تاس پا, مەن بە؟
قىستىڭ كۇنى جەر كوكتايعاق بولىپ ەكى-ءۇش جولداسىمەن كەلە جاتىپ, تاس توسەلگەن جەردەن وتە بەرگەندە سەيىت كەنجەاحمەت ۇلى تايىپ جىعىلعانى سول-اق ەكەن, ءبىر نارسە تىرس ەتە قالادى. جانىنداعىلار شوشىپ كەتىپ سەيىتكە كەلسە, ءازىلى ۇزىلمەيتىن ول:
– قاراڭدارشى, تاس سىندى ما, مەن سىندىم با ەكەن؟ – دەگەن ەكەن.
قىراندار بيىكتە تۇرادى
اقىن عافۋ قايىربەكوۆ ارقالىقتا «رۋبين» دۇكەنىنىڭ ۇستىندەگى سەيىت كەنجەاحمەت ۇلىنىڭ ۇيىندە قوناقتا بولادى. سەگىزىنشى قاباتتان تومەنگە قاراعان عافۋ اعا جاس اقىنعا قاراپ:
– سەيىتجان, تىم بيىكتە تۇرادى ەكەنسىڭ, – دەگەندە, ءىنىسى:
– عافا, قىراندار بيىكتە تۇرادى ەمەس پە؟!. – دەپ جاۋاپ بەرىپتى.
ارۋ مەن اۋرۋ
سەيىت كەنجەاحمەت ۇلى ارقالىق پەداگوگيكا ينستيتۋتىندا قازاق ادەبيەتى تاريحىنان ءدارىس بەرىپ ءجۇرىپ ءوز ءتىلىن شالا بىلەتىن قازاق قىزىنا: «سەندەي ارۋ قىزدارعا ءوز ءتىلىن بىلمەۋ جاراسپايدى», – دەيدى. قىز اتا-اناسىنا: «مەنى اۋرۋ قىز دەپ ايتتى», دەپ جىلاپ بارادى. اتا-اناسى ينستيتۋت رەكتورى مىرزاعالي تولەگەنوۆكە بارىپ ارىزدانادى. رەكتور كەنجەاحمەت ۇلىن شاقىرتادى. ارتىنان ۇستازدىڭ اۋرۋ ەمەس, «ارۋ» دەگەنىن ستۋدەنتتەر دە راستاپ بەرەدى. اتا-انا ساتيريك-جازۋشىدان كەشىرىم سۇرايدى. جانى كۇيىپ-پىسكەن سەيىت اعا قىزدىڭ اتا-اناسىنا قاراپ:
– ءسىزدىڭ قىزىڭىزدى ەندى شىنىمەن دە اۋرۋ دەپ ايتۋعا بولادى ەكەن, – دەپتى.
تەلەفون دا زەينەتكە شىعا ما؟
قىزىلوردا وبلىسىندا ۇزاق جىلدار بويى باسشىلىق قىزمەتتەر اتقارعان عافۋر مۇحامەدجانوۆ سوزگە شەشەن, ۇستانىمى مىقتى كىسى ەدى. زەينەتكەرلىككە شىققان سوڭ بۇرىنعى قىزمەتتەستەرى مەن جاقىن جۇرگەن كىسىلەردەن دە بىرازعا دەيىن حابار بولىڭقىراماي, زەرىگىڭكىرەپ وتىرعانىندا ءۇي تەلەفونى شىرىلداپ قويا بەرەدى. كوتەرسە, جاس گازەت ءتىلشىسى, سۇحبات العىسى كەلەتىندىگىن جۇرەكسىنە جەتكىزەدى.
– كەل, اينالايىن, كەل, ۇيدەمىن, – دەيدى عافەكەڭ قۋانا كەلىسىپ. – ادامنىڭ ءوزى زەينەتكە شىققان سوڭ ونىڭ تەلەفونى دا قوسا شىعا ما دەپ قالدىم, كوپتەن بەرى ەشكىمنەن حابار تۇسپەي قالىپ, قۇلازىپ وتىر ەدىم. قوڭىراۋ سوققانىڭ جاقسى بولدى عوي, مۇنىڭا مارقايماسام, رەنجىمەيمىن.
زامزاگۇل سەيىتقىزى.
استانا.
