«ينفلياتسيانى 3-4 پايىزعا تومەندەتۋگە نەگىز بار»

تەڭگەنىڭ ەركىن ايىرباس الاڭىنا جىبەرىلۋى قوعامدى الاڭداتىپ قويعانى انىق. بۇعان دەيىنگى ەكونوميكالىق ساياسات, شىندىعىندا, كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىنەن شىعاتىن. دەگەنمەن, الەمدىك ارەناداعى ءتۇرلى وزگەرىستەر مەن تۇزىلىستەر بىزگە دە ءوز ەكونوميكامىزدى قايتا ءبىر قاراۋعا, دامۋ باعىتىن جاڭاشا ايقىنداۋعا ماجبۇرلەپ وتىر. ونداي بولماعان جاعدايدا, داعدارىستان امان شىعۋ-شىقپاۋىمىز ەكىتالاي. ەلباسىنىڭ ءوزى بۇل ماسەلە جونىندە كەشەگى كاسىپكەرلەرمەن كەزدەسۋىندە ەگجەي-تەگجەيلى باياندادى. وسى رەتتە ءبىز قىزىلوردا وبلىستىق ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتى جوسپارلاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ساۋلە ق ۇلىمبەتوۆاعا جولىقتىق. – ساۋلە يبراگيمقىزى, ەلى­مىزدەگى سوڭعى ەكونوميكالىق وزگەرىستەر تۋراسىندا نە ايتا الاسىز؟ – قازاقستان پرەزيدەنتى ەلى­مىزدىڭ ىسكەر توپتارىنىڭ وكىل­دە­رىمەن بولعان كەزدەسۋدە الەمدىك ەكونوميكادا قالىپتاسقان احۋالدى جان-جاقتى تالداۋ سۇزگىسىنەن وتكىزدى. وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا باستالعان الەمدىك داعدارىس بار­لىق ەلدەرگە, ونىڭ ىشىندە قازاق­ستانعا دا تەرىس ىقپالىن تيگىز­گەن بولاتىن. شىن مانىندە, بۇگىن­گى كۇردەلى جاعدايدا ەكونوميكا زاڭدىلىعىمەن ءومىر ءسۇرۋ, ءسوي­تىپ سۇرانىس پەن ۇسىنىسقا ءساي­كەس تىرشىلىك ەتۋ قاجەت بولدى. وسى ورايدا مەملەكەت باسشىسى ءبىر­قاتار ەلدەردىڭ ەكونوميكاسى قۇلدى­راعانىن, ونىڭ ىشىندە ءبىز­دىڭ ارىپتەستەرىمىز رەسەي مەن قىتاي­داعى جاعدايدىڭ  ءبىرشاما كۇر­دەلى سيپاتقا يە بولعانىن اتاپ كور­سەتتى. سونىمەن بىرگە, قازاق­ستان ەكسپورتى ءبىرىنشى جارتى جىل­دىقتىڭ وزىندە 70 پايىزعا كەمىدى. بۇل اينالىپ كەلگەندە وتاندىق كاسىپورىنداردىڭ باسە­كەگە قابى­­لەتتىلىگىن تومەن­دەتتى. جۇمىس ورىندارى قىسقاردى. اسىرەسە, وتان­دىق كاسىپورىنداردىڭ رەسەي­گە ەكسپورتى تومەندەدى. ەلباسى بۇل ورايدا ەل الدىندا ءىس-قيمىلدىڭ ءۇش نۇسقاسىنىڭ ءبىرىن تاڭداۋ مىندەتى تۇرعاندىعىن اتاپ كورسەتتى. ءبارىن ەلەپ-ەكشەپ كەلگەندە تەڭگەنىڭ ەركىن ايىرباس باعامىنا كوشۋ ەڭ دۇرىس شەشىم رەتىندە قابىلداندى. مەملەكەت باسشىسى مۇنىڭ ءماجبۇرلى قادام ەكەنىن ايتا وتىرىپ, وعان قارسى جەرگىلىكتى جەرلەردە اتقارۋشى بيلىكتىڭ اتقاراتىن مىندەتتەرىن جان-جاقتى سارالاپ بەردى. – جاڭا ەكونوميكالىق سايا­ساتتىڭ ەرەكشەلىگى نەدە؟ – نارىق زاڭدىلىعى بويىنشا ەكونوميكا ءوز تابيعاتىنا ساي ۇردىسپەن دامۋى قاجەت. ءبىز كەزىندە ديرەكتيۆالىق, ياعني نۇسقاۋلارمەن ءومىر سۇرەتىن ەكونوميكانىڭ قانداي زارداپتارعا اكەلىپ سوققانىن جاقسى بىلەمىز. جوسپارلى ەكونوميكا كەزىندە, ودان كەيىنگى تاۋەلسىزدىك جىلدارىنىڭ العاشقى جىلدارىندا باعانى قولدان ۇستاپ تۇرۋ, تەجەگىش تەتىكتەرىن ءجيى قولدانۋ تۇتىنۋ رىنوگىنا ەداۋىر تەرىس ىقپالىن تيگىزدى. ءبىز ول جىلداردان قيىندىق بولسا دا ءبىرشاما ءتاۋىر وتتىك. ەندىگى جەردە جاھاندىق ەكونوميكانىڭ بۇگىنگىدەي كۇردەلى جاعدايعا تاپ بولىپ وتىرعان داعدارىس كەزەڭىندە الەمدىك سۇرانىس پەن ۇسىنىستىڭ تارتىبىمەن ءومىر سۇرمەسە بولمايدى. سەبەبى, بۇل بار­لىعى ءۇشىن ورتاق زاڭدىلىق. ۇكىمەت پەن ۇلتتىق بانك تەڭ­گەنىڭ باعامىن ۇزاق ۋاقىت بويى قولدان ۇستاپ تۇردى. ءاري­نە, ونىڭ بەلگىلى ءبىر ۋاقىتقا دەيىن نارىقتاعى جاعدايدى تۇراق­­تاندى­رۋعا وڭدى ىقپال جاسا­عا­نىن اتاپ ءوتۋىمىز كەرەك. بىراق تەڭ­گەنىڭ نارىقتىق باعا­مىن قالىپ­تاستىرمايىنشا ەلىمىز­دىڭ ىشكى جالپى ءونىم كولەمى­نىڭ تومەندەيتىنى, وتاندىق كاسىپ­ورىنداردىڭ ەكسپورتتىق مۇمكىن­دىكتەرى شەكتەلەتىنى انىق ەدى. ەندىگى جەردە تەڭگەنىڭ ايىرباس باعامى نارىق سۇرانىسى نەگىزىندە جانە سىرتقى ماكروەكونوميكالىق فاكتورلاردى ەسكەرە وتىرىپ قالىپتاساتىن بولادى. – ال وسىدان كەيىن باعا ءوسىپ كەتپەي مە؟ ونى تۇراقتاندىرۋ ءۇشىن قانداي جاعدايلار جاسالۋدا؟ – 20 تامىزدا پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆتىڭ توراعا­لىعىمەن وتكەن ۇكىمەتتىڭ سەلەك­تورلىق ماجىلىسىندە  تەڭگەنىڭ جاڭا ايىرباس باعامى ەكونوميكانىڭ ساۋىعۋىنا, نەسيە جانە ينۆەس­تيتسيالىق بەلسەندىلىكتىڭ ارتىپ ورتا مەرزىمدى بولاشاقتا ينفلياتسيانى 3-4 پايىزعا دەيىن تومەندەتۋگە نەگىز قالايتىنى اتاپ كورسەتىلدى. وسى ورايدا جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىككە تۇتىنۋ رىنوگىنداعى احۋالدى تۇراقتاندىرۋ, باعانىڭ نەگىزسىز وسۋىنە جول بەرمەۋ جونىندە بىرقاتار تاپسىرمالار بەرىلدى. قىزىلوردا وڭىرىندە سوڭعى جىلدارى وڭدەۋ ونەركاسىبىندە ءبىرشاما ءتاۋىر كورسەتكىشتەرگە  قول جەتكىزىلە باستادى. وبلىس باسشىسى قىرىمبەك كوشەرباەۆ سالانى دامىتۋعا  ايرىقشا كوڭىل بولە وتىرىپ, بولاشاقتاعى ءوسۋىمىزدىڭ العى شارتتارىن قالىپتاستىرا باستادى. سايىپ كەلگەندە, قوسىلعان قۇنى بار ءونىم ءوندىرۋ ءبىزدىڭ دامۋىمىزدىڭ كەپىلى بولىپ تابىلادى. ءبىز نارىقتىڭ زاڭىمەن ءومىر سۇرە وتىرىپ, ەلباسىنىڭ ءاردايىم اتاپ كورسەتىپ جۇرگەنىندەي حالىق الدىنداعى الەۋمەتتىك باعىتتاعى مىندەتتەمەلەرىمىزدى ورىنداۋ ءۇشىن بار مۇمكىندىكتەرىمىزدى جۇمىلدىرا بەرەتىن بولامىز. اڭگىمەلەسكەن ەرجان بايتىلەس, «ەگەمەن قازاقستان». قىزىلوردا.