مەكتەپ – كەمە, ءبىلىم – تەڭىز

الماتىداعى رەسپۋبليكا سارايىندا قالا ۇستازدارىنىڭ جىل سايىنعى تامىز كەڭەسى «ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىن جاڭارتۋ: بولاشاققا باعدارلانۋ» دەگەن اتپەن بولىپ ءوتتى. بۇل جيىنعا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى بەردىبەك ساپارباەۆ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ەسەنعازى يمانعاليەۆ جانە الماتى قالاسىنىڭ اكىمى باۋىرجان بايبەك قاتىستى. قالاداعى قىزمەت كورسەتۋ مەكە­­مەلەرىنىڭ باسشىلارى, اۋدان اكىمدەرى مەن جوعارى وقۋ ورىن­دارىنىڭ رەكتورلارى, ءبىلىم باسقارماسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى مەن قالا مەكتەپتەرىنىڭ ۇستازدارى قاتىسقان كەلەلى كەڭەستىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا الماتى قالاسى ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى راحات شيماشەۆا «ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ جاعدايى» تاقىرىبىندا بايانداما جاساپ, 2014-2015 وقۋ جىلىندا قالا مەكتەپتەرى قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەر مەن جالپى ءبىلىم جۇيەسىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىنە توقتالدى. باسقارما باسشىسىنىڭ ەسە­بىنە ساي وتكەن وقۋ جىلى بارىسىندا ينفورماتيكادان وتكەن الەمدىك وليمپيادادا ەل نامىسىن قورعاعان 4 وقۋشىنىڭ 2-ءۋى, ياعني, حالىقارالىق ءبىلىم دوداسىنىڭ كۇمىس جانە قولا مەدالىن يەلەنگەن قوس شاكىرت الماتىلىق بولسا, 2009 جىلى حالىقارالىق جانە رەسپۋبليكالىق ءبىلىم جارىستارىندا وزا شاۋىپ جۇرگەن دارىندى شاكىرتتەردى ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا قالا باس­شى­لىعى تاعايىنداعان «ۇركەر» توسبەلگىسىنە وسى ۋاقىت ارالى­عىندا 1338 وقۋشى يە بولعان. قازىرگى تاڭدا قالا مەكتەپتەرى مەن بالا باقشالارىندا 22 مىڭ وقىتۋشى مەن تاربيەشى, كاسىپتىك كوللەدجدەردە 4 مىڭنان اسا تالىمگەر قىزمەت ەتسە, ولاردىڭ 1062-ءسى رەسپۋبليكالىق, ال 160-ى شەت ەلدەردە تاجىريبە دەڭگەيىن كوتەرۋ كۋرستارىنان وتكەن. بيىلعى ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋ بويىنشا الماتى قا­لا­­سىنىڭ بىتىرۋشىلەرى قول جەت­كىزگەن ورتاشا كورسەتكىش 92,1 بالل بولىپ, رەسپۋبليكالىق ورتاشا كورسەتكىشتەن 12,7 بالل جوعارى بولعان. 28 مەكتەپتىڭ شاكىرتتەرىنىڭ ورتاشا كورسەتكىشى 100 جانە ودان دا جوعارى بالل بولسا, 120 بالل جوعارى كورسەتكىشكە 78 وقۋشى قول جەتكىزگەن. ەڭ جوعارى 125 بالدى 1 وقۋشى, 124 بالدى 5 وقۋشى الىپ, قالا شاكىرتتەرىنىڭ 35 پايىزى 120-دان جوعارى بالعا يە بولعان. بۇل رەسپۋبليكالىق كورسەتكىشتەن 17 پايىزعا جوعارى جەتىستىك. قالا مەكتەپتەرىن ءبىتىرۋشى شاكىرتتەر اراسىندا 225 وقۋشى «التىن بەلگى» يەلەنىپ, بۇل مەجەگە 1 بالل جەتپەي قالعان 19 شاكىرتكە «ۇزدىك ءبىتىرۋشى» كۋالىگى تاپسىرىلعان. بۇدان وزگە, قالالىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى قالا­نىڭ جەكەلەگەن مەكتەپتەرى مەن كوللەدجدەرىندە حالىقارالىق ساناتقا ساي تاجىريبەلىك ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى ەنگىزىلىپ وتىرعاندىعى مەن شاكىرتتەردى وتانسۇيگىشتىككە تاربيەلەۋ جۇمىستارىنىڭ جاڭا سەرپىنگە يە بولاتىندىعىن ايتتى. جاڭا وقۋ جىلىنىڭ باس­تالۋىمەن قالا مۇعالىمدەرىن قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى, ارداگەر ۇستاز اياگۇل ميرازوۆا, حالىقارالىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالار ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى ءدامير شىنىبەكوۆ, «بەلكاميت» بىرىككەن كاسىپورنىنىڭ باس ديرەكتورى پاۆەل بەكلەميشوۆ قۇتتىقتاپ, الداعى وقۋ جىلىندا ۇستازدار قاۋىمىنا جەمىستى ەڭبەك, شاكىرتتەرگە عيبراتتى ءبىلىم يەگەرى اتانۋدى تىلەدى. ءداستۇرلى ۇستازدار كەڭەسىنە جيىلعان كوپشىلىكتى الداعى وقۋ جىلىنىڭ باستالۋىمەن قۇتتىقتاعان قالا اكىمى باۋىرجان بايبەك القالى كەڭەس الداعى ءبىلىم بەرۋ جىلىنىڭ نەگىزگى باعىت-باعدارىن ايقىنداۋ ماقساتىندا الار ورىنى مەن بەرەر ءتالىمىنىڭ زور ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى. وتكەن وقۋ جىلىندا قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەر مەن كەيبىر مىندەتتەر رەتىن, سونداي-اق الداعى جىلعا جاسالار جوسپارلار بارىسىن ءسوز ەتە كەلىپ قالا باسشىسى ءبىلىم بەرۋدىڭ حالىقارالىق تاجىريبەسىن نازارباەۆ زيات­كەرلىك مەكتەبى تۇرعىسىنان ساتىلاپ ەنگىزۋ, «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا سالىنىپ جاتقان مەكتەپ قۇرلىستارىن جانداندىرۋ, قالالىق وقىتۋشىلاردىڭ ءبىلىم جانە ءتالىم بەرۋ دەڭگەيىن كوتەرۋ جۇمىستارىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋ كەرەكتىگىنە توقتالدى. قالانىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە مۇعالىمنىڭ بەدەلىن كوتەرۋ, پەداگوگتاردىڭ ماتەريالدىق جاعدايىن ارتتىرۋ ماقساتىندا كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باعدارلاماسى قولدانىلىپ, جاڭا فورماتتاعى 3 دەڭگەيلى كۋرستا 2300-گە جۋىق قالا مۇعالىمدەرىنىڭ ۇستازدىق دەڭگەيىن كوتەرگەنىن جەتكىزۋمەن قاتار, قالا باسشىسى ۇزدىك مۇعالىمدەردى ىنتالاندىرۋ بارىسىندا قالا قازانىنان ارنايى قاراجات ءبولدىرۋدىڭ دە جاقسى داستۇرگە اينالعاندىعىن جانە اتالمىش ءۇردىستى ودان ءارى جالعاستىراتىندىعىن ايتتى. بۇل دەگەنىڭىز 500 ۇزدىك مۇعالىم مەن 1000-نان اسا جاس پەداگوگتىڭ ارقايسىسىنا 150-300 مىڭ تەڭگە كولەمىندە قوسىمشا سىياقى تولەنەدى دەگەن ءسوز. الماتى قالاسىنىڭ اكىمى ەڭبەك جولىندا ەرەكشە كوزگە ءتۇسىپ, شاكىرت تاربيەلەۋ ىسىندە زور جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزگەن 32 مەكتەپ ديرەكتورىنا «الماتى» شيپاجايىندا ەم قابىلداپ, دەم الۋى ءۇشىن جولداما تابىستاپ, قالاداعى ەڭ ۇزدىك ءبىلىم بەرۋ مەكەمەسى رەتىندە ۇلگىلى دارەجەگە يە بولعان م.ماقاتاەۆ اتىنداعى مەكتەپ ۇجىمىنا 17 ميلليون 91 مىڭ تەڭگەنىڭ ارنايى سەرتيفيكاتىن تاپسىردى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى بەردىبەك ساپارباەۆ الماتى قالاسىنىڭ ۇستازدارىنا باستالعالى تۇرعان وقۋ جىلىنىڭ تابىستى دا جەمىستى بولۋىن تىلەي كەلە, ەلىمىزدە ءبىلىم-عىلىم سالاسىنا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن ۇكىمەت تاراپىنان ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ, تولايىم قولداۋ كورسەتىلىپ وتىرعاندىعىن باسا ايتتى. – ءاربىر مەملەكەتتىڭ دامۋى – ونىڭ ءبىلىمدى ازاماتتارىنا تىكەلەي بايلانىستى. ەگەمەندىك العان كۇننەن باستاپ مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەلىمىزدىڭ ءبىلىم سالاسى جاقسى دامۋى ءۇشىن ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ كەلەدى. قاندايدا ءبىر داعدارىستار مەن قيىنشىلىقتار بولماسىن, مەملەكەتىمىزدە ءبىلىم سالاسىن قارجىلاندىرۋ ەش تومەندەگەن ەمەس, – دەي كەلە ۇكىمەت باس­شىسىنىڭ ورىنباسارى قازاق ەلىنىڭ الەمدە الدىڭعى قاتارلى دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا ەنۋ جولىندا ەلباسى بىزدەگى ءبىلىمدى جاستار مەن تاجىريبەلى عالىمدارعا ۇلكەن ءۇمىت ارتىپ وتىرعاندىعىن جەتكىزدى. سونىمەن قاتار, ۆيتسە-پرەمەر الماتى قالاسى دامۋ جولىنا تۇسكەن قازاقستان ءۇشىن ايرىقشا دارەجەگە يە ەكەندىگىن, مادەنيەت پەن كاسىپكەرلىكتىڭ ورتالىعى رەتىندە ءالى تالاي بيىكتەردى باعىندىرىپ, وتاندىق عىلىم مەن بيزنەستە تولايىم تابىستارعا قول جەتكىزەتىن جاڭا بۋىن وكىلدەرىن تاربيەلەپ شىعاراتىندىعىنا سەنىم ارتتى. ۇكىمەت تاراپىنان «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا ەلىمىزدە جاڭا مەكتەپتەر سالۋ ءۇشىن قارجىنىڭ تولاسسىز ءبولىنىپ وتىرعاندىعىن, 2020 جىلعا دەيىن ەلىمىزدەگى بارشا مەكتەپتەرگە نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرىندەگىدەي زاماناۋي جاڭا باعدارلامانى ەنگىزۋ, ءۇش ماۋسىمداعى وقۋ جۇيەسى مەن اپاتتى جاعدايداعى مەكتەپتەردى جاڭا وقۋ عيماراتتارىن سالۋ ارقىلى الماستىرۋ سەكىلدى بىرقاتار مىندەتتەردىڭ العا قويىلعاندىعىن تىلگە تيەك ەتتى. مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە ماسەلەسىنە قاتىستى الماتى قالاسىنىڭ اكىمىمەن اقىلداسا وتىرىپ الداعى ۋاقىتتا قالادا بوي كوتەرەتىن جاڭا ساناتتى تۇرعىن ۇيلەردىڭ ءبىرىنشى قاباتىندا بالاباقشالار سالۋ, 2020 جىلعا دەيىن قالادا بالاباقشا كەزەگىن كۇتۋ پروبلەماسىن جويۋ ماسەلەلەرىمەن كەڭەسكەندىگىن ايتتى. ەلىمىزدەگى مەكتەپ جاسىنداعى جاسوسپىرىمدەر مەن بالالاردىڭ تاربيەسىنە ەرەكشە توقتالعان بەردىبەك ساپارباەۆ بالا تاربيە ىسىنە ەرەكشە كوڭىل ءبولۋ بارشاعا ورتاق مىندەت ەكەندىگىنە باسا نازار اۋدارىپ, اۋىلدىق جەرلەردەگى ءبىلىم بەرۋ مەن اۋىل مەكتەپتەرىن ءبىتىرىپ كەلگەن تۇلەكتەردىڭ ەرتەڭىنە ۇدايى الاڭداۋلى بولۋعا, ءاربىر قازاقستاندىق شاكىرتتىڭ ەرتەڭگى مامان, ەل ەكونوميكاسى مەن ساياساتىنا وراسان زور ۇلەس قوساتىن تۇلعا رەتىندە قاراۋعا بارلىق تاربيە ءىسى وكىلدەرىن شاقىردى. پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى 2014-2015 وقۋ جىلىندا ۇلگىلى قىزمەت اتقارعان مۇعالىمدەردى ى.التىنسارين اتىنداعى مارتەبەلى توسبەلگىمەن ماراپاتتاپ, بارشا ۇستازدار قاۋىمىنىڭ ەڭبەگىنە تابىس تىلەدى. الماتى قالاسىنا ارنايى ىسساپارمەن كەلگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-مي­نيسترىنىڭ ورىنباسارى بەردىبەك ساپارباەۆ «سۇڭقار» ترامپلينىندە, بالۋان شولاق اتىنداعى سپورت سارايىندا, رەسپۋبليكالىق قان ورتالىعىندا بولىپ, بولاشاقتا ۋنيۆەرسيادا وتكىزىلەتىن بىرقاتار جاڭا سپورت نىساندارى مەن عيماراتتاردىڭ دايىندىق جۇمىستارىمەن تانىس­تى. قانات ەسكەندىر, «ەگەمەن قازاقستان». الماتى.