فورمانىڭ پورىمى بولەك پوليتسيانىڭ جاس قىزمەتكەرلەرى ءتاتتى توقاشتان تالماپ قويىپ, قوڭىر كوستيۋم-شالبار, قارا تۋفلي كيىپ كەلگەن ەگدە تارتقان اق شاشتى كىسىمەن سويلەسىپ وتىر. – ەندى زەينەتتىڭ قىزىعىن كورەتىن بولدىڭىز... – ءسىزدىڭ جولىڭىزدى بىزگە دە بەرسىن, رىدۆان اعا... – زەينەتكە شىقتىم دەپ ءبىزدى ۇمىتىپ جۇرمەڭىز, رىدۆان بەي... رىدۆان بالكان سىپتيعان فورما كيگەن دوستارىمەن قوشتاسىپ, ۇيىنە قاراي كەلە جاتىپ مازاسىز كۇي كەشتى. ويتكەنى, كوشە بويلاپ كەلە جاتقانداردان ەشقانداي ايىرماشىلىعى قالماعان. قوڭىر كوستيۋمدى كوپتىڭ ءبىرى ەدى... زەينەتكەرلىككە ەتى ۇيرەنە المادى. ءارى جاي عانا ازامات ءارى زەينەتكەر بولۋ قيىننىڭ قيىنى ەدى. رىدۆان بالكان بۇل قيىندىققا ءبىر اپتا عانا توزە ءبىلدى. ءبىر اپتادان كەيىن ءتاتتى توقاش ساتىپ الىپ, ۇزاق جىلدار بويى قىزمەت ەتكەن پوليتسيا بولىمشەسىنە باردى. بۇرىنعى ارىپتەستەرى رىدۆان اعالارىن قۇشاق جايا قارسى الدى. ءتىپتى, پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءبىرى سوققىعا جىققان كۇدىكتىنى تاستاي سالىپ, اعاسىنىڭ موينىنا اسىلىپ سالەم بەردى. قۋانىشتارى قوينىنا سىيماي, ءتاتتى توقاشتان ءدام تاتىپ, وتكەن كۇندەرىن ەسكە الىپ وتىردى. تۇرىك كوفەسىن ءىشىپ, شۇيىركەلەسىپ وتىرعاندا رىدۆاننىڭ كوزى اعا وفيتسەردىڭ الدىنا جينالىپ قالعان قۇجاتتارعا ءتۇستى. – مىنا ءىس-شارا قۇجاتتار جابىلعان با؟ – جابىلعان, رىدۆان اعا. ەرتەڭ ورتالىققا جىبەرەمىز... – جو-جوق, ونى قايتەسىڭ, – دەدى رىدۆان. – وزدەرى كەلىپ اكەتۋشى ەدى عوي... نەگىزى ورتالىقتان كەلگەن قاعازداردى ساقتاۋ كەرەك... جاس وفيتسەر ءلام-ميم دەمەدى. «اعاشىم-اۋ! سەن سولاي ىستەگەن شىعارسىڭ, مەنىڭ ءجونىم بولەك,» – دەپ ويلادى دا ك ۇلىمسىرەي قاراپ: «دۇرىس ايتاسىز, اعا!» – دەدى. ءدال سول ساتتە جاس پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى ءبىر كىسىنى ەكى قولىن بۇراپ بولىمشەگە الىپ كەلدى. سويتسە بۇل كىسى بوتەن بىرەۋدىڭ تەرەزەسىنەن ءۇيدىڭ ىشىنە ءۇڭىلىپ تۇرعاندا ۇستالعان ەكەن. ونى ەستىگەن رىدۆان بۇلقان-تالقان بولىپ, ايقايدى سالدى كەپ: – ەي, پالە نەمە! بوتەن بىرەۋدىڭ ۇيىندە نە جۇمىسىڭ بار, ا! ۇستالعان ادام تاڭعالدى. اعا وفيتسەر تۇرعاندا جاي عانا كيىنىپ, داۋىس كوتەرەتىندەي كىم ەكەن بۇل؟.. شىنتۋايتىندا ودان دا بۇرىن اعا وفيتسەردىڭ ءوزى تاڭىرقاپ, دىبىسسىز قالدى. رىدۆان