ورتاق ءىستى اتقارامىز, ومىرلىك قاعيداتتارىمىزدى جۇزەگە اسىرامىز

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتتىگىنە كانديدات تۇرعىن سىزدىقوۆتىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسى كىرىسپە XIX عاسىردا عىلىمي كوممۋنيزمنىڭ نەگىزىن سالۋشىلار – كارل ماركس پەن فريدريح ەنگەلس تاريحي تاجىريبەگە سۇيەنە وتىرىپ, قوعامدىق دامۋدىڭ وبەكتيۆتى زاڭدارىن شىعاردى جانە ازاماتتىق قوعامنىڭ جاڭا كوم­مۋ­نيستىك فورماتسياعا وتەتىندىگىن تەو­ريالىق تۇرعىدا دالەلدەپ كورسەتتى. ءبىز عىلىمي كوممۋنيزم يدەيا­لارىنىڭ ساقتالۋى ءۇشىن ۇلكەن قادام جاسادىق. كوپساتىلى دامۋ كەزەڭىنەن وتتىك. پارتيادا پارتيالىق باقىلاۋدىڭ بيۋروكراتيالانۋىنا قارسى تۇرۋدىڭ, دامۋ ۇردىستەرىن بولجاۋدىڭ, وزگەرمەلى جاعدايلارعا ۋاقتىلى جاۋاپ بەرەتىن تۇراقتى تەتىكتەرى جۇمىس ىستەيدى. بۇلاردىڭ ءبارى ءومىردىڭ قاجەت­تىلىكتەرىنەن تۋىندايدى, بۇقارانىڭ جاندى شىعارماشىلىعىنا سۇيەنەدى. ماركسيزم-لەنينيزم – كوممۋنيستىك پارتيالاردىڭ ۇندەس, تۇتاس, عىلىمي دايەكتەلگەن دۇنيەتانىمى. ءوزىنىڭ بولمىسى جاعىنان شى­عار­­ماشىلىق ۇيرەنۋ جانە ءومىر­مەن اجى­راماس بايلانىستا بولا وتىرىپ, ماركسيزم ءۇزىلىسسىز دامۋ ۇستىندە, جا­ڭ­­­انى, عىلىم دا­مۋىن­داعى جاڭاشا ءما­لى­مەتتەردى جي­ناق­تاۋ نەگىزىندە تولىعادى. ماركسيزمنىڭ ءوزارا ۇيلەسىمدى بايلانىستا بولاتىن نەگىزگى قۇرامداس بولىكتەرى بولىپ ديالەكتيكالىق جانە تاريحي ماتەرياليزم, ەكونوميكالىق وقۋ مەن عىلىمي كوممۋنيزمنىڭ تەورياسى سانالادى. ديالەكتيكا, ماركستىڭ تۇسىنىگىندە جانە گەگەلگە سايكەس, وزىنە تانىمنىڭ شىعۋى مەن دامۋىن وقىپ-ۇيرەنە جانە ورتاقتاندىرا وتىرىپ, ءوزىنىڭ كەرەگىن تەڭدەي العاندا تاريحي تۇرعىدان قاراستىرۋعا ءتيىس. ول بۇگىندە تانىم تەورياسى, گنوسەولوگيا دەپ اتايتىندى قوسادى. ماركسيزمنىڭ كۇشى مەن ومىرشەڭدىگى, ودان شەگىنۋدىڭ قاۋىپتىلىگى تاريحي دامۋدىڭ بارلىق ساتىلارىندا دالەلدەندى. ماركسيستىك فيلوسوفيا كوممۋ­نيزمنىڭ فيلوسوفيالىق نەگىزدەمەسى رەتىندە كورىنەدى. ول وبەكتيۆتى شىن­دىقتىڭ دامۋىنىڭ جالپى زاڭدارىن زەرتتەيدى جانە ولاردىڭ ارەكەتتەرى تۇرعىسىنان – كوممۋنيزم بىرەۋدىڭ تىلەگىنەن ەمەس, تاريحي ۇدەرىستىڭ تابيعي قادامىنان تۋىندايتىنىن كورسەتەدى. مۇنىڭ سوڭعىسى قوعامدىق ۇيىم­داردىڭ ءبىر تۇرىنەن ەكىنشىسىنە قوزعالىسىن, دەمەك, كاپيتاليزمنەن كوممۋنيزمگە ءوتۋ دەگەندى بىلدىرەدى. ماركستىك-لەنيندىك تەوريانىڭ ماقساتى الەۋمەتتىك تەڭدىك پەن ادامزاتتىڭ اسا وڭتايلى, ناعىز ادامگەرشىلىكتى ۇيىم – كوممۋنيستىك قوعامدىق-ەكونوميكالىق فورماتسيا قالىپتاستىرۋ ءۇشىن قانداي جاعداي كەرەك ەكەنىن ايقىنداۋ مەن جولدارىن كورسەتۋ بولىپ تابىلادى. بۇل – ءومىردى دۇرىس وي ەلەگىنەن وتكىزىپ, ءىس-قيمىلدىڭ ءتيىمدى ستراتەگياسى مەن تاكتيكاسىن بەلگىلەۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن اسا قۋاتتى رۋحاني, ينتەللەكتۋالدى ءىلىم.  ەنگەلس اتاپ وتكەندەي, ساياساتتا تەك اشىق تالداۋ عانا دەرەكتەر شىرعالاڭىنان شىعاراتىن دۇرىس جولدى ايقىنداي الادى. نەگىزگى قاعيداتتار XXI عاسىردا بىرقاتار ماسەلەلەر تۋىندايدى. شەتەلدىك الەمدىك-جۇيە داعدارىس­تىق جاعدايعا ەندى: قوعامنىڭ جاڭاشا دامۋ ءتۇرى ىزدەستىرىلۋدە. قازىرگى باتىسقا ءتان نەگىزگى سيپات – ەكونوميكادا, قارجىدا ترانس­ۇلت­تىق كورپوراتسيالار وكتەمدىك ەتەتىن جاھاندانۋ داۋىرىندە پوستين­دۋستريالىق دامۋ ساتىسىنا ەنىپ, بايلار مەن كەدەيلەر تابىنا ءبولىنۋ. باسقارۋعا كەلمەيتىن دەمو­گرافيالىق ۇردىستەر, بوسقىندار سانى­نىڭ كوبەيۋى گۋمانيتارلىق اپاتقا اكەلۋى مۇمكىن. قوعامنىڭ جاپپاي كومپيۋتەرلەنۋى, اسىرەسە, باتىستىق ەلەكتروندى باق-تار قوعامدىق سانانى بيلەپ, ءينديۆيدۋاليزمدى ادامدار اراسىنداعى قاتىناستى ءۇزۋ ءۇشىن پايدالانسا, بۇل پلانەتانىڭ مادەني قاباتىنىڭ توقىراۋعا ۇشىراۋىنا الىپ كەلۋدە. تەك كوممۋنيستەر عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە, ءىرى ساياساتكەرلەر مەن ەكونوميستەر جانە عالىمدار باتىستىق قوعامدى ادىلەتسىز دەپ ەسەپتەيدى. ادامزاتتى ءتۇرلى حالىقتاردىڭ, ادام مەن تابيعاتتىڭ مۇددەلەرىن تەڭ دارەجەدە ۇيلەستىرەتىن دامۋ ۇستىندەگى كوممۋنيستىك يدەيا عانا قۇتقارا الادى. پلانەتامىزدا قانات جايعان باتىستىق ءومىر سالتى وزىنە ءتان زاڭ­داردى, قاراما-قايشىلىقتاردى, الەۋمەتتىك جارالاردى بارىنشا كەڭىنەن تاراتۋ ۇستىندە. ون­دا دۇشپاندىق, ونىڭ ىشىندە بۋرجۋا­زيالىق نەگىزدە قۇردىمعا جىبەرەتىن ۇردىستەر تۋىنداتاتىن جاڭا, بۇرىن­عىدان پروگرەسشىل قوعامدىق قاتى­ناستار ايقىن كورىنىپ وتىر. وسىنىڭ ءبارىن وي ەلەگىنەن وتكىزىپ, قاجەتتى قورىتىندى شىعاراتىن كەز كەلدى. نەگىزگى ماقساتتار قازاقستاننىڭ كوممۋنيستىك حالىق پارتياسى – كوممۋنيستىك يدەيا­نى قولداۋشى ازاماتتاردىڭ ەرىكتى ۇيىمى. ءبىز قوعام دامۋىنىڭ ءبىرتۇتاس ماتەرياليستىك تەورياسى رەتىندەگى ماركسيزم-لەنينيزمنىڭ عىلىمي جانە يدەولوگيالىق نەگىزىندە ارەكەت ەتەمىز. كوممۋنيستەر ءۇشىن ماركسيزم – قورشاعان الەمدەگى وزگەرىستەر نە­گىزىندە ۇنەمى دامۋ ۇستىندەگى ءارى قوعام دامۋىنداعى جاڭا دەرەكتەر مەن قۇبىلىستاردى جيناقتاپ, يگەرەتىن شىعارماشىلىق عىلىم. بۇگىندە كوممۋنيستەر وزدە­رىنىڭ يدەيالىق-تەوريالىق مۇرا­لارىن ساق­تاۋلارى ءتيىس. بىراق ەسكى قاعازداردى ساقتايتىن ارحيۆاريۋستار سياقتى بولماۋى كەرەك. مۇرانى ساقتاۋ – جاڭا جاعدايلاردا ەسكى تۇيىندەردى قايتالاۋ دەگەندى مۇلدەم بىلدىرمەيدى. مۇرانى شىنايى ساقتاۋ دەگەنىمىز – ونى ۇدايى ءوسىرىپ وتىرۋ مەن كوممۋنيستەر الدىندا تۇرعان مىندەتتەردى شەشۋدە ۇتىمدى پايدالانا ءبىلۋ. ءبىز قاشاندا وتكەن كۇننىڭ قالدىقتارىنا اياق ارتپاي, شىنايى ءومىردى, ناقتى دەرەكتەردى ەسەپكە الىپ وتىرۋىمىز كەرەك. پارتيانىڭ قۇرىلىمى مەن قىز­مەتىن ۇيىمداستىرۋدىڭ قاعيداتى – پارتيالىق بۇقارانىڭ باسىمدىلىعى ماڭىزدى بولىپ ەسەپتەلەتىن دەمو­كراتيالىق ورتالىقتاندىرۋ. پارتيالىق بۇقارا – پارتيانىڭ نەگىزى. پارتيانىڭ ستراتەگياسى مەن تاكتيكاسىن, شەشىمدەرى مەن قاۋلىلارىنىڭ جوبالارىن دايىنداۋ, ولاردىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ, قاتەلىكتەر مەن كەمشىلىكتەردى تۇزەتۋ تومەننەن باستالۋى  كەرەك. ال ورتا­لىققا قابىلدانعان شەشىمدەردىڭ ورىندالۋىن ۇيىمداستىرۋ, پارتيا قۇرىلىمىنىڭ بىرقالىپتى قىزمەتىن قامتاماسىز ەتۋ جۇكتەلەدى. قازاقستاننىڭ كوممۋنيستىك حالىق پارتياسى – لەنيندىك تۇردەگى پارتيا. قازاقستاننىڭ كوممۋنيستىك حا­لىق پارتياسى حالىقارالىق كوممۋ­نيستىك قوزعالىستارمەن بەلسەندى ىنتىماقتاستىققا ۇمتىلادى. قازاقستاننىڭ كوممۋنيستىك حالىق پارتياسىنىڭ قىزمەتى عىلىمي سوتسيا­ليزم يدەياسىن, ماركسيستىك-لەنيندىك وقۋدى جانە پروگرەسشىل قوعامدىق ويلاردى نەگىزگە الادى. قويىلعان ماقساتتارعا جەتۋ ءۇشىن ماركسيزم-لەنينيزمدى جانە قازاق­ستاننىڭ كوممۋنيستىك حالىق پارتياسىنىڭ باعدارلامالىق ەرە­جەلەرى مەن قىزمەتىن ناسيحاتتاۋدى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. ماركسيزمنىڭ تامىرى كاپيتا­ليزمنىڭ تەرەڭ ماتەريالدىق قاتى­ناستارىندا جاتىر. الايدا, ماركسيزمدە ءاۋ باستا ەشقانداي تازا رۋحاني, ينتەللەكتۋالدىق نەگىز بولماعان دەگەن وي تۋماۋى ءتيىس. جاڭا تەوريا سياقتى ول ءبىرىنشى كەزەكتە وزىنە دەيىن جيناقتالعان يدەيالىق, وي-سانالىق ارسەنالدان باستاۋ الۋى ءتيىس بولاتىن. تاقىر جەردەن, بۇعان دەيىن بولعان ىلىمدەردى پايدالانباي ەشقانداي جاڭا تەوريا پايدا بولا المايدى. بۇل ءىلىم ادام ويى مەن مادەنيەتى دامىعان ەكى مىڭ جىلدان استام ۋاقىتتان بەرگى قۇندىلىقتاردى شىعارماشىلىق جانە عىلىمي ەلەكتەن وتكىزۋگە ارقا سۇيەيدى. ماركسيزم ءىس جۇزىندە سول كەزگە دەيىن ادامزات عىلىمدا بەلگىلى ءبىر بيىكتەردى باعىن­دىرماسا, ءپىسىپ-جەتىلگەن قوعامدىق پروبلەمالار جيناقتالماسا پايدا بولا المايتىن ەدى. قالىپتاسا وتىرىپ, ماركسيزم مادەنيەتتىڭ ەڭ باستى يگىلىكتەرىن وقىپ-ۇيرەنىپ, جيناقتاپ, سىن تۇرعىسىنان قايتا قاراپ, قورىتىندى جاسادى. ماركسيزمنىڭ ءاربىر قۇرامداس بولىگى ءبىر مەزگىلدە ولارعا سۇيەنە جانە ولاردى تۇسىنۋگە كومەكتەسە وتىرىپ, باسقا بولىكتەرىمەن تىعىز بايلانىسادى. جالاڭ تىلەك بويىنشا قانداي دا ءبىر جەكە بولىگىن ج ۇلىپ الىپ, باسقالارىنا مويىن بۇرماۋعا, سونىمەن عانا شەكتەلۋگە بولمايدى. فيلوسوفياسىز ماركسيزم تۇرمىستىڭ جالپىعا ورتاق زاڭدىلىقتارى تۋرالى سەنىمدى بىلىممەن اجىراپ قالار ەدى, سوندىقتان ونى شىنايى كورسەتە الماي, ءوزىنىڭ ادىستەمەلىك نەگىزىن جوعالتىپ الار ەدى. ساياسي ەكونومياسىز ماركسيزم قوعامنىڭ ءومىر ءسۇرۋى مەن دامۋىنىڭ نەگىزگى تەتىگىن تۇسىنبەگەندىكتەن, وزىندە بولىپ جاتقان وزگەرىستەردىڭ سەبەبىن دۇرىس تۇسىندىرە الماس ەدى. عىلىمي ءسوتسياليزمسىز (كوممۋنيزمسىز) ماركسيزم اياقتالماعان كۇيىندە قالار ەدى. ماركسيزمنىڭ پايدا بولۋى بۇقا­رانىڭ ازاتتىق قوزعالىسىنا تۇبەگەيلى وزگەرىستەر اكەلىپ قانا قويماي, ادام­زاتتىڭ قوعامدىق ساناسىندا تۇبەگەيلى توڭكەرىس جاسادى. ءبىزدىڭ پايىمداۋلارىمىز پارتيا باتىستىق مادەنيەت پەن قۇندىلىقتاردىڭ كەلەڭسىز ىقپالىنا ەرەكشە نازار اۋدارادى. ەۋروپا ەلدەرىندە قوعامدىق تۇتىنۋ قۇرىلىمدارىنىڭ قالىپتاسۋى سالدارىنان پايدا بولعان باتىس مادە­نيەتىنىڭ داعدارىسى باتىس وركە­نيەتىنىڭ امبەباپ قۇندىلىقتار مەن الەۋمەتتىك ءومىردىڭ قالىپتارىن مونوپوليالاۋ تالابىنا قاراما-قايشى كەلەدى. باتىستىڭ كەمشىن تۇسى مادەني سالادا انىق بايقالادى. سەبەبى, تۇتىنۋ الەۋمەتتىك فەنومەن رەتىندە بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە ءومىردىڭ ءمانىن ماتەريالدىق مۇددەلەرگە اپارىپ تىرەۋگە توعىستىراتىن قۇندىلىقتار مەن يدەيالار جۇيەسىنە نەگىزدەلگەن. باتىستىق مادەنيەت بيزنەستىڭ سالاسىنا اينالدى, ونىڭ جوعارى كريتەريلەرى تەك ماتەريالدىق قۇندىلىقتار بولا باستادى. باتىستىق بيلەپ-توستەۋ مەن جال­عان جاڭاشىلدىق عاسىرلار بويى قالىپتاسقان جالپىادامزاتتىق, ەتيكالىق  نورمالاردى  مورالدىڭ سىرتىنا سوڭعى كەزەككە ىسىرىپ تاس­تادى. باتىس ادامى بىرتە-بىرتە ادام­گەرشىلىكتى جاقسىلىق جاساۋعا پاراساتتى ۇمتىلىس ساناۋدان قالىپ بارادى. وعان كەز كەلگەن جولمەن ەرەكشەلەنىپ, اسەر قالدىرۋ قاجەت, ءتىپتى وعان لايىقتى بولماسا دا وزىنە كوڭىل اۋدارتۋعا قۇشتار. باستىسى, قانداي جولمەن بولسا دا اتاق پەن اقشاعا قول جەتكىزۋ. بۇل لايىقسىز جوعارى پايىزدارمەن تابىس تابۋ سايىسىندا باتىستىق باعىتتا تاربيەلەنگەن ادامدار كەز كەلگەن جاعىمسىز ءىس-ارەكەتتەرگە بارۋعا ءازىر. ەشتەڭە, ەشقانداي مورالدىق شەكتەۋلەر مەن قاعيداتتار باتىستىق جالعان مادەنيەت تابىسىنىڭ ەلەس قۇسىن قۋشىلاردى توقتاتا المايدى. ادامگەرشىلىك قۇقىقتىق تەحني­كانىڭ جۇمىسىنا اينالۋدا. سون­دىقتان دا جەرگىلىكتى مادەنيەتتىڭ امبەباپتىعىنا دەگەن باتىستىق سەنىم ءۇش كەمشىلىكتەن زارداپ شەگۋدە: ول شىنايى ەمەس, ول مورالعا جات جانە ول قاۋىپتى. ءبىرىنشى كەزەكتە كۇشتى سوققىعا باتىسقا ەلىكتەگىش جاستار تاپ كەلۋدە. ولارعا ناقتى شىندىقپەن تايتالاسۋشى جالعان توپتاردىڭ كولەڭكەسىندە ءبىرجولاتا قالۋ قاۋپى تونۋدە. ازعىن ءومىر ءسۇرۋ سالتى, ەسىرتكىلەر, كينوبلوكباستەرلەر, فاستفۋد, مورال­دىق ۇستانىمداردى كوزگە ىلمەي-اق جىلدامداتىپ اقشا تابۋ – وسىلاردىڭ بارلىعى بۇگىنگى باتىستىق جالعان مادەنيەت تۋدىرعان جامان ىندەت. وسى زامانعى باتىستىق ونەر مازمۇنسىز قارادۇرسىن ەموتسيالىق دەڭگەيگە قۇلدىرادى. وسى زامانعى باتىستىق ونەرگە, ءىس جۇزىندە, مورالدىق تۇرعىدان قاراعاندا قىلمىستىق سيپاتقا يە  شىندىقتان الشاقتاۋ, رەاليزمگە