1930 جىلدارداعى كۇشتەپ ۇجىمداستىرۋ ساياساتى ميلليونداعان ادامنىڭ تاعدىرىن تالقانداپ, قازاق دالاسىن الاپات اشارشىلىققا ۇرىندىردى. تاريحشىلاردىڭ باعالاۋىنشا, سول كەزەڭدە ميلليونداعان قازاق قىرىلىپ, جۇزدەگەن مىڭ ادام تۋعان جەرىن تاستاپ, شەتەل اسۋعا ءماجبۇر بولدى. بۇل قازاق ۇلتىنىڭ تابيعي وسىمىنە عانا ەمەس, ونىڭ رۋحاني دامۋىنا دا اۋىر سوققى.
ال 1937-1938 جىلدارداعى ستاليندىك قۋعىن-سۇرگىن ۇلتتىق ينتەلليگەنتسيانى جويۋدى كوزدەدى. الاش قايراتكەرلەرى, عالىمدار, جازۋشىلار, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرى «حالىق جاۋى» دەگەن جالعان ايىپپەن اتىلدى, تۇرمەگە قامالدى نەمەسە جەر اۋدارىلدى. احمەت بايتۇرسىن ۇلى, مىرجاقىپ دۋلات ۇلى, ماعجان جۇماباەۆ, جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ, ساكەن سەيفۋللين سەكىلدى ۇلت زيالىلارى رەپرەسسيا قۇربانىنا اينالدى.
مەملەكەتتىك كەڭەسشى قازاقستان تاريحىنىڭ كوپتومدىعىن ازىرلەۋ جونىندە جيىن وتكىزدى
قۋعىن-سۇرگىننىڭ قاسىرەتى تەك ايىپتالعان ادامدارمەن شەكتەلگەن جوق. ولاردىڭ جۇبايلارى, بالالارى, تۋعان-تۋىستارى دا قۋدالاۋعا ۇشىرادى. ايەلدەر ارنايى لاگەرلەرگە قامالىپ, بالالار جەتىمدەر ۇيلەرىنە جىبەرىلدى. «حالىق جاۋىنىڭ وتباسى» دەگەن تاڭبا مىڭداعان ادامنىڭ ءومىرىن وزگەرتتى.
بۇگىندە الەم جاڭا گەوساياسي شيەلەنىستەر مەن قاقتىعىستار كەزەڭىن باستان وتكەرىپ وتىر. ۋكرايناداعى سوعىس, تاياۋ شىعىستاعى تۇراقسىزدىق, مەملەكەتتەر اراسىنداعى تەكەتىرەستەر ادامزاتقا بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىقتىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن تاعى ءبىر مارتە ەسكە سالادى. تاريح كورسەتكەندەي, ساياسي امبيتسيالار مەن كۇش كورسەتۋ ساياساتىنىڭ سالماعىن ەڭ الدىمەن قاراپايىم حالىق كوتەرەدى.
سوندىقتان 31 مامىر – تەك وتكەنگە تاعزىم ەتەتىن كۇن عانا ەمەس. بۇل – تاريحتان ساباق الاتىن, توتاليتاريزم مەن زاڭسىزدىقتىڭ قانداي اۋىر زارداپتارعا اكەلەتىنىن ۇعىناتىن كۇن. قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن ەسكە الۋ ارقىلى ءبىز ادىلدىك, ادام قۇقىعى جانە ۇلتتىق بىرلىك قۇندىلىقتارىنىڭ ماڭىزىن تاعى ءبىر مارتە باعامدايمىز.
