دۇبىرگە تولى دۇنيە
قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى المازبەك اتامباەۆ ەۋروپادا ساپاردا ءجۇر. ول ون كۇن ىشىندە اۆستريا, فرانتسيا, شۆەيتساريا, بەلگيا جانە گەرمانيا ەلدەرىن ارالاپ, سونداي-اق, ەۋرووداق ينستيتۋتتارىندا بولماق. سولاردىڭ باسشىلارىمەن كەزدەسىپ, كەلىسسوزدەر جۇرگىزبەك.
قاراپ تۇرساڭ, ءبىر ساپارعا كوپتەۋ دە سياقتى. كەيبىرەۋلەر ءۇشىن جاي قىدىرىپ قايتقانداي كورىنۋى دە مۇمكىن. ءتىپتى, قىرعىزدىڭ ءبىر رەسمي اقپارات قۇرالى ونى قايىر سۇراۋ ساپارى دەپ تە اتاپ جىبەرگەنى بار. جالپى, قىرعىزستاندا ءوز پرەزيدەنتىنىڭ ساپارلارى تۋرالى قيسىق پىكىر ايتاتىندار جەتكىلىكتى. ونىڭ وسىدان ەكى اپتاداي بۇرىن مولداۆيا مەن رەسەيگە الدىن الا جاريالاماي بارىپ قايتقانى ءبىراز ءسوز بولدى. ءتىپتى, ءبىر دەپۋتات ودان تۇسىنىك تە سۇرادى. ولار تاعى دا ءبىراز ءسوز ەتەرى انىق.
ەشبىر ەلدىڭ باسشىسى شاقىرىلماي بارمايدى. شاقىرىپ جاتسا, بارعان ءجون. ونى بەلگىلى دارەجەدە ەل ابىرويى, باسشى بەدەلى دەسە دە بولار. باسشىنىڭ ساپارى كەزىندە ەكىجاقتى كەلىسىمدەر جاسالىپ, قارىم-قاتىناسقا جول اشىلىپ جاتسا, بۇل قىرعىزستانداي ەل ءۇشىن جاقسىلىق بولارى دا داۋسىز. ال كەيبىرەۋلەر بۇل ساپارلاردى كەلەكە ەتكەندەي پىكىر ايتسا, ولاردىڭ اۋزى وزدەرىنىكى, كىم وعان قاقپاق قويماق.
قايتا وسى ساپارلاردى ەستىگەن ءبىراز جۇرت قىرعىزستاننىڭ, ونىڭ باسشىسىنىڭ كوپۆەكتورلى سىرتقى ساياسات جۇرگىزىپ وتىرعانىن قۇپتاعانداي دا بولعان. بۇل ەلدىڭ ەۋرازيالىق وداققا كىرۋگە ۇمتىلىسى دا بەلگىلى. سونىمەن قاتار, ەۋروپا ەلدەرىنەن سىرت اينالماي, ولارمەن دە قارىم-قاتىناسىن ءۇزبەسە, بۇل الدىمەن ەل ءۇشىن كەرەك, سول ەلدەردەن الاتىن نارسە كوپ. ءتىپتى, بىرەۋلەردىڭ قولتىعىنا كىرىپ, ولاردىڭ دەگەنىنەن شىعا الماي جۇرگەندەي بولماي, وزىنشە ساياسات جۇرگىزسە, ول ەلدىڭ تاۋەلسىزدىگىن دە, بەدەلىن دە اڭعارتادى. اتامباەۆتىڭ ەۋروپاعا ساپارلارىن وسىلاي قابىلداۋعا بولار ەدى.
ساپار تۋرا ناۋرىز مەرەكەسى كۇنى اۆستريادان باستالدى. ەلدىڭ فەدەرالدىق پرەزيدەنتى حاينتس فيشەرمەن, پارلامەنت جوعارعى پالاتاسىنىڭ سپيكەرى سونيا تسۆاتسلمەن كەزدەستى. سونداي-اق, قىرعىز-اۆستريا بيزنەس-فورۋمىنا قاتىسىپ, ءوز ەلىندە ينۆەستيتسيا سالۋعا بولاتىن نىسانداردىڭ بارلىعىن ايتتى. سونداي-اق, ۆەنا سياقتى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ ورتالىعىندا بۇۇ-نىڭ ەسىرتكى مەن قىلمىس جونىندەگى باسقارماسىنىڭ ديرەكتورى يۋري فەدوتوۆپەن, ەقىۇ-نىڭ باس حاتشىسى لامبەرتو زانەرمەن كەزدەسۋى مەن كەلىسسوز جۇرگىزۋىنىڭ دە ءمانى زور بولدى. فرانتسيادا پرەزيدەنت وللاندپەن كەزدەسىپ, قىرعىز-فرانتسۋز بيزنەس-فورۋمىنا قاتىسۋىندا دا ءبىراز ماسەلەنىڭ باسى قايىرىلعانى انىق. كەشەگى كۇنى شۆەيتساريا كونفەدەراتسياسىندا بولعاندا, ونىڭ پرەزيدەنتى سيمونەتتا سوممارۋگامەن كەزدەسكەندە, ءسىرا, قارجىلىق ماسەلەلەر كوبىرەك ءسوز بولعان شىعار.