سانالى قارسىلىق ءتان بولدى. ويدان شىعارىلعان, زورلىق-زومبىلىق پەن ادامگەرشىلىكتەن ادا ارەكەتتەر ۇستەمدىك قۇرعان, كەرى اسەر تۋعىزۋشى الەم قالىپتاستىرىلۋدا. بۇل باتىس­تىق ادام ساناسىنا قاتىگەزدىكتى سىڭىرۋدە, ول ادەپتى قۇرتۋعا باعىتتالعان مودەلدى ايقىندايدى. پرينتسيپسىزدىكتىڭ شەگىنە شىققان مادەنيەت قۇرالدارى بيلەپ-توستەۋگە اينالدى. باتىستىق مادەنيەت وتە تومەن ادام ينستينكتتەرىنە يكەمدەلدى, ادام­داردىڭ ەڭ قارادۇرسىن ءتان توياتىن قاناعاتتاندىرۋعا كوشتى. تەگىندە, قازىرگى باتىستىق مادە­نيەتتىڭ توقىراۋعا ۇشىراۋىنىڭ باستى مىسالى رەتىندە كينەماتوگرافتى الۋعا بولادى. كينو باتىستا نەگىزگى ونەر تۇرىنە اينالدى, باتىس تۇرعىندارى ءومىرىنىڭ بارلىق سالاسىنا اسەر ەتە باستادى. بىراق فيلمدەردىڭ مازمۇنى بارلىق باتىستىق قوعامدى تومەنگە قاراي, ياعني وزىنە قاناعاتتانۋشىلىق تۋدىرىپ, شىڭىراۋ تۇبىنە سۇيرەۋدە, قاراپايىم ادامي قۇندىلىقتاردان كەرى كەتۋدە. كينەماتوگرافتىڭ باتىستىق ستاندارتتارى زورلىق-زومبىلىققا جانە ازعىندىققا نەگىزدەلگەن. وسىدان كەلىپ دورەكى كۇشتى,  جاعىمسىز كەيىپ­كەرلەردىڭ وزدەرىنىڭ دەگەنىن ىستەۋ قۇقىن رومانتيكاعا اينالدىرۋ تۋادى. باتىستىق كينەماتوگراف زورلىق-زومبىلىققا دەگەن ۇمتىلىسقا يتەر­مەلەيدى, ءسويتىپ ونى ادامنىڭ ويىنا كەلمەيتىندەي ەستەتيكاعا ۇلاستىرۋعا تىرىسادى. باتىستىق مادەنيەتتىڭ مۇنداي كوڭىلگە كۇدىك ۇيالاتاتىن «جەتىستىكتەرى» باتىستىق وركەنيەت قوزعالىسىنىڭ بارلىق باعىتتارىن كۇڭگىرتتەندىرەدى. باتىس مادەنيەتىندە ءوزىنىڭ ماڭىزدىلىعىن جويعان ادەبيەتتىڭ باسىندا دا ءدال وسىنداي جاعداي. ول كينەماتوگرافتىڭ ىقپالىنا ءتۇسىپ, زورلىق-زومبىلىقتى جانە جالپى قوعامدىق ارەكەتسىزدىكتى ۇگىتتەۋدە. ونىڭ ينتەللەكتۋالدىق جانە ەستەتيكالىق دەڭگەيى وتە تومەن, ال مو­رالدىق تۇرعىدان بۇقارانى ازدى­رۋدىڭ, ىرىتكى سالۋدىڭ  قۇرالىنا اينالدى. باتىستا جارىققا شىعاتىن كى­تاپتاردىڭ كوپشىلىگىن جازۋ ءۇشىن اقىلدىڭ دا, ەرەكشە ادەبي دارىننىڭ دا, كۇشتىڭ دە قاجەتى شامالى. بۇل شىعارمالاردىڭ مازمۇنىنا قارا­عاندا مورال تۇرعىسىنان قاۋىپتى شاتپاقتاردىڭ اۆتورلارىنا  كادۋىلگى كوكەيگە قونىمدى اقىلدىڭ ءوزى قاجەت ەتىلمەيدى. كىتاپتار ادەبي شىعارماشىلىقتىڭ ولشەمدەرى  بويىنشا ەمەس, قارجىلىق تابىسى, گازەتتەردەگى دۇرلىگۋ, اۆتور­دىڭ الەۋمەتتىك مارتەبەسى, تاعى باس­قالار  ارقىلى باعالانادى. ەشقان­داي مادەني قۇندىلىعى جوق, ادام بويىندا جارقىن سەزىم تۋعىزا المايتىن جەرباۋىرلاعان ادەبيەت الدىڭعى قاتارعا شىعىپ الدى. نارىقتىق باعا ەستەتيكالىق باعانى ىسىرىپ شىعاردى. شىعار­ماشىلىق تۇلعانىڭ اۋقىمى الدىڭ­عىلارىمەن سالىستىرۋ ارقىلى ەمەس, ونىڭ نارىقتىق تابىسى ارقىلى ايقىندالاتىن بولدى. مادەني شىعارمالارعا ەستەتيكانى, مورالدى, اعارتۋشىلىقتى جانە گۋمانيزمدى باسشىلىققا المايتىن باتىستىق ماسس-مەديانىڭ جالعان ساراپشىلارى تورەشى بولدى. باتىستا بارلىق ءىستى بيزنەسمەندەر مەن ماسس-مەديا وكىلدەرى ءوز قولدارىنا العان كەزدە دارىن مەن جۇمىس قابىلەتتىلىگى ىسىرىلىپ, ارتتا قالدى. تەرەڭ, ويلى شىعارمالار ەشكىمگە قاجەتسىز بولىپ قالدى. ولاردى شىنايى رۋحاني قۇندىلىقتارمەن ەشقانداي بايلانىسى جوق كوميكستەر, سپەتسيفيكالىق جالعان ادەبيەت اۋىستىردى. باتىستىق مادەنيەتتە كوبىنە دارالانۋعا ەرەكشە ءمان بەرىلەدى. ادامنىڭ بارلىق ءىس-ارەكەتتەرى وزىنە باعىتتالعان. ادامنىڭ سوتسيۋمنان تىس ءوزىن ءوزى دامىتۋعا قابىلەتسىزدىگى, ءتيىمدى ەڭبەك اتقارا المايتىندىعى بەلگىلى بولسا دا, قوعام ۇنەمى تىس­قارى قالىپ وتىر. ەگوتسەنتريستىك دارالىق جاڭا باتىستىق ءداستۇردىڭ ءىزىن جالعاستىرۋشىلاردىڭ مىنەز-قۇلقىنداعى باستى سيپاتتىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى. تۇرمىستىق مادەنيەتتە فاست-فۋد تۇرپايى ءينديۆيدۋاليزمنىڭ ناعىز سىيىقسىز تۇرىنە اينالدى. وكىنىشكە قاراي, باتىستىق بۇل تەرمين بارلىعىنا تانىس بولدى. وسىنداي تاعامداردى پايدالانۋ ۇرپاقتىڭ گەنوتيپىنە كەلەڭسىز اسەر ەتۋى مۇمكىن. مۇنداي تاماقتاردى جەۋ كەيىنگى ۇرپاق گەنوتيپىنە كەرى اسەر ەتۋى ابدەن مۇمكىن. تۇتاستاي العاندا, بۇدان بارلىق باتىس زارداپ شەگۋدە – سەمىزدىك, قانداعى قانت مولشەرىنىڭ ۇلعايۋى, جۇرەك اۋرۋلارى, كورۋ, ەستۋ, قوزعالىس ورگاندارىنداعى اقاۋلار. مۇنىڭ ءبارى فاست-فۋدتىڭ شىرىك زالالدارى. باتىستىق تاعامدار – گامبۋرگەرلەر, حوت-دوگتار, كارتوپ ءفريى, گازدالعان سۋسىندار مەن وسى سياقتى تاماقتاردىڭ كالورياسى جوعارى, قۇرامىندا ماي مەن قانت وتە كوپ مولشەردە. باتىستىق تەز تاماق دايىندايتىن ءوندىرۋشى الپاۋىتتار