە بولعان جانە پرە­زيدەنتىمىزدىڭ ۇستانعان باعدارىن بىلەتىن شەتەل­دىڭ تانىمال ساياساتكەرلەرى, كاسىپكەرلەرى, قوعام قايراتكەرلەرى, ونەر ادامدارى, قاراپايىم ازامات­تارى قازاقستاننىڭ بۇگىنگى جەتىستىگى مەن الداعى جوسپارلارى جايلى سۇراپ بىلەدى. ونداي تىلەۋلەس ادام­دار ەلباسىمىزدى كورەگەن رەفورماتور, سترا­تەگيالىق جانە جەدەل شەشىم قابىلدايتىن تۇلعا دەپ باعالايدى. قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازار­باەۆ­تىڭ “جاڭا ونجىلدىق – جاڭا ەكونوميكالىق ورلەۋ – قازاقستاننىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى” اتتى بيىلعى قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋىندا كوتەرگەن جاڭا باستاماسىنىڭ ءبىرى – “بالاپان” باعدار­لا­ماسى. بالدىرعانداردى بالاباقشامەن قامتۋ ءما­سەلەسى وزەكتى بولىپ تۇرعانى انىق. ەلباسى وسى ماسەلەنى شەشۋدىڭ ناقتى جولىن كورسەتتى. قازاقستاننىڭ ەقىۇ-عا توراعالىق ەتۋى ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق بەدەلىن ءوسىردى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى حالىقارالىق قارىم-قاتىناستىڭ ودان ءارى دامۋىنا باسا كوڭىل ءبولىپ كەلەدى. شەتەلگە شىققان رەسمي ساپارلارىندا كوپتەگەن كەلىسىمدەرگە قول قويادى. ونىڭ ىشىندە باسىم بولىگى شەتەلدىك ينۆەستيتسيانى وزىمىزگە تارتۋعا باعىتتالعان. شەتەل ينۆەستورلارىنىڭ دۇرىس جۇمىس ىستەۋىنە بارلىق جاعداي جاسالعان, زاڭدىق نەگىز قالىپتاسقان. ال ينۆەستيتسيا ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنا سەرپىن بە­رەتىنى انىق. بۇگىنگى تاڭدا قىتاي, بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى, وڭتۇستىك كورەيا, فرانتسيا, يتاليا جانە باسقا مەملەكەتتەردەن ەلىمىزگە ينۆەستيتسيا تارتۋ تۋرالى ماسەلەلەر شەشىمىن تاپتى. جۇرگىزىلگەن رەفورمالار ءوز ناتيجەسىن بەردى, ەلباسى قازاقستاننىڭ قارقىندى دامۋىنا داڭعىل جول سالىپ بەردى. تۇرعىنداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىنىڭ ارتۋى, بەيبىتشىلىك پەن ىنتى­ماق­تىڭ ورنىعۋى ەلىمىزدىڭ ءاربىر ازاماتىنىڭ ەر­تەڭگى كۇنگە دەگەن سەنىمىن نىعايتتى. پرە­زي­دەنتتىڭ بارلىق يگى ءىستىڭ جۇزەگە اسۋى مەن باس­تا­مالارىندا شىنايى نەگىز جاتىر. مۇنىڭ باعاسىن ۋاقىت پەن حالىق بەرىپ وتىر. قازاقستاننىڭ بۇگىنگى تابىستارىنىڭ جەمىسىن كەلەر ۇرپاق كورەدى دەگەن سەنىمىم مول. باعيلا بايماعامبەتوۆا,  پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى.