كەشە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەت» اۆتونومدى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنا ارنايى بارىپ, ونداعى «NURIS» قاناتقاقتى تەحنوپاركىن جانە «ءومىر تۋرالى عىلىمدار ورتالىعىن» ارالاپ كوردى.
نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتى ارالاۋ بارىسىندا ەلباسى وندا قول جەتكىزىلگەن ەڭ ەلەۋلى جەتىستىكتەرمەن جانە ۋنيۆەرسيتەتتە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان سان ءتۇرلى عىلىمي-يننوۆاتسيالىق جوبالاردىڭ ناتيجەلەرىمەن تانىستى. ماسەلەن, نۇرسۇلتان نازارباەۆقا گەنومدىق زەرتحانا جانە پەرسونالدى مەديتسينا اياسىندا جۇزەگە اسىرىلاتىن جۇمىستار كورسەتىلدى. پرەزيدەنت, سونداي-اق, بيوسەنسورلار مەن بيوقۇرالدار, اعىستى تسيتومەتريالار, يممۋنوبيولوگيا جانە ميكروسكوپيا زەرتحانالارىن ارالاپ كوردى.
مەملەكەت باسشىسى «NURIS» تەحنوپاركىندە ۋنيۆەرسيتەتتىڭ وقىتۋشىلارى مەن ستۋدەنتتەرى ازىرلەگەن جوعارى تەحنولوگيالىق جوبالارىمەن دە تانىسىپ شىقتى. بۇگىندە «NURIS» عالىمدارى «Heartstitch» جوباسىنىڭ شەڭبەرىندە ۇلتتىق مەديتسينا حولدينگىمەن بىرلەسىپ, ءارتۇرلى پاتالوگيالارى بار ناۋقاستاردىڭ جۇرەگىنە وپەراتسيالار جاساۋدى باستاعان ەكەن. ياعني, قازاقستاندا بۇعان دەيىن مۇلدەم جاسالماعان جاڭا وپەراتسيالار كوكىرەك قۋىسىن كەسپەي-اق, جۇرەك اۋرۋلارىنىڭ پروبلەمالارىن شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن بولادى.
سونىمەن قاتار, «NURIS» قىزمەتكەرلەرى «دياگنوستيكالىق شەڭبەر» دەپ اتالىپ جۇرگەن جۇقپالى اۋرۋلاردىڭ جەدەل دياگنوستيكاسى بويىنشا دا ارنايى جوبا ۇسىنىپتى. تەحنوپارك عالىمدارى ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىكتى ارتتىرۋ, سۋدى تۇشىتۋعا ارنالعان ەنەرگيا ۇنەمدەۋ مەمبرانالارى تەحنولوگياسى, نانوتەحنولوگيالار بويىنشا قولعا العان زەرتتەۋ جۇمىستارىن دا تانىستىردى. جالپى, «NURIS» 2013 جىلدان بەرى 3 نىسانالى عىلىمي باعدارلامانى ىسكە اسىرىپ كەلەدى. ولاردىڭ ءبىرىنشىسى – قازاقستاندا بيومەديتسينا يندۋسترياسىنىڭ نەگىزدەرىن قۇرۋ ءۇشىن 2014-2015 جىلدار ارالىعىندا ترانسلياتسيالىق جانە دەربەستەندىرىلگەن مەديتسينانى دامىتۋ, ەكىنشىسى – 2014-2016 جىلدار ارالىعىندا ەنەرگيا تيىمدىلىگى جانە ەنەرگيانى ۇنەمدەۋ, جاڭارتىلعان ەنەرگەتيكا, قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالالارىندا ارنايى زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ, ءۇشىنشىسى – ەنەرگيا كوزدەرىن زەرتتەۋدىڭ 2014-2018 جىلدارعا ارنالعان ستراتەگيالىق باعدارلاماسىن ازىرلەۋ.