وزدەرىنىڭ رەتسەپتەرىن قاتاڭ قۇپيادا ۇستاۋى تەگىن ەمەس. ەگەر قاراپايىم ادامدار رۇقسات ەتىلمەگەن ءادىس-تاسىلدەرمەن ءتىپتى جەۋگە جارامسىز تاماقتاردىڭ فاست-فۋدتى دايىنداۋدا قولدانىلاتىنىن بىلسە, ولار بۇدان باس تارتار ەدى. مۇنداي تاعامنىڭ پايداسى ونىڭ سىرتقى سيپاتى مەن جاساندى دامىنە باعىتتالعان. گامبۋرگەردى ىقىلاسپەن جەيتىندەردىڭ ودان الاتىن بارلىق كالوريالارى ەشقانداي پايدا اكەلمەيدى. كەرىسىنشە, ارتىق ماي جينالۋىنا اكەلەدى. سونىمەن بىرگە, فاست-فۋد – حولەس­تەريننىڭ قورى. بۇل دەگەنىمىز, ادام ومىرىنە قاۋىپ توندىرەتىن, راكتى تۋدىراتىن كانتسەروگەندەر. بۇل – اعزانىڭ تاۋەلدىلىگىن تۋدىراتىن, بىرتىندەپ ۋلانۋىنا اكەلىپ سوقتىراتىن, قاۋىپتى ءارى ايقىندالماعان ۋلى زاتتار. ءتىپتى, بۇل گەندىك دەڭگەيدە دە بەلەڭ الۋى مۇمكىن. كەز كەلگەن باتىستىق ادامعا تەز دايىندايتىن رەستورانداعى تاماقتان گورى ۇيدە دايىندالعان فاست-فۋد قاۋىپتىرەك. بۇل تاعام 2-3 مينۋت ىشىندە قايناتىلعان سۋدا دايىندالادى. بۇعان كوپ ەشكىم ءمان بەرە بەرمەيدى, الايدا, ول – ەرەكشە نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەتىن وتە كۇردەلى ماسەلە. باتىستىق قوعامعا فاست-فۋد ماسە­لەسىنىڭ ىشىمدىك پەن تەمەكى پروبلەمالارىمەن قاتار تۇراتىندىعىن وبەكتيۆتى تۇردە مويىنداۋ قاجەت. ايىرماشىلىعى سول – تەمەكى مەن ىشىمدىك جاپسىرمالارىمەن سالىستىرعاندا فاست-فۋد پاكەت­تەرىندە دەنساۋلىققا زيان كەلتى­رەتىنى ەسكەرتىلمەيدى. بۇل باتىستىق مادەنيەتتىڭ قۇلدىراۋىنا اكە­لەدى, باتىس قوعامىن ءتۇرلى ۆيرۋس­تىق پاتولوگيالىق اۋرۋلارعا شالدىق­تىرادى, ادامگەرشىلىكتەن ادا بولۋ, قاراپايىم ەتيكالىق نورمالاردى جوعالتۋعا سوقتىرادى. بولاشاقتا فاست-فۋد يندۋسترياسى مەن ويىن-ساۋىق سالاسىنىڭ زاماناۋي ۇردىستەرمەن دامىعان جاعدايىندا كەلەشەك باتىس ۇرپاعىن كۇردەلى ماسەلەلەر – سەمىزدىك, ەمى جوق اۋرۋلار, مادەني تىعىرىق جانە ت.ب. كۇتۋدە. ءبىزدىڭ سايلاۋالدى تۇعىرنامامىز باتىستىق جالعان مادەني قۇندى­لىقتاردى قابىلداماۋعا نەگىزدەلگەن. قازاقستان حالقى ءبىزدىڭ ۇستانىم­دارىمىزدى قولدايدى دەپ ۇمىتتەنەمىز! جاريالاۋ اقىسى وسك ارقىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتتىگىنە كانديدات ت.ى.سىزدىقوۆتىڭ سايلاۋ قورىنىڭ ەسەبىنەن تولەندى.