ادامداردىڭ وزدەرىنە ساقتىق كەرەك

ءسىز نە دەيسىز؟ قازىر جازعى سۋعا ءتۇسۋ ماۋسىمى قىز­عان شاق. بۇگىندە جاس تا, جاسامىس تا وزەن-كولدەردى, سۋ-توعانداردى جاعالاپ ءجۇر. بۇل دا بولسا اپتاپ ىستىقتان سايالاۋدىڭ ءبىر جولى ەكەنى داۋسىز. الايدا, سۋدىڭ ءتىلسىز جاۋ ەكەنىن ۇمىتىپ كەتىپ, ارتى قايعىلى وقيعاعا سوعىپ جاتاتىن جايلاردىڭ دا كەزدەسىپ قالاتىنى جاسىرىن ەمەس. سۋعا ءتۇسۋ ماۋ­سى­مى باس­تالماي جاتىپ-اق ەكى ادام اجا­لىن سۋدان تاپقان بولاتىن. وسىن­دايدا سۋدان قۇتقارۋشىلار قاي­دا قاراپ وتىر دەگەن دە سوزدەر ەستىلىپ قالادى. “ەگەمەن قازاق­ستان” گازەتىنىڭ اقتوبە وبلىسىن­داعى ءتىلشىسى ساتىبالدى ءساۋىرباي   اقتوبە وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار جونىندەگى دەپارتامەنتى “سۋدا قۇتقارۋ قىزمەتى” مەملەكەتتىك مەكەمەسىنىڭ باستىعى قاسىمجان بايساداقوۆقا: – ءسىز بۇعان نە دەيسىز؟ – شىنى كەرەك, ءار وزەن-كول­دىڭ, سۋ قويماسىنىڭ قاسىنا قۇت­قارۋشى قويۋ قيىن. اڭگىمە مۇندا دا ەمەس, ماسەلە ادامداردىڭ سۋعا ءتۇ­سۋدىڭ قاراپايىم ەرەجەلەرىن ساقتاماۋىندا. دەگەنمەن, سوڭعى ءۇش جىلدىق تالداۋ كورسەتكەنىندەي, ءوت­كەن جىلى سۋعا كەتۋ دەرەگى ونىڭ ال­دىنداعى ەكى جىلعا قاراعاندا ەكى ەسە كەمىدى. سۋعا كەتۋ سەبەبى – رۇق­سات ەتىلمەگەن جەرلەردە شومىلۋ, ادامداردىڭ ءىشىپ الىپ,ماس كۇيىندە سۋعا ءتۇسۋى جانە بالالاردىڭ سۋ توعاندارىندا اتا-انانىڭ قا­راۋىن­سىز ءجۇرۋى. جىل سايىن سۋعا شومىلۋ ماۋ­سىمى باستالار الدىندا سۋعا تۇسۋگە بولمايتىن جەرلەرگە رۇقسات ەتىل­مەي­تىندىگىن جانە تىيىم سالى­نا­تىن­دىعىن بىلدىرەتىن بەلگىلەر قويىلادى. بيىل وسىنداي 50 بەلگى قويىلدى. ۇستىمىزدەگى جىلى بىزبەن سۋ اكۆاتو­ريا­سىنىڭ ءتۇبىن زەرتتەۋگە جانە تا­زارتۋعا تەك “ەنەرگەتيك”, “ۆوستوك” جازعى دەمالىس لاگەرلەرى, اقتوبە سۋ قويماسىنداعى “ساياحات” دەم­الىس بازاسى مەن ەلەكتىڭ تۇر­عىن­دار قالاشىعى تۇسىنداعى جاعا­جاي عانا كەلىسىم-شارتقا وتىردى. “ەنەر­گەتيك”, “ۆوستوك” لاگەرلەرى مەن “ساياحات” دەمالىس بازاسىنىڭ سۋ توعاندارى سۇڭگۋىرلىك تەكسەرۋ­لەر­دەن وتكىزىلدى, دەمالىس بازا­لا­رى­نىڭ يەلەرىنە “جاعاجاي تولقۇ­جا­تى”, سونداي-اق ادامداردىڭ سۋدا ءوزىن قالاي ۇستاۋى كەرەكتىگى تۋرالى كور­نەكى ستەندتەر بەرىلدى. سۋ توعان­دارىنا جاقىن ءتورت جاعاجاي, جەتى بالالار دەمالىس لاگەرى تەكسەرىلدى. بالالاردىڭ سۋعا كەتىپ, قازاعا ۇشىراماۋى ءۇشىن مەكتەپ جانىن­دا­عى جانە قالا سىرتىنداعى دەمالىس لاگەرلەرىندە جاز بويى سۋداعى قاۋىپ­سىزدىك تۋرالى لەكتسيالار مەن اڭگىمەلەسۋلەر وتكىزىلەدى. ءشيلىساي كەنتىندە “جاس تۋريستەر” قالالىق ستانساسى قالانىڭ وقۋ ورىندارى اراسىندا وتكىزەتىن “قورقىنىش فاكتورى” جارىسىنا قاتىسۋشى­لار­دىڭ قاۋىپسىزدىگىن دە ءبىزدىڭ قىز­مەت ماماندارى قامتاماسىز ەتەدى. جاڭا “زەمسنارياد” اۋدانىندا قۇت­قارۋ بە­كەتى قويىلدى. قۇتقارۋ بە­كە­تى ۆا­گون­دا ورنالاستى. وندا قۇت­قارۋشىلار تۇ­رادى, وسى اۋدانداعى سۋدا باقىت­سىز جاعدايدىڭ الدىن الۋ بويىنشا تاۋلىك بويى كەزەك­شى­لىك قىزمەتىن اتقارادى. قۇتقارۋ بەكەتى قاجەتتى قوندىرعىلارمەن قۇتقارۋ قۇرال-جابدىقتارىمەن, ءۇزىلىسسىز بايلانىس­پەن, سونداي-اق العاشقى مەديتسي­نالىق كومەك كور­سەتۋ ءۇشىن قاجەتتى ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتىلدى. جازعى ماۋسىم­دا 52 سۋدا قۇتقارۋ قىزمەتى جۇمىس ىستەيدى. ولار جەتى اۆتوكولىكپەن, جەتى قايىقپەن قامتاماسىز ەتىلگەن. بيىلدىڭ وزىندە “ۋاز” جانە “گازەل” ماركالى ەكى اۆتوكولىك الدىق. سونداي-اق, شالقار كولىندە ءبىر سۋدا قۇتقارۋ بەكەتى جۇمىس ىستەيدى. ول سۋدا قۇتقارۋعا قاجەتتى قۇرال-جابدىقپەن تولىق قامتاما­سىز ەتىلگەن. بيىل سۋ جاڭا “ۋاز” اۆتوكولىگىن الىپ بەردىك. سۋداعى قاۋىپسىزدىك شارالارى بويىنشا مەملەكەتتىك جانە ورىس تىلىندە 640 پلاكات پەن پاراقشا شى­عا­رىلىپ, پروفيلاكتيكالىق جۇ­مىس­تار جۇرگىزۋ كەزىندە ولار قا­لا­داعى وقۋ ورىندارىنا تاراتىلدى. قاۋىپتى اكۆاتوريالاردا رەيد ءجۇر­گىزۋ كەزىندە تۇرعىندارعا تاراتۋ ءۇشىن سۋدا ادامداردىڭ ءوزىن-ءوزى ۇس­تاۋ ەرەجەلەرى بويىنشا قوسىمشا پلا­كاتتار مەن پاراقشالار شىعا­رىل­دى. بۇقارالىق اقپارات قۇرال­دا­رىندا سۋداعى قاۋىپسىزدىك شارالارى تۋرالى تۇرعىنداردى قۇلاقتاندىرۋ بويىنشا پروفيلاكتيكالىق جۇ­مىس­تار تۇراقتى جۇرگىزىلىپ كەلەدى. قىسقاسى, جازعى سۋعا ءتۇسۋ ماۋ­سى­مى­نا سۋدا قۇتقارۋشىلار جان-جاق­تى ازىرلىكپەن كەلگەن بولاتىن. بىراق, ەڭ باستىسى, ادامداردىڭ وزدەرىنە ساقتىق كەرەك. اقتوبە وبلىسى.