«ءومىر تۋرالى عىلىمدار ورتالىعى» عالىمدارى گەنومدىق زەرتتەۋلەر سالاسىندا وزدەرىنىڭ بىرقاتار جوبالارىن ۇسىنىپ كەلەدى. ولاردىڭ ءىشىندە وبىر اۋرۋلارىنىڭ تۋىنداۋىن بولجايتىن جوبا بار. بۇل جوبا ارقىلى وبىر اۋرۋىن ەرتە باستان الدىن الۋ جانە ەمدەۋ بويىنشا ءتيىستى جۇمىستاردى دەر كەزىندە جۇرگىزۋگە بولادى. بۇل ورتالىق اياسىندا, سونىمەن قاتار, قازاقستاندا العاش رەت تۋبەركۋلەزدى الدىن الا انىقتاۋ ۇلگىسى ازىرلەنىپتى. بۇل ۇلگى قازاقستاندا تۋبەركۋلەزگە قارسى كۇرەستىڭ 2014-2020 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپارىنا ەنگىزىلگەن ەكەن.
عىلىمي قىزمەتكەرلەرمەن كەزدەسۋ سوڭىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ ولاردىڭ جۇمىستارىنا جوعارى باعا بەردى. «NURIS» جانە «ءومىر تۋرالى عىلىمدار ورتالىعى» عالىمدارىنىڭ عىلىمي-زەرتتەۋلەرىنىڭ ناتيجەلەرى ەلىمىزدىڭ يگىلىگىنە, ونىڭ دامۋى مەن حالقىن ساۋىقتىرۋ ءۇشىن ءتيىمدى پايدالانىلۋى ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. بۇل ءۇشىن الداعى ۋاقىتتا نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ بازاسىندا جاڭا تەحنوپارك سالۋ كوزدەلىپ وتىر. ماسەلەن, قازىردىڭ وزىندە «Astana Business Campus» عىلىمي پاركىنىڭ جوسپارى ازىرلەنىپ ۇلگەرىلىپتى.
قازىرگى تاڭدا نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتە وقۋ ورنىنىڭ اكادەميالىق بولىگىن, عىلىمي ورتالىقتاردى جانە «NURIS» عىلىمي ناتيجەلەردى كوممەرتسيالاندىرۋ جۇيەسىن بىرىكتىرەتىن زياتكەرلىك-يننوۆاتسيالىق كلاستەر بوي كوتەرۋدە. ۋنيۆەرسيتەت بازاسىندا 3 عىلىمي ورتالىق قۇرىلعان. ولار – ەنەرگەتيكالىق زەرتتەۋلەر ورتالىعى, پانارالىق ورتالىق جانە «ءومىر تۋرالى عىلىمدار ورتالىعى», ولاردا مەكتەپ پروفەسسورلارى جانە 160-تان استام عىلىمي قىزمەتكەر جۇمىس ىستەيدى. قىزمەتكەرلەردىڭ باسىم كوپشىلىگى شەتەلدىك ەڭ ۇزدىك ۋنيۆەرسيتەتتەردە ءبىلىم العان. ولاردىڭ اراسىندا حالىقارالىق دەڭگەيدەگى جەتەكشى عالىمدار مەن شەتەلدەردەن ورالعان قازاقستاندىق زەرتتەۋشىلەر دە بار.
بۇعان قوسا, عىلىمي ورتالىقتاردا ەنەرگەتيكا, ماشينا جاساۋ, شيكىزاتتى تەرەڭ وڭدەۋ, اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار, ءومىر تۋرالى عىلىمدار سياقتى مەملەكەت ءۇشىن باسىمدىعى بار ءبىرنەشە باعىت بويىنشا دا زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلەدى. ماسەلەن, بولاشاقتىڭ ەنەرگياسىن دامىتۋ جوبالارى ءۇشىن ۋنيۆەرسيتەتكە الەمگە ايگىلى عالىم-استروفيزيك, كوسمولوگ, نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى د.سمۋتتىڭ شاقىرىلۋى دا كوپ جايتتى اڭعارتادى.
بۇگىندە ۋنيۆەرسيتەتتىڭ عىلىمي ورتالىقتارى ءوز باعدارلامالارىن اقش-تىڭ, ەۋروپانىڭ, جاپونيانىڭ تانىمال عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىقتارىمەن ىنتىماقتاسا وتىرىپ جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. ۋنيۆەرسيتەتتە بارلىعى 170-كە جۋىق عىلىمي جانە عىلىمي-تەحنيكالىق جوبا ىسكە اسىرىلۋدا. ولارعا ستۋدەنتتەر دە بەلسەنە قاتىسىپ كەلەدى.
ءلايلا ەدىلقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر
س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.
