ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى وسىدان جيىرما جىل بۇرىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ پارمەنىمەن ەكى جوعارى وقۋ ورنى – تسەلينوگراد ينجەنەرلىك-قۇرىلىس ينستيتۋتى مەن تسەلينوگراد پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ بىرىگۋى نەگىزىندە قۇرىلعان. سول جىلدارى مۇندا 5 مىڭداي عانا ستۋدەنت وقىپ, 300-گە جۋىق وقىتۋشىلار جۇمىس ىستەسە, بۇگىندە ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى قالا ىشىندەگى قالاعا اينالدى. قازىر مىقتى ينفراقۇرىلىمدارىمەن دامىعان, وقۋ-لابوراتوريالىق عيماراتتارىمەن, عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىمەن, الەۋمەتتىك ءارى مادەني باعىتتاعى نىساندارمەن تولىققان وقۋ ورداسى بۇل. بۇگىنگى تاڭدا مۇندا 16 300 ستۋدەنت ءبىلىم الادى, 3500-دەن استام قىزمەتكەرلەر جۇمىس اتقارسا, ولاردىڭ 1500-ءى پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامىنىڭ وكىلدەرى بولىپ تابىلادى.
قازىرگى كۇنى جوعارى ءبىلىم ساپاسىن رەيتينگتەر جۇيەسى انىقتايدى. ۇلتتىق رەيتينگتە ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى بىرنەشە جىلدان بەرى كوش باستاپ كەلەدى.
العاشقى ۇلتتىق جوعارى وقۋ ورنىنىڭ تابىستىلىعى ونىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ورلەۋىمەن, ءبىلىم بەرۋدىڭ اۆتونومدى ۇيىمداستىرۋىنا ترانسفورماتسياسىمەن كورىنەدى. وندا ءبىلىم بەرىلىپ قانا قويماي, سونىمەن قاتار, قازىرگى عىلىمنىڭ جەتىستىگىندە نەگىزدەلگەن جاڭا يدەيالار تۋىندايدى.
بۇگىندە ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى – ۇزدىكسىز دامىپ كەلە جاتقان ءبىلىم ورداسى, وعان QS World University Rankings حالىقارالىق رەيتينگىندە تاڭداۋلى 300 ۋنيۆەرسيتەت قاتارىنا ەنۋى دالەل بولا الادى.
جيىرما جىل بويى جوعارى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى قاجىماس ەڭبەك ءوز جەمىسىن بەرىپ كەلەدى. قازىر ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى – QS «TOP 50 under 50» اتتى قۇرىلعانىنا 50 جىل تولماعان الدىڭعى الەم ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ قاتارىنا كىرگەن تمد بويىنشا جالعىز جوعارى وقۋ ورنى. بۇل ءتىزىمنىڭ ىشىندە گونكونگ, سينگاپۋر, وڭتۇستىك كورەيا, مالايزيا, اقش, يسپانيا, نيدەرلاند, فينليانديا, شۆەتسيا, بەلگيا, ۇلىبريتانيا, كانادا, جاپونيا, گەرمانيا, نورۆەگيا, دانيا, يتاليا, يزرايل, فرانتسيا جانە ساۋد ارابياسىنىڭ جوعارى ءبىلىم بەرۋ وردالارى بار.
تاۋەلسىز مەملەكەتتەر ىنتىماقتاستىعىنىڭ ەكونوميكالىق كەڭەسى ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىن ءونىم جانە قىزمەت ساپاسى سالاسىندا جەڭىمپاز دەپ تانىدى.
پرەزيدەنتتىڭ 2012 جىلعى «التىن ساپا» سىيلىعىنىڭ «قىزمەت كورسەتەتىن ۇزدىك كاسىپورنى» نوميناتسياسى ءبىرىنشى ۇلتتىق جوعارى وقۋ ورنىنا بۇيىردى. جاس ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ماراپاتتار ءتىزىمى مەن ساپا مويىنداۋلارىن ودان ءارى جالعاستىرا بەرۋگە بولادى. سوڭعىلاردىڭ ىشىندە ەۋروپالىق عىلىمي-ءوندىرىس پالاتاسىنىڭ «ەۋروپالىق ستاندارت» جوعارى باعاسىن يەلەندى.
قازىرگى كەزدە وقۋ ورنى ءوز تۇلەكتەرىنىڭ جوعارى تالاپقا ساي بولۋىن كوزدەپ, جۇمىس بەرۋشىلەرىمەن تىعىز بايلانىس ۇستاعان, پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامىن قامتاماسىز ەتۋ, عىلىمي-تەحنيكالىق باعىتتاعى يننوۆاتسيالىق دامۋ, حالىقارالىق قاتىناستار جىل سايىن دامۋ ۇستىندە.
سوعان سايكەس, وقۋ ورنىنىڭ ماقساتتى دامۋ فاكتورى كەشەگى مەكتەپ تۇلەكتەرىنىڭ ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىن تاڭداۋعا باسىمدىلىعىن كورسەتەدى. بۇعان جاقىندا عانا كورسەتىلگەن ناتيجەلەر دالەل بولا الادى: «التىن بەلگى» يەگەرلەرىنىڭ كوپ بولىگى ءدال وسى وقۋ ورنىندا ءبىلىم الۋدا. قازىرگى تاڭدا وسىنداي بالداردىڭ كونتينگەنتى 4200 ستۋدەنتتى قۇرايدى.
ەۇۋ-عا تيەسىلى مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ گرانتى سانىنىڭ كوبى تەحنيكالىق جانە تەحنولوگيالىق ماماندىقتارعا تيەسىلى, جالپى گرانت سانىنىڭ 68%-ىن قۇرايدى. رەسپۋبليكالىق كولەمدە العاندا, بۇل كورسەتكىش مەملەكەتتىڭ تەحنيكالىق ءارى تەحنولوگيالىق ماماندىقتارعا بولگەن گرانت ساندارىنىڭ 14%-ىن قۇرايدى, ياعني ەڭ جوعارى كورسەتكىش بولىپ سانالادى.
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى «قۇرىلىس ماتەريالدارىن, بۇيىمدارىن جانە كونسترۋكتسياسىن ءوندىرۋ», «عارىشتىق تەحنيكا جانە تەحنولوگيا» باسىم ماماندىقتارى بويىنشا بولاشاق مامانداردى دايارلاۋدا اتسالىسىپ كەلەدى. بۇگىنگى تاڭدا ەۇۋ اقپاراتتى كريپتوگرافيكالىق قورعاۋ قۇرالدارىن ىسكە اسىراتىن جانە دايىندايتىن ليتسەنزياسى بار قازاقستانداعى جالعىز وقۋ ورنى.
جوعارى وقۋ ورنىنىڭ باسشىلىعى بيىل ستۋدەنتتىك جاستاردىڭ ساپالى قۇرامىنا ەرەكشە كوڭىل ءبولدى. قۇقىقتانۋ, حالىقارالىق قۇقىق, حالىقارالىق قاتىناستار, ەكونوميكا, قارجى, ەسەپ جانە اۋديت, مەنەدجمەنت ماماندىقتارى بويىنشا ءوتۋ ۇپايى 70-تەن 80 بالعا دەيىن ءوستى.
قازاقستاننىڭ دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋىنە بايلانىستى وتاندىق عىلىمعا كوپ كوڭىل بولىنۋدە. ەلباسىنىڭ عىلىمدى قارجىلاندىرۋدى ۇلعايتۋ ۇسىنىسى ۇلكەن رەزونانس تۋدىردى: ءىجو-ءنىڭ 3%-عا دەيىن ۇلعايۋى تازا عىلىمي رەۆوليۋتسيا جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ العا قويعان ماقساتى – عىلىمي-زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى اتانۋ. بۇل باعىتتا جىل سايىن عىلىم سالاسىندا جاستاردىڭ ينتەللەكتۋالدىق الەۋەتى ارتىپ كەلەدى. العاش رەت ماگيستراتۋراعا مەملەكەتتىك تاپسىرىس بويىنشا 1006 ورىن ءبولىندى ء(وتكەن جىلى – 985), دوكتورانتۋراعا مەملەكەتتىك تاپسىرىس بويىنشا 91 ادام وقيتىن بولادى (وتكەن جىلى – 70).
ەۇۋ-دا عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىنا جاس عالىمداردىڭ قاتىسۋى 25%-دى قۇراپ وتىر, دۋالدى تەحنيكالىق جانە كاسىبي ءبىلىم بەرۋدىڭ ۇلتتىق جۇيەدەگى ورتالىعى قۇرىلىپ جاتىر.
ينجەنەرلىك باعىتتاعى لابوراتوريا نەگىزىندە ەلباسى ايتىپ وتكەن كلاستەرلەردىڭ ءبىرى قۇرىلدى: جوعارى تەحنولوگيالىق جابدىقتار – جاس ماماندار – عىلىمي جوبالار – ءتاجىريبەلىك-قۇراستىرىمدىق تالدامالار – عىلىمي-زەرتتەۋلەر ناتيجەلەرىن كوممەرتسيالاۋ – بيزنەس.
الەمنىڭ ەڭ ۇزدىك 500 جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ قاتارىنداعى شەتەلدىك عالىمداردىڭ جالپى سانى سوڭعى ءۇش جىلدا 1100-دەن اسىپ كەتتى. الەمنىڭ 190-نان استام جوعارى وقۋ ورىندارىمەن حالىقارالىق كەلىسىمشارتتار جاسالعان.
قازاق-ءۇندى اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار ورتالىعى – بۇل قر پرەزيدەنتىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋمەن بايلانىستى ءۇش جىلدىق جۇمىس قورىتىندىسى بولىپ تابىلادى. الدىڭعى قاتارلى ەسەپتەۋ تەحنيكاسىن قولدانۋ جانە فيزيكا, مولەكۋلالىق بيولوگيا, سەيسمولوگيا, مەتەورولوگيا مەن باسقا عىلىمدار سالاسىندا اۋقىمدى عىلىمي ەسەپتەۋلەر جۇرگىزۋ ارقىلى ستۋدەنتتەردى وقىتۋعا ارنالعان نەگىزگى جانە قولدانبالى باعدارلامالىق جاساقتاماسى بار سۋپەركومپيۋتەر PARAM اعىمداعى جىلدىڭ جازىندا ىسكە قوسىلدى.
ەۇۋ عالىمدارى وتاندىق عىلىم ءۇشىن باسىم باعىتتار بويىنشا 210 عىلىمي جوباعا قاتىسادى: ەنەرگەتيكا, شيكىزات پەن ونىمدەردى تەرەڭ قايتا وڭدەۋ, اقپاراتتىق جانە تەلەكوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار, ەلدىڭ زياتكەرلىك الەۋەتى. زەرتتەۋلەر سوماسى 2,2 ملرد. تەڭگەنى قۇرايدى.
شىعىس قازاقستان وبلىسى, بەسقاراعاي اۋدانىندا ونىمدىلىگى جىلىنا 7000 م3 بولاتىن اعاش قالدىقتارىن كادەگە جاراتۋ بويىنشا شاعىن زاۋىت ىسكە قوسىلماق. ودان بولەك, اتالمىش جوبا ەكسپو-2017 ءۇشىن دە ماڭىزدى. شاعىن-زاۋىتتىڭ تەحنولوگياسى مەن قۇرىلىسى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ يننوۆاتسيالىق پاركىنىڭ جاڭالىعى بولىپ تابىلادى. وسىلايشا, عىلىم مەن ءوندىرىستىڭ بىرىگۋى جان-جاقتى ىلگەرىلەۋمەن قاتار, ەلدى ساپالى جاڭا دەڭگەيگە شىعارادى.
ەۇۋ ستراتەگياسىندا بۇگىنگى جەتىستەكتەردى قامتاماسىز ەتەتىن كورسەتكىشتەر قاراستىرىلعان: ءبىلىم بەرۋدى ينتەرناتسيونالداندىرۋ, اكادەميالىق ۇتقىرلىق, يمپاكت فاكتور جۋرنالدارىندا ماقالالار جاريالاۋ, عىلىمي ازىرلەمەلەردى كوممەرتسيالاۋ, ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن ينستيتۋتتىق جانە مامانداندىرىلعان اككرەديتتەۋ جانە ولاردى ازىرلەۋگە جۇمىس بەرۋشىلەردى تارتۋ, تۇلەكتەردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ, Erasmus Mundus جانە TEMPUS حالىقارالىق جوبالارىنا قاتىسۋ, ەكى ديپلومدى ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن اشۋ, ۇلتتىق جانە حالىقارالىق رەيتينگتەرگە قاتىسۋ جانە ت.ب.
ۋنيۆەرسيتەت قىزمەتكەرلەرى مەن عالىمدارىنىڭ عىلىمي قىزمەتى ءتيىمدىلىگىن باعالاۋ ولشەمدەرىنىڭ ءبىرى ولاردىڭ پۋبليكاتسيالىق بەلسەندىلىگى, Thomson Reuters جانە Scopus مالىمەتتەر بازاسىنا كىرەتىن جوعارى رەيتينگتى جۋرنالدارداعى جاريالانىمدار. قازاقستان بويىنشا ەڭ جوعارى كورسەتكىشتەر ەۇۋ عالىمدارىنىڭ ەڭبەكتەرى بويىنشا انىقتالعان. مىسالى, قازاقستاندىق عالىم-
فيزيك, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى ءراتباي مىرزاقۇلوۆتىڭ عىلىمي ەڭبەكتەرى جوعارى سىلتەمەلىك كورسەتكىشتەرگە يە بولدى. Thomson Reuters اقپاراتتىق رەسۋرستارىندا 2005-2014 جىلدار بويىنشا جالپى قازاقستاندىق ەڭبەكتەر بويىنشا ءراتباي مىرزاقۇلوۆ باسىلىمدار سانى بويىنشا كوش باستادى. عالىمنىڭ 109 ەڭبەگىنەن 95-ءى باسقا عالىمداردىڭ ەڭبەگىندە سىلتەمەگە يە.
ەۇۋ ستراتەگياسى ۇزاق مەرزىمدى بولاشاقتى كورسەتەدى: باسەكەگە قابىلەتتى مامانداردى دايارلاۋ, ەۋرازيالىق كەڭىستىكتە ۋنيۆەرسيتەتتىڭ زەرتتەۋ ورتالىعى رەتىندە قالىپتاسۋى, كادر الەۋەتىنىڭ, ينفراقۇرىلىم مەن باسقارۋ جۇيەسىنىڭ دامۋى.
ەلىمىزدىڭ ءبىرىنشى ۇلتتىق جوعارى وقۋ ورنى عالىمدارىنىڭ جوبالارى قىسقا مەرزىم ىشىندە ەڭ ماڭىزدى جانە تالاپ ەتىلەتىن يدەيالاردى انىقتاپ, ولاردىڭ تۇپنۇسقاسىن جەتىلدىرىپ, قازىرگى زامان نارىعىنا شىعارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بيىكتەردى باعىندىرعان ءبىلىم ورداسىندا بولون ۇدەرىسى ەرەجەلەرىنىڭ تالاپتارىنا ساي ساپالى ءبىلىم بەرۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بىلىكتى وقىتۋشى-پروفەسسورلار قۇرامىنىڭ جيناقتالۋىنا ەرەكشە كوڭىل بولىنگەن. ەلباسى نەگىزىن قالاعان, كەلەسى جىلى قۇرىلعانىنا 20 جىل تولاتىن ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتتەرى دە وسى وقۋ ورنىندا ءبىلىم الاتىندارىن ماقتانىش تۇتادى. كوكەيدەگى اسىل ارماندارىنىڭ ەۇۋ-مەن بىرگە جۇزەگە اساتىنىنا ولار كامىل سەنەدى!
ەۇۋ-دە ستۋدەنتتەر تاربيەcى دۇرىس جولعا قويىلعان. جاستاردىڭ پاتريوتتىق سەزىمدەرىن, مادەني-ەستەتيكالىق دەڭگەيلەرىن ارتتىرۋعا ارنالعان ءىس-شارالار ءجيى ۇيىمداستىرىلىپ, تاعىلىمى مول كەشتەر, ەل قادىرلەگەن تۇلعالارمەن جۇزدەسۋلەر ۇزدىكسىز وتكىزىلىپ تۇرادى. بۇل رەتتە «كاۋسار» مادەني تانىمدىق بىرلەستىگى ءتيىمدى جۇمىس ىستەپ كەلەدى: ادەبيەت, مادەنيەت, ونەر قايراتكەرلەرىمەن وتكەن كەزدەسۋلەر ستۋدەنتتەر ءۇشىن ناعىز رۋحاني بايلىق دەر ەدىك. جاستار ساياساتى ورتالىعى مەن ونىڭ فاكۋلتەتتەگى بولىمدەرىنىڭ, ستۋدەنتتەردىڭ «سەنىم» اتتى كاسىپوداق ۇيىمىنىڭ, العاش رەت ەۇۋ-دە اشىلعان «التىن بەلگى» يەگەرلەرى قاۋىمداستىعىنىڭ بەلسەندىلىگىن دە اتاپ وتكەن ورىندى. ودان بولەك «شاڭىراق» ستۋدەنتتەر تەاترى, «دالا سازى» ۇلت اسپاپتار وركەسترى, «ەۆرازيا» ءانسامبلى, ءداستۇرلى «ەر جىگىت», «قىز جىبەك», «ENUVISION» بايقاۋلارىنىڭ جاستار ءۇشىن بەرەرى مول. مۇنىڭ ءبارى ستۋدەنتتەردىڭ بىلىممەن قاتار ازاماتتىق تاربيە الىپ جاتقاندىعىنىڭ ايعاعى.
ۋنيۆەرسيتەت جەتىستىكتەرى – بۇكىل ۇجىم مەن alma-mater ستۋدەنتتىك قاۋىمداستىعىنىڭ ەڭبەكتەرىنىڭ ناتيجەسى.
يننوۆاتسيالىق ەكونوميكا ءۇشىن مامانداردى دايارلاۋ جانە حالىقارالىق ءبىلىم بەرۋ كەڭىستىگىنە بىرىگۋدە جەتەكشى ءرول اتقاراتىن ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى بيىك بەلەستەردى باعىندىرىپ كەلە جاتقان بىردەن-ءبىر ءبىلىم ورداسى.
دينارا بىتىكوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى وسىدان جيىرما جىل بۇرىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ پارمەنىمەن ەكى جوعارى وقۋ ورنى – تسەلينوگراد ينجەنەرلىك-قۇرىلىس ينستيتۋتى مەن تسەلينوگراد پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ بىرىگۋى نەگىزىندە قۇرىلعان. سول جىلدارى مۇندا 5 مىڭداي عانا ستۋدەنت وقىپ, 300-گە جۋىق وقىتۋشىلار جۇمىس ىستەسە, بۇگىندە ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى قالا ىشىندەگى قالاعا اينالدى. قازىر مىقتى ينفراقۇرىلىمدارىمەن دامىعان, وقۋ-لابوراتوريالىق عيماراتتارىمەن, عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىمەن, الەۋمەتتىك ءارى مادەني باعىتتاعى نىساندارمەن تولىققان وقۋ ورداسى بۇل. بۇگىنگى تاڭدا مۇندا 16 300 ستۋدەنت ءبىلىم الادى, 3500-دەن استام قىزمەتكەرلەر جۇمىس اتقارسا, ولاردىڭ 1500-ءى پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامىنىڭ وكىلدەرى بولىپ تابىلادى.
قازىرگى كۇنى جوعارى ءبىلىم ساپاسىن رەيتينگتەر جۇيەسى انىقتايدى. ۇلتتىق رەيتينگتە ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى بىرنەشە جىلدان بەرى كوش باستاپ كەلەدى.
العاشقى ۇلتتىق جوعارى وقۋ ورنىنىڭ تابىستىلىعى ونىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ورلەۋىمەن, ءبىلىم بەرۋدىڭ اۆتونومدى ۇيىمداستىرۋىنا ترانسفورماتسياسىمەن كورىنەدى. وندا ءبىلىم بەرىلىپ قانا قويماي, سونىمەن قاتار, قازىرگى عىلىمنىڭ جەتىستىگىندە نەگىزدەلگەن جاڭا يدەيالار تۋىندايدى.
بۇگىندە ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى – ۇزدىكسىز دامىپ كەلە جاتقان ءبىلىم ورداسى, وعان QS World University Rankings حالىقارالىق رەيتينگىندە تاڭداۋلى 300 ۋنيۆەرسيتەت قاتارىنا ەنۋى دالەل بولا الادى.
جيىرما جىل بويى جوعارى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى قاجىماس ەڭبەك ءوز جەمىسىن بەرىپ كەلەدى. قازىر ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى – QS «TOP 50 under 50» اتتى قۇرىلعانىنا 50 جىل تولماعان الدىڭعى الەم ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ قاتارىنا كىرگەن تمد بويىنشا جالعىز جوعارى وقۋ ورنى. بۇل ءتىزىمنىڭ ىشىندە گونكونگ, سينگاپۋر, وڭتۇستىك كورەيا, مالايزيا, اقش, يسپانيا, نيدەرلاند, فينليانديا, شۆەتسيا, بەلگيا, ۇلىبريتانيا, كانادا, جاپونيا, گەرمانيا, نورۆەگيا, دانيا, يتاليا, يزرايل, فرانتسيا جانە ساۋد ارابياسىنىڭ جوعارى ءبىلىم بەرۋ وردالارى بار.
تاۋەلسىز مەملەكەتتەر ىنتىماقتاستىعىنىڭ ەكونوميكالىق كەڭەسى ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىن ءونىم جانە قىزمەت ساپاسى سالاسىندا جەڭىمپاز دەپ تانىدى.
پرەزيدەنتتىڭ 2012 جىلعى «التىن ساپا» سىيلىعىنىڭ «قىزمەت كورسەتەتىن ۇزدىك كاسىپورنى» نوميناتسياسى ءبىرىنشى ۇلتتىق جوعارى وقۋ ورنىنا بۇيىردى. جاس ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ماراپاتتار ءتىزىمى مەن ساپا مويىنداۋلارىن ودان ءارى جالعاستىرا بەرۋگە بولادى. سوڭعىلاردىڭ ىشىندە ەۋروپالىق عىلىمي-ءوندىرىس پالاتاسىنىڭ «ەۋروپالىق ستاندارت» جوعارى باعاسىن يەلەندى.
قازىرگى كەزدە وقۋ ورنى ءوز تۇلەكتەرىنىڭ جوعارى تالاپقا ساي بولۋىن كوزدەپ, جۇمىس بەرۋشىلەرىمەن تىعىز بايلانىس ۇستاعان, پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامىن قامتاماسىز ەتۋ, عىلىمي-تەحنيكالىق باعىتتاعى يننوۆاتسيالىق دامۋ, حالىقارالىق قاتىناستار جىل سايىن دامۋ ۇستىندە.
سوعان سايكەس, وقۋ ورنىنىڭ ماقساتتى دامۋ فاكتورى كەشەگى مەكتەپ تۇلەكتەرىنىڭ ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىن تاڭداۋعا باسىمدىلىعىن كورسەتەدى. بۇعان جاقىندا عانا كورسەتىلگەن ناتيجەلەر دالەل بولا الادى: «التىن بەلگى» يەگەرلەرىنىڭ كوپ بولىگى ءدال وسى وقۋ ورنىندا ءبىلىم الۋدا. قازىرگى تاڭدا وسىنداي بالداردىڭ كونتينگەنتى 4200 ستۋدەنتتى قۇرايدى.
ەۇۋ-عا تيەسىلى مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ گرانتى سانىنىڭ كوبى تەحنيكالىق جانە تەحنولوگيالىق ماماندىقتارعا تيەسىلى, جالپى گرانت سانىنىڭ 68%-ىن قۇرايدى. رەسپۋبليكالىق كولەمدە العاندا, بۇل كورسەتكىش مەملەكەتتىڭ تەحنيكالىق ءارى تەحنولوگيالىق ماماندىقتارعا بولگەن گرانت ساندارىنىڭ 14%-ىن قۇرايدى, ياعني ەڭ جوعارى كورسەتكىش بولىپ سانالادى.
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى «قۇرىلىس ماتەريالدارىن, بۇيىمدارىن جانە كونسترۋكتسياسىن ءوندىرۋ», «عارىشتىق تەحنيكا جانە تەحنولوگيا» باسىم ماماندىقتارى بويىنشا بولاشاق مامانداردى دايارلاۋدا اتسالىسىپ كەلەدى. بۇگىنگى تاڭدا ەۇۋ اقپاراتتى كريپتوگرافيكالىق قورعاۋ قۇرالدارىن ىسكە اسىراتىن جانە دايىندايتىن ليتسەنزياسى بار قازاقستانداعى جالعىز وقۋ ورنى.
جوعارى وقۋ ورنىنىڭ باسشىلىعى بيىل ستۋدەنتتىك جاستاردىڭ ساپالى قۇرامىنا ەرەكشە كوڭىل ءبولدى. قۇقىقتانۋ, حالىقارالىق قۇقىق, حالىقارالىق قاتىناستار, ەكونوميكا, قارجى, ەسەپ جانە اۋديت, مەنەدجمەنت ماماندىقتارى بويىنشا ءوتۋ ۇپايى 70-تەن 80 بالعا دەيىن ءوستى.
قازاقستاننىڭ دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋىنە بايلانىستى وتاندىق عىلىمعا كوپ كوڭىل بولىنۋدە. ەلباسىنىڭ عىلىمدى قارجىلاندىرۋدى ۇلعايتۋ ۇسىنىسى ۇلكەن رەزونانس تۋدىردى: ءىجو-ءنىڭ 3%-عا دەيىن ۇلعايۋى تازا عىلىمي رەۆوليۋتسيا جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ العا قويعان ماقساتى – عىلىمي-زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى اتانۋ. بۇل باعىتتا جىل سايىن عىلىم سالاسىندا جاستاردىڭ ينتەللەكتۋالدىق الەۋەتى ارتىپ كەلەدى. العاش رەت ماگيستراتۋراعا مەملەكەتتىك تاپسىرىس بويىنشا 1006 ورىن ءبولىندى ء(وتكەن جىلى – 985), دوكتورانتۋراعا مەملەكەتتىك تاپسىرىس بويىنشا 91 ادام وقيتىن بولادى (وتكەن جىلى – 70).
ەۇۋ-دا عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىنا جاس عالىمداردىڭ قاتىسۋى 25%-دى قۇراپ وتىر, دۋالدى تەحنيكالىق جانە كاسىبي ءبىلىم بەرۋدىڭ ۇلتتىق جۇيەدەگى ورتالىعى قۇرىلىپ جاتىر.
ينجەنەرلىك باعىتتاعى لابوراتوريا نەگىزىندە ەلباسى ايتىپ وتكەن كلاستەرلەردىڭ ءبىرى قۇرىلدى: جوعارى تەحنولوگيالىق جابدىقتار – جاس ماماندار – عىلىمي جوبالار – ءتاجىريبەلىك-قۇراستىرىمدىق تالدامالار – عىلىمي-زەرتتەۋلەر ناتيجەلەرىن كوممەرتسيالاۋ – بيزنەس.
الەمنىڭ ەڭ ۇزدىك 500 جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ قاتارىنداعى شەتەلدىك عالىمداردىڭ جالپى سانى سوڭعى ءۇش جىلدا 1100-دەن اسىپ كەتتى. الەمنىڭ 190-نان استام جوعارى وقۋ ورىندارىمەن حالىقارالىق كەلىسىمشارتتار جاسالعان.
قازاق-ءۇندى اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار ورتالىعى – بۇل قر پرەزيدەنتىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋمەن بايلانىستى ءۇش جىلدىق جۇمىس قورىتىندىسى بولىپ تابىلادى. الدىڭعى قاتارلى ەسەپتەۋ تەحنيكاسىن قولدانۋ جانە فيزيكا, مولەكۋلالىق بيولوگيا, سەيسمولوگيا, مەتەورولوگيا مەن باسقا عىلىمدار سالاسىندا اۋقىمدى عىلىمي ەسەپتەۋلەر جۇرگىزۋ ارقىلى ستۋدەنتتەردى وقىتۋعا ارنالعان نەگىزگى جانە قولدانبالى باعدارلامالىق جاساقتاماسى بار سۋپەركومپيۋتەر PARAM اعىمداعى جىلدىڭ جازىندا ىسكە قوسىلدى.
ەۇۋ عالىمدارى وتاندىق عىلىم ءۇشىن باسىم باعىتتار بويىنشا 210 عىلىمي جوباعا قاتىسادى: ەنەرگەتيكا, شيكىزات پەن ونىمدەردى تەرەڭ قايتا وڭدەۋ, اقپاراتتىق جانە تەلەكوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار, ەلدىڭ زياتكەرلىك الەۋەتى. زەرتتەۋلەر سوماسى 2,2 ملرد. تەڭگەنى قۇرايدى.
شىعىس قازاقستان وبلىسى, بەسقاراعاي اۋدانىندا ونىمدىلىگى جىلىنا 7000 م3 بولاتىن اعاش قالدىقتارىن كادەگە جاراتۋ بويىنشا شاعىن زاۋىت ىسكە قوسىلماق. ودان بولەك, اتالمىش جوبا ەكسپو-2017 ءۇشىن دە ماڭىزدى. شاعىن-زاۋىتتىڭ تەحنولوگياسى مەن قۇرىلىسى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ يننوۆاتسيالىق پاركىنىڭ جاڭالىعى بولىپ تابىلادى. وسىلايشا, عىلىم مەن ءوندىرىستىڭ بىرىگۋى جان-جاقتى ىلگەرىلەۋمەن قاتار, ەلدى ساپالى جاڭا دەڭگەيگە شىعارادى.
ەۇۋ ستراتەگياسىندا بۇگىنگى جەتىستەكتەردى قامتاماسىز ەتەتىن كورسەتكىشتەر قاراستىرىلعان: ءبىلىم بەرۋدى ينتەرناتسيونالداندىرۋ, اكادەميالىق ۇتقىرلىق, يمپاكت فاكتور جۋرنالدارىندا ماقالالار جاريالاۋ, عىلىمي ازىرلەمەلەردى كوممەرتسيالاۋ, ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن ينستيتۋتتىق جانە مامانداندىرىلعان اككرەديتتەۋ جانە ولاردى ازىرلەۋگە جۇمىس بەرۋشىلەردى تارتۋ, تۇلەكتەردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ, Erasmus Mundus جانە TEMPUS حالىقارالىق جوبالارىنا قاتىسۋ, ەكى ديپلومدى ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن اشۋ, ۇلتتىق جانە حالىقارالىق رەيتينگتەرگە قاتىسۋ جانە ت.ب.
ۋنيۆەرسيتەت قىزمەتكەرلەرى مەن عالىمدارىنىڭ عىلىمي قىزمەتى ءتيىمدىلىگىن باعالاۋ ولشەمدەرىنىڭ ءبىرى ولاردىڭ پۋبليكاتسيالىق بەلسەندىلىگى, Thomson Reuters جانە Scopus مالىمەتتەر بازاسىنا كىرەتىن جوعارى رەيتينگتى جۋرنالدارداعى جاريالانىمدار. قازاقستان بويىنشا ەڭ جوعارى كورسەتكىشتەر ەۇۋ عالىمدارىنىڭ ەڭبەكتەرى بويىنشا انىقتالعان. مىسالى, قازاقستاندىق عالىم-
فيزيك, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى ءراتباي مىرزاقۇلوۆتىڭ عىلىمي ەڭبەكتەرى جوعارى سىلتەمەلىك كورسەتكىشتەرگە يە بولدى. Thomson Reuters اقپاراتتىق رەسۋرستارىندا 2005-2014 جىلدار بويىنشا جالپى قازاقستاندىق ەڭبەكتەر بويىنشا ءراتباي مىرزاقۇلوۆ باسىلىمدار سانى بويىنشا كوش باستادى. عالىمنىڭ 109 ەڭبەگىنەن 95-ءى باسقا عالىمداردىڭ ەڭبەگىندە سىلتەمەگە يە.
ەۇۋ ستراتەگياسى ۇزاق مەرزىمدى بولاشاقتى كورسەتەدى: باسەكەگە قابىلەتتى مامانداردى دايارلاۋ, ەۋرازيالىق كەڭىستىكتە ۋنيۆەرسيتەتتىڭ زەرتتەۋ ورتالىعى رەتىندە قالىپتاسۋى, كادر الەۋەتىنىڭ, ينفراقۇرىلىم مەن باسقارۋ جۇيەسىنىڭ دامۋى.
ەلىمىزدىڭ ءبىرىنشى ۇلتتىق جوعارى وقۋ ورنى عالىمدارىنىڭ جوبالارى قىسقا مەرزىم ىشىندە ەڭ ماڭىزدى جانە تالاپ ەتىلەتىن يدەيالاردى انىقتاپ, ولاردىڭ تۇپنۇسقاسىن جەتىلدىرىپ, قازىرگى زامان نارىعىنا شىعارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بيىكتەردى باعىندىرعان ءبىلىم ورداسىندا بولون ۇدەرىسى ەرەجەلەرىنىڭ تالاپتارىنا ساي ساپالى ءبىلىم بەرۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بىلىكتى وقىتۋشى-پروفەسسورلار قۇرامىنىڭ جيناقتالۋىنا ەرەكشە كوڭىل بولىنگەن. ەلباسى نەگىزىن قالاعان, كەلەسى جىلى قۇرىلعانىنا 20 جىل تولاتىن ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتتەرى دە وسى وقۋ ورنىندا ءبىلىم الاتىندارىن ماقتانىش تۇتادى. كوكەيدەگى اسىل ارماندارىنىڭ ەۇۋ-مەن بىرگە جۇزەگە اساتىنىنا ولار كامىل سەنەدى!
ەۇۋ-دە ستۋدەنتتەر تاربيەcى دۇرىس جولعا قويىلعان. جاستاردىڭ پاتريوتتىق سەزىمدەرىن, مادەني-ەستەتيكالىق دەڭگەيلەرىن ارتتىرۋعا ارنالعان ءىس-شارالار ءجيى ۇيىمداستىرىلىپ, تاعىلىمى مول كەشتەر, ەل قادىرلەگەن تۇلعالارمەن جۇزدەسۋلەر ۇزدىكسىز وتكىزىلىپ تۇرادى. بۇل رەتتە «كاۋسار» مادەني تانىمدىق بىرلەستىگى ءتيىمدى جۇمىس ىستەپ كەلەدى: ادەبيەت, مادەنيەت, ونەر قايراتكەرلەرىمەن وتكەن كەزدەسۋلەر ستۋدەنتتەر ءۇشىن ناعىز رۋحاني بايلىق دەر ەدىك. جاستار ساياساتى ورتالىعى مەن ونىڭ فاكۋلتەتتەگى بولىمدەرىنىڭ, ستۋدەنتتەردىڭ «سەنىم» اتتى كاسىپوداق ۇيىمىنىڭ, العاش رەت ەۇۋ-دە اشىلعان «التىن بەلگى» يەگەرلەرى قاۋىمداستىعىنىڭ بەلسەندىلىگىن دە اتاپ وتكەن ورىندى. ودان بولەك «شاڭىراق» ستۋدەنتتەر تەاترى, «دالا سازى» ۇلت اسپاپتار وركەسترى, «ەۆرازيا» ءانسامبلى, ءداستۇرلى «ەر جىگىت», «قىز جىبەك», «ENUVISION» بايقاۋلارىنىڭ جاستار ءۇشىن بەرەرى مول. مۇنىڭ ءبارى ستۋدەنتتەردىڭ بىلىممەن قاتار ازاماتتىق تاربيە الىپ جاتقاندىعىنىڭ ايعاعى.
ۋنيۆەرسيتەت جەتىستىكتەرى – بۇكىل ۇجىم مەن alma-mater ستۋدەنتتىك قاۋىمداستىعىنىڭ ەڭبەكتەرىنىڭ ناتيجەسى.
يننوۆاتسيالىق ەكونوميكا ءۇشىن مامانداردى دايارلاۋ جانە حالىقارالىق ءبىلىم بەرۋ كەڭىستىگىنە بىرىگۋدە جەتەكشى ءرول اتقاراتىن ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى بيىك بەلەستەردى باعىندىرىپ كەلە جاتقان بىردەن-ءبىر ءبىلىم ورداسى.
دينارا بىتىكوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».
سوڭعى جاڭالىقتار
بورانعا بايلانىستى قاي جولدار جابىلدى؟
اۋا رايى • بۇگىن, 09:55
الماتىدا ەسىرتكىنىڭ ءىرى كولەمىن ساۋدالاعاندار ۇستالدى
زاڭ • بۇگىن, 09:50
سۋ قويمالارىنىڭ قۇرىلىسى قالاي ءجۇرىپ جاتىر؟
قوعام • بۇگىن, 09:42
بۇگىن ەل اۋماعىندا اۋا رايى قانداي بولادى؟
اۋا رايى • بۇگىن, 09:38
اقشا ايىرباستاۋ ورىندارىندا دوللار باعامى قانداي؟
قارجى • بۇگىن, 09:20
تسيفرلاندىرۋ داۋىرىندە بالالاردىڭ كوزىن قالاي قورعاۋعا بولادى؟
بالالار • بۇگىن, 09:17
كونستيتۋتسيادا ادام كاپيتالى – نەگىزگى باسىمدىق
ساياسات • بۇگىن, 09:00
كولىك سالاسىنداعى كەلەلى ىستەر
ساياسات • بۇگىن, 08:55
پىكىر • بۇگىن, 08:50
ينفلياتسيا: قاتاڭدىق ەمەس, يكەمدىلىك كەرەك
ەكونوميكا • بۇگىن, 08:45
يندۋستريالىق ايماقتار وركەندەپ كەلەدى
ەكونوميكا • بۇگىن, 08:40
تسيفرلىق تاڭبالاۋ – ساپانى قاداعالاۋ
ەكونوميكا • بۇگىن, 08:35
عالىمدار مارتەبەسى ايقىندالادى
ۇكىمەت • بۇگىن, 08:32
رۋحانيات • بۇگىن, 08:30
تەكتى اۋلەتتەن شىققان ءور تۇلعا
تۇلعا • بۇگىن, 08:25