اعاسى زەينەتكەرلىككە شىققان كىسى عوي. بولىمشەنىڭ جۇمىسىنا ارالاساتىنداي ءجونى بار ما؟.. ءبىر پاكەت ءتاتتى توقاش اكەلدىم دەپ, ەل-جۇرتتى وزىمە قاراتىپ الدىم دەي مە؟.. زەينەت دەمالىسىنا شىقتى ما, ارالاسپاۋ كەرەك ەدى... اعا وفيتسەر ويلانىپ وتىرعاندا, رىدۆان قايتادان گۇج ەتتى: – شاتاعىڭ قانشا! – تۇسىنبەدىم, – دەدى اعا وفيتسەر. – جو-جوق, سىزگە ەمەس... مىنا وڭباعانعا ايتىپ وتىرمىن, – دەپ تاعى ايقاي سالدى: «مانياكسىڭ با, ۇرىسىڭ با, بەيباستاق بىرەۋسىڭ بە, كىمسىڭ سەن؟! ول ۇيدە نە جۇمىسىڭ بار ەدى؟» سول كۇنى بولىمشەدەگى وفيتسەرلەر رىدۆاندى رەنجىتپەۋ ءۇشىن ەشقايسىسى ءتىس جارمادى. جاي عانا ك ۇلىپ قويىپ, «قايتەسىز» دەگەندەي قولدارىن سامارقاۋ سىلتەپ قويىپ ءارى-بەرى ءوتىپ ءجۇردى... ءاسىلى, رىدۆاندى بارلىعى جاقسى كورەتىن, سوندىقتان اناۋ-مىناۋ سوزىنە ەشكىم ءمان بەرمەدى. الايدا, رىدۆان زەينەتكە شىققاننان كەيىن قاتتى وزگەردى. بۇدان بۇرىن اتقارعان جۇمىسىن ۇمىتتىرىپ, وزىنە قۇرمەتپەن قاراعان كىسىلەردەن الىستاعىسى كەلگەندەي ەدى. ءبىر اپتادان كەيىن بولىمشەگە كەلگەن رىدۆاننىڭ قولى تاعى بوس ەمەس ەدى. بىراق بۇل جولى قولىنداعىسى ءتاتتى توقاش ەمەس, ءۇستى-باسى القام-سالقام بىرەۋدى قولىنان بۇراپ اكەلىپتى. – قىزدارعا قىرىن قارايدى, سۇلۋلارعا سۇستانا تەسىلەدى. مەن مۇندايلاردى جاقسى بىلەمىن, قازىردەن الدىن الماساق ءتۇبى ءبىر قاستاندىق جاسايدى!.. تەكسەرىپ كورىڭدەر, كىم ەكەن بۇل, قايدان كەلدى, نە ىستەپ ءجۇر!.. ەكى پوليتسيا قىزمەتكەرى الگى سۇستانىپ قاراعان كىسىنى ىشكى بولمەگە الىپ كەتتى. كەزەكشى بولمەدە وتىرعاندار تۇرەگەلىپ, “امانسىز با, رىدۆان اعا!” دەپ سالەم بەردى. رىدۆاننىڭ داۋسىن ەستىگەن اعا وفيتسەر جاي عانا امان-ساۋلىق سۇراسۋمەن شەكتەلدى... دەگەنمەن, رىدۆان: «رىدۆان اعا, زەينەتتە جۇرسەڭىز دە جۇمىسىڭىزدى ۇمىتپاعان ەكەنسىز عوي,» – دەگەن جان-جاقتان ماقتاۋ ەستيمىن دەپ ويلاعان-دى. ەرتەسى كۇنى كەشكىسىن قاس قارايعان شاقتا كۇتپەگەن جاعداي بولدى. رىدۆان ۇزىن بويلى, سارى شاشتى كەلىنشەكپەن ايتىسىپ-تارتىسىپ ءجۇرىپ بولىمشەگە كىردى. – بۇلاردى ءتۇپ-تامىرىمەن جويۋ كەرەك... قاراڭدار, ايەلدىڭ كيىمىن كيىپ الىپ اناۋ دۇكەننىڭ الدىندا كليەنتتەرىن كۇتىپ تۇرعان جەرىنەن ۇستاپ الدىم!.. سارى كەلىنشەك جىلامسىراپ: – مەن مىنا الجىعان شالدى سوتقا بەرەمىن... ماعان ەر ادامسىڭ دەيدى. مەن ەكى بالانىڭ اناسىمىن. تەاترعا بارۋ ءۇشىن اناۋ دۇكەننىڭ الدىندا كۇيەۋىمدى كۇتىپ تۇرعام... – دەدى. پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى سارى كەلىنشەكتى ارىز جازبا دەپ ارەڭ كوندىردى. وتكەندەگى الپامساداي جىگىت تە سوتقا بەرەمىن دەپ ەدى, ونى دا ارەڭ كوندىرىپ جىبەرگەن. اقىر اياعى اعا وفيتسەردىڭ شىدامى تاۋسىلدى بىلەم: – بەرى قاراڭىز, رىدۆان اعا! – دەپ ءسوز باستادى. – ءسىز زەينەتتەسىز, ونىڭ بەينەتىن كورگەنشە قىزىعىن كورمەيسىز بە! بۇرىن جاقسى جۇمىس ىستەدىڭىز, وعان ءسوز جوق. بىراق ەندى ءبىزدىڭ جۇمىسىمىزعا ارالاسپاڭىز... بۇدان كەيىن ءسىز دەمالىڭىز, ءبىز جۇمىس ىستەيمىز, جاراي ما؟ رىدۆان ۇندەمەي قالدى دا, سودان اقىرىن عانا تۇرەگەلىپ: – بىلەمىن, – دەدى. – زەينەتكەر ەكەنىمدى ءوزىم دە بىلەم. بىراق مىناۋ فورما بار ەمەس پە, سەنىڭ كيگەن فورماڭ, سول عوي... – فورماعا نە بولدى, كوكەم-اۋ؟ – شىركىن... – دەدى رىدۆان. – باسقا تۇسپەسە قايدان بىلەسىڭ! ونداعان جىل كيىپ ءجۇرىپ, ءبىر-اق كۇندە شەشىپ تاستاۋدىڭ نە ەكەنىن بىلسەڭ عوي... فورماسىز ءجۇرۋ سۇمدىق قوي, سۇمدىق! قوڭىر كوستيۋمىنىڭ جاعاسىنان ۇستاپ: – مىنا كيىممەن جالاڭاش جۇرگەندەيمىن. جاي ازاماتتىق فورمامەن جۇرە المايمىن, – دەدى رىدۆان. – ءالى كۇنگە دەيىن پوليتسيا فورماسىمەن جۇرگەن سياقتىمىن. زەينەتكەر ەكەنىمدى ۇمىتىپ, ءارى-بەرى وتكەندە جاي عانا جۇرسەم مەيلى عوي, تەكسەرىپ, باقىلاپ, اڭدىپ, ءىندەتىپ جۇرەمىن... ەرىكسىزدەن-ەرىكسىز پوليتسيا قىزمەتكەرى بولىپ, ۇستايمىن, قول بۇرايمىن, سەس كورسەتەم... شامامنان تىس... كوزىن تومەن تاستاپ, ءۇنسىز قالعان رىدۆانعا بۇرىنعى ارىپتەستەرىنىڭ جاندارى اشىدى. اعا وفيتسەر رىدۆاننىڭ يىعىنا قولىن سالىپ: – كەتتىم دەپ قاپالانباڭىز, رىدۆان اعا! – دەپ جۇباتتى. – ساندالىپ جۇرگەن بىرەۋدى ۇستاپ اكەلسەڭىز دە ماسەلەڭىزدى شەشەمىز عوي... كۇنى كەشەگە دەيىن فورما كيىپ جۇرگەن وفيتسەر ەدىڭىز... رىدۆاننىڭ قۋانعاننان كوزى جايناپ كەتتى. – البەتتە, – دەدى. – زەينەتكە شىقتىم دەپ ءوزىمدى كۇيدىرىپ ءجۇرگەنىمە قاراشى... سونشا نە بولىپ قالدى ماعان, ا؟.. – ارينە, – دەدى اعا وفيتسەر. سودان كەيىن يىعىنان قاعىپ قويىپ: – ۋايىمداماڭىز, اعا! – دەپ, ءبولمەسىنە قاراي بەتتەي بەرىپ: “جاي جۇرگەن بىرەۋ بولسا وڭدىرماس ەدىم, بىراق فورمانىڭ ورنى بولەك قوي...” – دەپ سىبىرلادى. تۇرىك تىلىنەن تارجىمەلەگەن مالىك وتارباەۆ.