ون كۇن ساپاردىڭ بۇگىن باستالار بەس كۇنى بەلگياعا ارنالماق. الدىمەن بەلگيا كورولى فيليپپەن كەزدەسۋ جوسپارلانسا دا, نەگىزگى شارۋا وسى ەل استاناسىنداعى ەۋرووداق باسشىلارىمەن كەزدەسۋ بولماق. ەۋروپارلامەنت توراعاسى مارتين ششۋلتسپەن, ەۋروكوميسسيا توراعاسى جان-كلود يۋنكەرمەن جانە ەۋروكەڭەس توراعاسى دونالد تۋسكپەن كەزدەسۋ قىرعىز باسشىسى ءۇشىن ايرىقشا ماڭىزدى. مۇندا ۇلكەن ساياسات بار. ءبىراز ماسەلە قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ەگەمەندىك مارتەبەسىنە بارىپ تىرەلسە كەرەك.
سوڭعى ەكى كۇن, 31 ناۋرىز بەن 1 ءساۋىر, گەرمانياعا ارنالماق. فەدەرالدىق پرەزيدەنت يواحيم گاۋك پەن فەدەرالدىق كانتسلەر انگەلا مەركەلمەن كەلىسسوزدىڭ ءمانىسىن وسىناۋ تۇتقالى ەلدىڭ الەمدىك ورنىمەن دە تۇسىندىرۋگە بولار. قىرعىزستانعا ولاردىڭ ىقىلاسى اۋىپ جاتسا, بۇل – جاقسىلىق.
قىسقاسى, پرەزيدەنت ا.اتامباەۆ ءوزىنىڭ وسى ساپارىندا قىرعىزستاندى جاقسىلىققا جالعاستىرۋعا نيەت ەتكەنىن اتاپ ايتساق, ءجون بولار.
يەمەندە ناعىز سوعىس جۇرىپ جاتىر
بىرەۋلەر يەمەندەگى قايشىلىق ازامات سوعىسىنا اينالىپ كەتۋى مۇمكىن دەيدى. ال بۇل ەلدە بىلتىردان بەرى شيتتىك حۋسيتتەر ەل استاناسى – سانادا بيلىكتى باسىپ الىپ, پرەزيدەنت ءابدى راببۋ مانسۋر حادي وڭتۇستىكتەگى ادەن قالاسىنا قاشىپ كەتكەلى بەرى شىن مانىندە سول سوعىس ءجۇرىپ جاتىر.

بيلىكتى قورعايتىن رەسمي ءاسكەردىڭ شاماسى كەلمەگەن سوڭ, شيتتىك كوتەرىلىسشىلەر بارعان سايىن وزدەرىنىڭ ىقپالىنداعى اۋماقتى كەڭەيتىپ, قاشقان پرەزيدەنتتىڭ سوڭىنان قۋىپ كەلەدى. قازىر ەلدىڭ 21 پروۆينتسياسىنىڭ توعىزى ولاردىڭ بيلىگىنە كوشسە, باسقالارىنىڭ دا قارسى تۇرارلىق الەۋەتى شامالى. اسىرەسە, ەلدىڭ حالىق سانى جونىنەن ءۇشىنشى قالاسى تايزدى كوتەرىلىسشىلەر باسىپ العان سوڭ, وزىنە قاۋىپ جاقىنداعانىن اڭعارعان پرەزيدەنت حاديدىڭ ۇرەيى ۇشىپ, بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنەن كومەك سۇراۋعا ءماجبۇر بولدى. يرانعا سۇيەنگەن حۋتۋ ميليتسياسى زاڭدى بيلىكتى قۇلاتاتىن بولسا, ول ەلدى بولشەكتەۋگە ۇشىراتادى, تىنىشتىق پەن تۇراقتىلىقتى بۇزادى دەپ شىرىلدايدى قاشقىن پرەزيدەنت. حادي وزدەرىنىڭ دارمەنسىزدىگىن كوتەرىلىسشىلەرگە يراننىڭ جان-جاقتى قولداۋ كورسەتۋىمەن اقتاعىسى كەلەدى. ال حۋتي سەپاراتيستەرىنىڭ باسشىلىعى يراندىق كومەكتى ءۇزىلدى-كەسىلدى جوققا شىعارادى.
