فەستيۆالى ەل حالقىنىڭ بىرلىگى مەن تۇتاستىعى بەرىك ەكەنىن ايعاقتاپ بەردى
1995 جىلى 1 ناۋرىزدا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىن قۇرۋ تۋرالى جارلىققا قول قويعانى بەلگىلى. وسى مەرەيلى داتا تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تاريحىندا جاڭا بەلەستى كەزەڭنىڭ باستاۋى بولدى.
ەلىمىزدە تۇبەگەيلى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق وزگەرىستەرگە مۇمكىندىك بەرگەن, ەتنوسارالىق تاتۋلىق پەن قوعامدىق كەلىسىمنىڭ, ەل ءبىرلىگىنىڭ التىن ارقاۋىنا اينالعان جالپىۇلتتىق قۇرىلىم قالىپتاستى. ماسەلەن, 2007 جىلى قحا-عا كونستيتۋتسيالىق ورگان مارتەبەسى بەرىلىپ, ول پارلامەنت ماجىلىسىنە 9 دەپۋتات سايلاۋ قۇقىعىنا يە بولسا, 2008 جىلعى 20 قازاندا «قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى» تۋرالى زاڭ قابىلداندى.
بارشامىزعا بەلگىلى, بۇگىندە اسسامبلەيا مەملەكەت باسشىسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ ەتنوسارالىق تولەرانتتىلىق پەن قوعامدىق كەلىسىمنىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسىنىڭ نەگىزگى وزەگىنە اينالىپ كەلەدى. سونىڭ ايعاعى رەتىندە, وتكەن اپتانىڭ سوڭىندا قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىندە رەسپۋبليكالىق «مەنىڭ قازاقستانىم» ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ مۋزىكالىق فەستيۆالى ءوتتى. ماقسات – مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قولدانۋ اياسىن كەڭەيتۋ جانە حالىق ونەرى ارقىلى ەتنوس بىرلىگىن نىعايتۋ. سول سەبەپتى دە باعدارلاما شارتىنا وراي تەك قازاق اندەرى شىرقالدى. قاتىسۋشى ونەرپازدار قازاقتىڭ ۇلتتىق اسپاپتارىمەن ءان ورىندادى, فونوگرامماسىز. سايىسقا قالالىق ەتنومادەني بىرلەستىكتەر جانىنداعى ونەر ۇجىمدارى مەن رەسپۋبليكالىق بايقاۋدا جەڭىمپاز اتانعان ۆوكالدىق توپتار مەن حور ۇجىمدارى قاتىستى.
سالتاناتتى شارانىڭ شىمىلدىعىن اشقان پارلامەنت دەپۋتاتى, قحا مۇشەسى م.احماديەۆ ونەرپازدارعا بارشا قاۋىمنىڭ اتىنان ساتتىلىك تىلەدى. ونەر دوداسىندا ن.تىلەنديەۆ, م.وسكەنباەۆ, قۇرمانعازى, دينا شىعارمالارىن, سونىڭ ىشىندە «نار اعاش», «اققۋ», «شاشۋ», «بالبىراۋىن» سياقتى حالىق كۇيلەرىن ناقىشىنا كەلتىرىپ ورىنداعان وزگە ۇلت وكىلدەرىنىڭ قازاق حالقىنا, قازاق ونەرىنە دەگەن ىستىق ىقىلاسى مەن قۇرمەتى انىق اڭعارىلدى.
كيەلى دومبىرانىڭ قوس پەرنەسىنەن شىققان قۇدىرەتتى كۇي الەمىنىڭ سيقىرىنا كوڭىلىڭدى كوگەندەپ, سازدى ىرعاققا ساناڭدى سەرگىتىپ, جانىڭدى ەلىتىپ, ساحنا ءىشىن ەرەكشە كۇيگە بولەگەن بويدا, بويىڭدى ماقتانىش كەرنەپ, قۋانىشتان كوڭىل قۇرعىر بوساپ تا كەتەدى ەكەن... تەبىرەنبەي كورشى, تەمىردەن جاراتىلماساڭ. اسىرەسە, وزگە اعايىنداردىڭ ورىنداۋى, ولاردىڭ قازاق اندەرىن شىرقاۋى جانىڭدى تولقىتپاي قويماق ەمەس. كىلەڭ مىقتىلاردان ىرىكتەلىپ الىنعان قاتىسۋشى ونەرپازدارعا قازىلاردىڭ بەرەر باعاسى دا اراعا ءبىر ساعاتتاي سالىپ كەشىگىپ شىقتى. ارينە, ولارعا دا وڭايعا سوقپاسا كەرەك-ءتى. ويتكەنى, ءبارى شەتتەرىنەن كۇشتى, وسال ەشكىمى جوق.
نە كەرەك, سايىستىڭ اتى – سايىس! جەڭىمپاز انىقتالۋى قاجەت. فەستيۆالدىڭ اقتىق سىنىنا رەسپۋبليكامىزدىڭ ءار ايماعىنان 20 ۇمىتكەر كەلىپ قاتىستى. قورىتىندىعا سايكەس, «ءان ورىنداۋ» جانە «مۋزىكالىق اسپاپتا ويناۋ» اتالىمدارى بويىنشا جەڭىمپازدار انىقتالدى. جۇلدەگەرلەردى, قۇرامىندا پارلامەنت دەپۋتاتتارى مەن ونەر قايراتكەرلەرى بار قازىلار القاسىنىڭ مۇشەلەرى انىقتادى. قاتىسۋشىلاردىڭ بارلىعىنا «جەرۇيىق» كىتابى مەن ءبىر قۇشاق گۇل تارتۋ ەتىلدى. سايىستا ءىىى ورىنعا – 50 مىڭ, ءىى ورىنعا – 100, ءى ورىنعا – 150 مىڭ, ال باس جۇلدەگە 250 مىڭ تەڭگە اقشالاي جۇلدە تاعايىندالدى.
سونىمەن, باس بايگە قىزىلوردا وبلىسى, تەرەڭوزەك كەنتىنىڭ تۇرعىنى, مولداۆان ۇلتىنىڭ وكىلى لۋتسا كونستانتينگە بۇيىردى. قازىرگى كەزدە قىزىلوردا قالاسىنداعى «بولاشاق» ۋنيۆەرسيتەتىندە قۇرىلىسشى ماماندىعى بويىنشا ءبىلىم الىپ جاتقان ستۋدەنت لۋتسا كونستانتين بۇل جەڭىسكە, ارينە, قازاق ءتىلىن جاقسى مەڭگەرگەندىگىنىڭ ارقاسىندا جەتتى.
– ەڭ ءسۇيىپ وقيتىن ءپانىم – قازاق ءتىلى. جاستايىمنان ۇلى اباي اتامىزدىڭ ولەڭدەرىن جاتتاپ ءوستىم. اباي وقۋلارىنا دا قاتىستىم. قازىر اباي اندەرىن ورىنداپ ءجۇرمىن. وقىپ جاتقان وقۋىمدى ءبىتىرىپ, ەلىمنىڭ دامۋىنا ءوز ۇلەسىمدى قوسسام دەيمىن, – دەيدى مولداۆان ۇلتىنىڭ وكىلى.
* * *
ال سەنبى كۇنى «مەنىڭ قازاقستانىم» اتتى شارا سوڭى قازاقستان حالقىنىڭ فورۋمى مەن گالا-كونتسەرتكە ۇلاستى. شارانى اشقان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆ مەملەكەت باسشىسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى قۇرىلۋىنا 20 جىل تولۋىنا ارنالعان قۇتتىقتاۋىن وقىپ بەردى. ەلباسىنىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىندا «بارشا قازاقستاندىقتارعا بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمنىڭ تۋىن بيىك ۇستاپ, قاسيەتتى وتانىمىز – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ يگىلىگى ءۇشىن ايانباي ەڭبەك ەتۋدى» تىلەيمىن دەپ جازىلىپتى. اتالعان فورۋم شەڭبەرىندە «بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم جول كارتاسى» مەگا-جوباسىنىڭ قورىتىندىلارى تانىستىرىلدى.
فورۋمعا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ارداگەرلەرى مەن مۇشەلەرى, پارلامەنت دەپۋتاتتارى, قوعام قايراتكەرلەرى, رەسپۋبليكالىق, وبلىستىق, قالالىق ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ جەتەكشىلەرى, ديپلوماتيالىق كورپۋستىڭ وكىلدەرى, ساياسي پارتيالار مەن جاستار ۇيىمدارى جانە ونەر ۇجىمدارى قاتىستى. باعدارلاما اياسىندا قحا-نىڭ رەسپۋبليكالىق پاتريوتتىق «قامقور» جاستار جوباسىنىڭ, سونىمەن قوسا, «تاريح تاعىلىمى» اتتى قازاقستاندىق كينو كۇندەرىنىڭ اشىلۋى, «تۇركى-سلاۆيان» حالىقارالىق گۋمانيتارلىق ورتالىعىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى. شارا سوڭىندا «مەنىڭ قازاقستانىم» رەسپۋبليكالىق فەستيۆالىنىڭ جەڭىمپازدارى بارشا قاتىسۋشى قوناقتارمەن قوسىلا ءان شىرقادى.
ايتۋلى مەرەكەنىڭ مادەني شارالارى مۇنىمەن شەكتەلىپ قالماق ەمەس. ماسەلەن, 1 ناۋرىز – قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قۇرىلعان كۇنىنە وراي, رەسپۋبليكا ايماقتارىنداعى 2 486 ەلدى مەكەندە 4 مىڭنان استام شارا وتكىزىلدى.
راۋشان تاۋىرحانقىزى,
جۋرناليست.
استانا.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن
ەرلان وماروۆ