«قازاقشا ۇيرەنەيىك, اقشا بەر...» «قازاقپىز عوي, قازاقشاعا تاقىرمىز, ورىسشانى وراعىتىپ جاتىرمىز. بىزگە كەلگەن شەتەلدىكتەر كۇلەدى, انا ءتىلى اياقاستى – پاقىرمىز. جىلدار ءوتتى, قازاقشامىز شامالى, – كوپ ەمەس پە ۇيرەنۋدىڭ امالى... – قىز-كەلىنشەك تىڭداي قالدى بىراۋىق, دەپ وتىرعان ءبىر ۇلتجاندى اعانى. «بولسا ەگەر دە ازدى-كوپتى اقشالى, ۇيرەنبەيمىز قازاق تىلدەن باسقانى. اقىل ايتىپ قىرىقتاعى قىزدارعا, بۇل اعانىڭ قالايشا ءبىر ساسقانى...» – دەدى ءبىر قىز ورىسشاسى اسپانداپ, اراسىندا قازاقشاسى «اقساڭداپ». ساناسىزعا سان ايتساڭ دا بولمايدى, اعا قالدى كوكىرەگىن «تاس قارماپ». «پوروشوك» ءسۇت, «كولباسا» مالدى اۋىلدى بۇل كۇندە, كورىپ ءجۇر عوي كىم-كىم دە. سيىرى مەن قويى بار, كورگەندە كوزىڭ تويىنار. تۇيەسى بار, بيەسى بار, قىز-كەلىنشەك يەسى بار. بىراق ەندى وسىلار, مىنەز تاپتى «شوشىنار» – مالدى ساۋمايتىن بولدى, كۇن جاۋماي جاۋرايتىن بولدى. «پوروشوك» ءسۇت, «كولباسا» دەگەن داستارقاننان اۋمايتىن بولدى. ىرىمشىك, قۇرت, ايران, شۇبات, ىزدەپ تابامىز قايدان سۇراپ؟! كىتاپ «قولجەتىمدى» ەمەس بۇل كۇندە كىتاپتىڭ ۋداي باعاسى, جەتە المايتىن بولىپ تۇر, كەز كەلگەننىڭ شاماسى. كىتاپ دۇكەن سورەسىن دە, ءماز-مەيرام بوپ كورەسىڭ دە, مۇقاباسى جارقىراپ تۇر. ال باعاسى بەس مىڭ تەڭگە, ارىستانداي ارقىراپ تۇر! الايىن دەسەڭ «قانى قاشىپ» قالتاڭ تايىز قالتىراپ تۇر! المايىن دەسەڭ الدىڭدا, ساۋلەسىن توگىپ شامشىراق تۇر. وقىرمان بايعۇس «وتقا ءتۇسىپ», ساناسىندا سان سۇراق تۇر. ءازىربايجان قونارباەۆ. ماڭعىستاۋ وبلىسى.
باكەنە بوزبالانىڭ بويى ءوز قۇربىلارىنان الاسا بولعاندىقتان ول ۇنەمى كۇنىنە ەكى رەت ءۇش ساعاتتان تۋرنيككە اسىلىپ تۇرۋدى داعدىعا اينالدىرىپ العان بولاتىن. سودان التى اي وتسە دە ونىڭ بويى وسپەدى, بىراق ودان كەيىن باكەنە يىلمەي-اق تىكەسىنەن تىك تۇرىپ-اق تىزەسىن قاسي بەرەتى قالىپقا جەتتى... ارىپتەس جىگىتتەر كەزدەسىپ قالادى: – ءوي, قۇلاعىڭا نە بولعان؟ – كيىم ۇتىكتەپ جاتقاندا تەلەفون شىرىلداي قالىپ, ونىڭ ورنىنا شاتاسىپ ۇتىكتى قۇلاعىما تاقاي قالعانىم بار ەمەس پە؟ – ەكىنشى قۇلاعىڭا نە بولدى؟ – «جەدەل جاردەمگە» تەلەفون سوعۋ كەرەك بولدى ەمەس پە؟.. قۇربىلار ۇيدە البوم كورىپ وتىر: – مىنا سۋرەتتىڭ استىنا «قارا تەڭىز جاعالاۋىندا» دەپ جازىپ قويىپسىڭ. – ە-ە, وتكەندە قاپشاعايعا بارعاندا تۇسكەنبىز... ءبىر ەركەك پوليتسيا بولىمشەسىنە كەلىپ شاعىم ايتادى: – مەنى ايەلىم ۋلاندىرعالى جۇرگەن سياقتى. – نەگە ولاي دەپ ويلايسىز؟ – كەشە ول «زيانكەستەردەن قالاي قۇتىلۋعا بولادى؟» دەگەن كىتاپ ساتىپ الدى...