دەگەندە, بۇل كومەكتىڭ, قولداۋدىڭ بارلىعىنا جۇرتتىڭ كۇمانى جوق. بۇرىنعىسى ءوز الدىنا, كوتەرىلىسشىلەردىڭ تايز قالاسىن باسىپ الار قارساڭىندا اس-ساليۆ پورتىنا يراندىق «شارمان» كەمەسى توقتاپ, ودان 180 توننالىق اسكەري جۇك تۇسىرىلگەنى جانە ونىڭ حۋسيتتەرگە تيگەنى بەلگىلى بولىپ وتىر.
تاعى دا بۇل سوعىستىڭ ءدىني سيپاتى ايرىقشا قورقىنىشتى. ءبىر يەمەننىڭ حالقى ءبىرى – شيتتەر, ءبىرى سۇنيتتەر بولىپ ەكىگە جارىلىپ, قىرقىسىپ جاتقانى دا انىق. سول قىرقىسقان مۇسىلمانداردىڭ باسىن بىرىكتىرەتىن تۇلعا جوق. كەشە «اراب كوكتەمى» زامانىندا حالىقتىڭ قاھارىنا ۇشىراپ, سىرتقا قاشقان ءالي ابدوللا سالەح بۇگىن كوتەرىلىسشىلەردىڭ كوسەمىنە اينالدى. ول بيلىككە قايتا جەتكەنىمەن, حالىقتىڭ باسىن بىرىكتىرۋى ەكىتالاي. ەڭ قيىنى – وسىناۋ ەكىگە بولىنگەن يەمەندىكتەردىڭ ءبىر جاعىن – يران, ەكىنشى جاعىن ساۋد ارابياسىنداي ەكى اسا بەدەلدى ەلدىڭ قولداپ وتىرعانى دا شىندىق.
ءسىرا, قولدارىنان كەلسە, يەمەندىكتەردىڭ باسىن بىرىكتىرەتىن كۇش حالىقارالىق ۇيىم – بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى شىعار. حاديدىڭ سولارعا جۇگىنۋى دە نەگىزدى. قاۋىپسىزدىك كەڭەسى بولسا, حالىق سايلاعان دەپ حاديدىڭ بيلىگىن زاڭدى سانايدى. كوتەرىلىسشىلەردى بيلىككە قارسى ارەكەتتەرىن توقتاتۋعا شاقىرادى. وسىناۋ نەگىزدە شەشىم دە قابىلداناتىنى انىق. بىراق وعان ارانداتۋشىلار, بولىنگەندەردى دەمەۋشىلەر قارسى بولار.
يەمەن اقش-تىڭ وسى وڭىردەگى وداقتاسى سانالادى. بىراق ۆاشينگتون بۇلاردىڭ ىشكى ىسىنە ارالاسپادى. ەلشىلىگىن بۇرىنىراق جاپسا, جاقىندا وسىنداعى 100 ارناۋلى قىزمەتكەرىن الىپ كەتكەندە ارانداتۋشىلار امەريكالىقتار قاشتى دەپ ايىزدارى قانىپ قۋاندى. بىرەۋلەرگە وسى ەلدەگى شيەلەنىستىڭ جالعاسقانى كەرەك. بۇل ءۇشىن ولار ب ۇلىكشىل سەپاراتيستەردى قولداۋعا دا بار.
رەسمي انىقتامالىقتارعا قاراعاندا, يەمەن حالقىنىڭ 60 پايىزى سۇنيتتەر كورىنەدى. ولار ازشىلىقتىڭ بيلىگىنە كونە قويادى دەۋ دە قيىن. مۇسىلمان قاۋىم ءوزارا ءبىراز قىرقىساتىن سىڭايلى. قىرقىسقاندا, بۇل ەلدە قارۋ كوپ: 25 ميلليون حالىقتا 70 ميلليون قارۋ بار ەكەن. ءبىراز قىرقىسۋعا جەتەدى.
ماماديار جاقىپ, جۋرناليست.