ترانزيت – ەكونوميكا درايۆەرى

ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە قازاقستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ەرلان قارين ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزدى. ول ەلىمىزدەگى جاڭا باعىتتا باستالىپ جاتقان بەس ينستيتۋتتىق رەفورما جونىندە اڭگىمەلەپ, ەلىمىزدىڭ ترانزيتتىك مۇمكىندىكتەرىنە توقتالدى. قازىرگى كەزدە بەس ينستيتۋتتىق رەفور­مانىڭ ەل دامۋىنداعى ماڭىزى مەن ول تۋرالى دامىعان ەلدەردىڭ ساراپشىلارى بىلدىرگەن قۇندى پىكىرلەر تۋرالى ايتتى. ءسويتىپ, ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىن دامىتۋدا قوزعاۋشى كۇش بولاتىن ترانزيتتىك دالىزدەر مەن رەسپۋبليكا اۋماعىنان وتەتىن جۇك اعىندارىنىڭ بولجامىنا نازار اۋدارتتى. ونىڭ سوزىنە يلانساق, 2020 جىلعا قاراي قىتاي مەن ەۋروپا اراسىندا تاسىمالداناتىن جۇكتىڭ 10 ملن. تونناسى ترانسقازاقستاندىق ماگيسترالدار ارقىلى وتەتىن بولادى. «ەلiمiزدiڭ كولiكتiك-ترانزيتتiك ستراتەگياسىنىڭ باس­تى ماقساتى – قازاقستاندى ەۋرازيانىڭ قۋاتتى ترانزيتتiك حابىنا اينالدىرۋ. زەرتتەۋلەر بويىنشا, 2020 جىلعا قاراي قىتاي مەن ەۋروپا اراسىنداعى ساۋدا اينالىمى 800 ملرد. دوللاردان 1 ترلن. دوللارعا دەيiن جەتۋi ىقتيمال. بiزدiڭ مiن­دەتiمiز, وسى جۇكتەردiڭ نەگiزگi بولiگiن, بiز­دiڭ ۇلتتىق مۇددەلەرiمiزگە پايدالى بولۋى ءۇشىن قازاقستان اۋماعى ارقىلى تاسىمالدانۋىن قامتاماسىز ەتۋ», دەدى ديرەكتور. سالا ماماندارىنىڭ بولجامىن مىسالعا كەلتىرە وتىرىپ, 2020 جىلعا قاراي ەۋروپا مەن قىتاي اراسىنداعى ساۋ­دا تاۋارلارىنىڭ 10 پايىزى اۆتوموبيل جانە تەمiرجول ماگيسترالدارى ارقىلى تاسىمالداناتىنىن ايتتى. ال قازiرگi كۇندەگى ونىڭ ۇلەسi بار-جوعى 1-2 پايىز شاماسىندا عانا ەكەن. «سوندىقتان, بiز قىتايمەن قۇرلىقتىق كولiكتiك دالiزدەردi سالۋعا مۇددەلiمiز. سەبەبى, قحر مەن ەۋرووداق اراسىنداعى جۇك تاسىمالى 117 ملن. توننادان 170 ملن. تونناعا دەيiن ارتۋى ىقتيمال دەگەن بولجام بار. قازاقستان 2020 جىلى ترانسقازاقستاندىق باعىتقا شامامەن ونىڭ 10 ملن. تونناسىن تارتۋدى جوسپارلاپ وتىر. وسى ماقساتتى جۇزەگە اسىرۋعا, ياعني كولiكتiك-ترانزيتتiك جۇيەنiڭ دامۋىنا 40 ملرد. دوللار كاپيتال تارتىلادى. بۇل اۋقىمدى شارا ۇلكەن الەۋمەتتiك سەرپiن بولادى دەپ سەنەمىز. تاعى دا مامانداردىڭ پىكىرىنە جۇگىنسەك, ولاردىڭ باعالاۋى بويىنشا, كولiكتiك ينفراقۇرىلىمعا بولiنگەن 1 ملرد. دوللار 20 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنىنىڭ اشىلۋىنا مۇمكىندىك تۋدىرادى. ال وعان ەنشiلەس سالالاردا قوسىمشا 11 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلادى. بۇل ۇلتتىق ەكونوميكامىزدىڭ الەۋەتiن ارتتىرۋ ارقىلى قاتپارلى الەۋمەتتiك ماسەلەلەردi شەشۋگە دە سەپ بولادى», دەدى ە.قارين. ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العالى بەرى سالىن­عان ماڭىزدى تەمىرجول ماگيسترال­دارى­نا الىس-جاقىن شەتەلدەردىڭ ەكونو­ميكالىق ساراپشىلارى جوعارى باعا بەرىپ وتىرعانىن جەتكىزگەن سپيكەر, اسىرەسە تران­زيتتىك جولداردىڭ ايماقتاعى حالىق­ارالىق جۇك تاسىمالدارىنىڭ باعىتتارىنا ايتارلىقتاي ءتيىمدى وزگەرىس جاساعانىنا توقتالدى. وتكەن جىلى عانا پايدالانۋعا بەرىلگەن جەزقازعان – بەينەۋ مەن ارقالىق – شۇباركول تەمىرجولدارى تەك قازاقستاندىق جۇك تاسىمالداۋشىلاردىڭ عانا ەمەس, قىتاي مەن ەۋروپا اراسىندا توتە ءارى ءتيىمدى جول ىزدەگەن وزگە ەلدەردىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. قىتايدىڭ ليانۋنگان پورتىنان ەۋروپاعا وتكەن جىلى جەتكىزىلگەن 70 مىڭ جۇك كونتەينەرىنىڭ سانى بيىلعى جىلى 150 مىڭنان اسىپ جىعىلادى دەگەن پىكىرىن ءبىلدىردى. بۇل پورتتان شىققان جۇك قازاقستاننىڭ قورعاس قۇرعاق جۇك پورتىندا پويىزعا تيەلىپ, ءبىزدىڭ ەل اۋماعىمەن اقتاۋ سۋ پورتىنا جەتكىزىلەتىنى ءمالىم. ودان ءارى, قالاسا وزەن – تۇرىكمەنستانمەن مەملەكەتتىك شەكارا تەمىرجول ماگيسترالى ارقىلى يرانعا جەتكىزىلىپ, پارسى شىعاناعىنا شىعادى. ايتپەسە, سۋ جولىنا ءتۇسىپ, كاۆكازدى بويلاپ, ەۋروپا ەلدەرىنە توتە تارتادى. وسىنى ايتقان ينستيتۋت جەتەكشىسى قازاقستان سىرتقا شىعاتىن جولداردى دامىتۋدا ءبىر عانا باعىتپەن شەكتەلمەي, ارتاراپتىلىق ساياساتىن ۇستانىپ, ەكونوميكاسىن بارىنشا تاۋەلسىزدەندىرۋگە كۇش سالىپ جاتقانىن قاداپ ايتتى. نۇرباي ەلمۇراتوۆ, «ەگەمەن قازاقستان».