ۇيالۋ بىردە ءوزىمىزدىڭ بوحاڭ ادامدارعا لىق تولى «گازەلدە» كەلە جاتسا كەرەك. كەلەسى ايالدامادان مىنگەن جاسى ۇلكەن ايەلگە قاتار وتىرعان جاس جىگىت ورىن بەرگىسى كەلمەي: – اپا, قولىڭداعى زاتتارىڭدى ماعان بەر, مەن الىپ وتىرايىن. ءبىر جاعىنان ۇيالىپ تا وتىرمىن, – دەپتى. سوندا بوحاڭ الگى جىگىتكە: – اپاڭا تۇرىپ ورىن بەرسەيشى. سەنىڭ وتىرىپ, اپاڭنىڭ تۇرەگەلىپ تۇرعانىنا سەن ەمەس, مەن ۇيالىپ وتىرمىن, – دەپتى. باسۋ ايتۋ بوحاڭنىڭ ءبىر تۇرمىستاعى بالدىزى كۇيەۋىمەن ۇرىسىپ, جاراسپاي قالىپ, اتاسىنىڭ ۇيىنە كەلىپ شاعىمدانىپتى. ارتىنان «جازدىم-جاڭىلدىم» دەپ, كەشىرىم سۇراپ كەلگەن كۇيەۋىنە كەمپىرى ەكەۋى اقىل-كەڭەسىن ايتا وتىرىپ بوحاڭ بىلاي دەيتىن كورىنەدى: – قاراقتارىم, ءبىر-بىرىڭە كەشىرىمشىل بولىڭدار. «جاقسى ايەلدىڭ اشۋى شايى ورامال كەپكەنشە, جاقسى ەركەكتىڭ اشۋى بالعادان ۋىن سەپكەنشە» دەگەن بار. مىنا ءبىز قىرىق جىلعا جۋىق وتاسىپ ۇرىسقان كەزدە, ءبىر-بىرىمىزگە بىرەۋمىز بالتا الىپ, بىرەۋمىز پىشاق الىپ ۇمتىلعانىمىز بولماسا, ارتىق ەشتەڭەگە بارمايمىز, – دەپ باسۋ ايتىپتى. تۇيە دەگەنىڭ تايلاق بولدى اقىن-سازگەر امانباي وتەباەۆتىڭ مەرەيتويىنا ءبىر اعاسى تۇيە اتاپتى. كۇندەردىڭ كۇنىندە ونى الۋعا كەلگەن وعان تايلاق بەرىپتى. ەت اسپاسا دا, قايماق قوسقان ءشاي بەرىپتى. كەتەرىندە اقىن: – ەت دەگەندەرىڭ قايماق بولدى, تۇيە دەگەندەرىڭ تايلاق بولدى. قۋانعاننان اسىپ-ساسىپ, باتامىز ايباق-سايباق بولدى. ءاۋمين! – دەگەن ەكەن. كورگەن بىلگەنوۆ. استانا.
ەكى بالانىڭ اڭگىمەسىنەن: – وسى, ادامنىڭ ءبىر ساۋساعىن كەسىپ تاستاسا نە بولادى؟ – ونعا دەيىن ساناي الماي قالادى. * * * – اتىڭ كىم؟ – بولات. – وسكەندە كىم بولعىڭ كەلەدى؟ – باكە. – ونداي ماماندىق جوق قوي؟! – سونى دا بىلمەيسىز بە, باكە دەگەن – باستىق دەگەن ءسوز عوي. * * * كىشكەنتاي بالاسى اناسىنا: – قارنىم اشسا – تاماق پىسىرەسىڭ, ءۇيدى شاشسام – جينايسىڭ, كيىمدەرىم بىلعانسا – جۋاسىڭ, ساباعىما دا كومەكتەسەسىڭ... ءاي, اناشىم, مەن بولماسام, ءسىز ءتىپتى جالقاۋ بولىپ كەتەر ەدىڭىز... * * * قالادان كەلگەن كىشكەنە نەمەرەسىن جەتەكتەپ اتاسى قوراجايدى ارالاتىپ ءجۇرىپ: – مىنە, مىناۋ جىلقى, مىناۋ سيىر, قوي, ەشكى, مىنەكي تاۋىق, ال سەنىڭ اكەڭنىڭ ۇيىندە نە بار؟ – دەگەندە, نەمەرەسى ويلانىپ تۇرىپ: – ءبىزدىڭ ۇيدە ۆاننا مەن بالكون بار, – دەپتى. ءمۇيىستى جۇرگىزەتىن بەرىك سادىر
