مەديتسينا – كوممەرتسيالىق قۇرىلىم ەمەس

 

سوڭعى كەزدەرى ءماجىلىستىڭ جالپى وتىرىستارىندا دەپۋتاتتىق ساۋالدار جولداۋ كەمي تۇسكەن ەدى. بۇل سوڭعى كەزدەرى قىزۋ جۇرگەن ساياسي ناۋقانعا دا بايلانىستى بولسا كەرەك. دەي تۇرعانمەن, ارا-اراسىندا بىرەر ساۋالدار دا جاريالانىپ قالىپ جاتتى. سونىڭ ءبىرى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆانىڭ اتىنا دەپۋتات تولەش كەنجيننىڭ جولداعان ساۋالى بولاتىن.

دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ زەرتتەۋلەرىنە جۇگىنگەن ماجىلىسمەن الەمدەگى ەڭ دەنى ساۋ ۇلت رەتىندە جاپوندىقتار, سينگاپۋرلىقتار, شۆەيتسارلىقتار مەن يسپاندىقتار ەكەندىگىن اتاپ كەتتى. وسىلاي دەي كەلە, دەپۋتات مينيستر تامارا دۇيسەنوۆانىڭ قاپەرىنە قازاقستاندا ءاربىر ازامات تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدەندىرىلگەن مولشەرىن الا الاتىنىن دا ەسكە سالا كەتۋدى دۇرىس دەپ تاپقان. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2009 جىلعى 15 جەلتوقسانداعى №2136 «تەگىن مەديتسينالىق كومەك اۋقىمىنىڭ كەپىلدى تىزبەسىن بەكىتۋ تۋرالى» قاۋلىسىنا سايكەس, الدىن الۋ, دياگنوستيكالىق جانە ەمدەۋ مەديتسينالىق قىزمەتتەرىن قوسا العاندا, ەل ازاماتتارى مەن ورالماندارعا كورسەتىلەتىن تەگىن مەديتسينالىق كومەك بيۋدجەت ەسەبىنەن جۇزەگە اسىرىلادى. سوڭعى جىلدارى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن قارجىلاندىرۋ 6 ەسەگە ءوسىپ, 2004 جىلعى 131 ميلليارد تەڭگەدەن 2013 جىلى 838,2 ميلليارد تەڭگەگە دەيىن ارتقان ەكەن. بۇل رەتتە 2013 جىلى بولىنگەن قارجى ءىجو-ءنىڭ 2,4 پايىزىن قۇراعاندىعىن دا رەتى كەلگەندە ايتا كەتكەن ءجون. دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ ۇسىنىسى بويىنشا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا جۇمسالاتىن شىعىن ءىجو-ءنىڭ كەم دەگەندە 4 پايىزىن قۇراۋى ءتيىس كورىنەدى. «تەگىن مەديتسينالىق كومەك اۋقىمىنىڭ كەپىلدەندىرىلگەن كولەمى 2013 جىلى 607,9 ميلليارد تەڭگە بولسا, بۇل قارجىنى ەلىمىزدىڭ ءاربىر ازاماتىنا بولگەندە 35,4 مىڭ تەڭگەدەن كەلەدى. دەي تۇرعانمەن, قاجەتتى قارجىلىق قولداۋ كولەمى ايتارلىقتاي بولىپ وتىرعانىنا قاراماستان, مەديتسينالىق ­قىز­مەت كور­سەتۋ ساپاسى كوڭىل كون­شىت­­­­­­پەي­ كە­لەدى», – دەيدى تولەش ­اۋكە­باي ۇلى. تۇرعىندار اراسىندا دارىگەرلەر تاراپىنان العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك كورسەتىلۋىنە جانە ءدارى-دارمەككە دەگەن باعانىڭ ۇنەمى ءوسىپ وتىرعاندىعىنا قاتىستى نارازىلىقتار بارشىلىق ەكەندىگىن تىلگە تيەك ەتكەن ت.كەنجين, 2005 جىلدان ەلىمىزدە تەگىن جانە جەڭىلدىكتى ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ باعدارلاماسى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقاندىعىنا دا نازار اۋدارتادى. دەپۋتاتتىڭ سوزىنە قاراعاندا, قازىرگى تاڭدا تەگىن ءدارى-دارمەكتەردىڭ ءتىزىمى شەكتەلگەن جانە دە اۋىر ناۋقاستاردى ەمدەۋدە ازاماتتار وزدەرىنىڭ قارجىسىن جۇمساۋعا ءماجبۇر. «ءدارىنىڭ ساپالىلىعى مەن شيپالىلىعى ونىڭ قۇنىنا تىكە­لەي بايلانىستى ەكەنى بارشاعا ءمالىم. سوندىقتان دا بىرقاتار ماسەلەلەردى شەشۋگە تۋرا كەلەدى. اتاپ ايتقاندا, مينيسترلىكتىڭ 2008 جىلعى 28 جەلتوقسانداعى №764 بۇيرىعىنا تىركەلگەن حاتتاماعا سايكەس, العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەكتىڭ نەگىزىنە بارلىق سىرقاتتاردى ەمدەۋگە ولاردىڭ ەمدەلۋ ناتيجەسىنە دە قاراماستان 10-12 كۇن بەلگىلەنگەن. سوندىقتان دا ەمدەلۋ كۋرسى ۋاقىتىن ارتتىرعان ءجون», – دەيدى دەپۋتات. بۇل رەتتە, حالىق قالاۋلىسى قازاقستاندا ەڭ تومەنگى زەينەتاقى الاتىن زەينەتكەرلەردىڭ جالپى سانى 120 مىڭ ادامنان اساتىنىن دا كولدەنەڭ تارتادى. «ەمدەۋ پروتسەدۋرالارى اقىلى, ال ءدارى-دارمەكتەردىڭ قىمباتتىعىنا بايلانىستى بولماشى اقشاعا «ەمدەلۋ» دە مۇمكىن ەمەس. ولاي بولسا, ەڭ تومەنگى زەينەتاقى الاتىن زەينەتكەرلەرگە ەمدەۋدى تەگىن ەتىپ, ال قالعان زەينەتكەرلەرگە جانە ەڭبەك ارداگەرلەرىنە 50 پايىزدىق جەڭىلدىكتەر جاساعان ورىندى», – دەيدى دەپۋتات ماسەلەنىڭ اشىعىنا كوشىپ. ونىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى تاڭدا مەديتسينا سالاسى كوممەرتسيالىق قۇرىلىمعا اينالىپ, تۇرعىنداردىڭ دەنساۋلىعىن جاقسارتۋدى ەمەس, كەرىسىنشە, ماسەلەنىڭ قارجىلىق جاعىن كۇيتتەۋگە كىرىسىپ كەتكەن. دەپۋتات بۇل رەتتە «قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى جانە ونىڭ دەپۋتاتتارىنىڭ مارتەبەسى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭ­نىڭ 27-بابىنا سايكەس, جازباشا ­جاۋاپتى زاڭدا بەلگىلەنگەن مەرزىمدە قايتارۋدى سۇرايدى. اسقار تۇراپباي ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان».