وسى ورايدا ايتپاعىمىز, ناۋرىز مەيرامىنىڭ رۋحاني تىرەگىنىڭ ءبىرى – ىنتىماق. اتامىز قازاق «ىرىس الدى – ىنتىماق» دەپ بەكەر ايتپاعان. مىسالى, بۇل مەيرام تۋرالى شاكارىم قاجى: «قۇل قۇرىقتان, كۇڭ سىرىقتان» قۇتىلاتىن كۇن», دەپتى. بۇل ۇعىم جوعارىدا ايتقانىمىزداي, ىنتىماق تۇنعان جەردە تەڭدىك بولادى, ءسويتىپ, قۇل قۇرىقتان, كۇڭ سىرىقتان قۇتىلادى.
سەمەيلىك ولكەتانۋشى مولدابەك جانبولات ۇلىنىڭ 2009 جىلى جارىق كورگەن «ناۋرىزناما» اتتى ەڭبەگىنىڭ 16-بەتىندە: «ەرتەدە يران پاتشاسى ناۋرىز كۇنى قول استىنداعى سۇيىكتى ق ۇلىنىڭ بىرىنە شاپانىن سىيعا تارتىپ, تاعىنا وتىرعىزىپ, ءبىر كۇن ەل باسقارتقانى جايلى اڭىز بار. تۇركى پاتشاسى ۇلىس كۇنى ۇيىمداستىرىلعان مەرگەندەر سايىسىندا جامبىنى اتىپ تۇسىرگەن ادامعا ءبىر كۇن ەل بيلەۋگە ەرىك بەرگەن ەكەن», دەپ جازادى. بۇل ءتامسىل جوعارىداعى «قۇل قۇتىلار قۇرىقتان, كۇڭ قۇتىلار سىرىقتان» ماتىنىمەن ۇندەسىپ تۇر.
قازاق ۇعىمىندا ىنتىماقتىڭ وزەگى – تاتۋلىق. تاتۋلىق دەگەنىمىز – قاي زاماندا بولسىن قوعامدى تۇتاستاندىرىپ تۇراتىن كەرەمەت كۇش. اتام قازاق «تاتۋلىق بار دا ىنتىماق پەن بىرلىكتىڭ تۋى بيىك» دەپ بەكەر ايتپاعان. سونداي-اق «اعايىن تاتۋ بولسا – ات كوپ, ابىسىن تاتۋ بولسا – اس كوپ» دەگەن ەكەن اتالارىمىز.
ەجەلدەن كەلە جاتقان ءداستۇر بويىنشا ناۋرىز مەرەكەسى كۇنى رەنجىسكەن ادامدار ءبىر-ءبىرىن كەشىرىسىپ, تاتۋلاسادى, جاڭا جىلعا, جاڭا كۇنگە وتكەننىڭ بارلىق رەنىش-وكپەسىن تاستاپ جاڭا لەپپەن, جاڭا سانامەن كىرەدى. ءبىر جاعىنان بۇل ءۇردىس قوعامدىق جاڭارۋ, جاڭعىرۋدى تۋدىراتىندىقتان «ناۋرىز – جاڭارۋ مەيرامى» دەگەن مازمۇنعا يە.
«ناۋرىز كۇنى اۋزى دۋالى اقساقالداردىڭ الدىندا تۇزەلمەيتىن ءىس, بىتىسپەيتىن داۋ, شەشىلمەيتىن شارۋا بولمايدى. وسىلايشا, ەل بىرلىگىن ساقتاۋ, قاۋىمنىڭ ىنتىماعىن نىعايتۋ ناۋرىز تويىنىڭ شىن ارقاۋى, وزەكجاردى مىندەتى» دەپ جازادى سەمەيلىك ناۋرىزتانۋشى مولدابەك جانبولات ۇلى «ناۋرىزناما» اتتى كىتابىندا.
كەلەسى كەزەكتە ەستە بولاتىن دۇنيە – ىنتىماقتىڭ ءبىر سالاسى بىرلىك پەن بەرەكەگە نەگىزدەلگەن ەڭبەك ەتۋ تۇجىرىمداماسى. بۇل ۇعىم ناۋرىز مەيرامىنىڭ رۋحاني وزەگىنىڭ نەگىزگى ۇستىنى دەر ەدىك.
ناۋرىز تۋعاندا جەردىڭ توڭى ءجىبيدى, قىستاي قاتقان قار-مۇزى ەريدى, ساي-سالا سۋعا, جەر بەتى نۋعا تولادى. بۇل ۋاقىت ىرزىعى جەردەن ونگەن بۇقارا ءۇشىن ەڭبەك مەيرامى. ياعني ديقاندار ەگىس الاڭىن تۇزەيدى, ارىقتارعا سۋ جىبەرەدى, جاڭادان جەمىس اعاشتارىن وتىرعىزادى دەگەندەي...
اتالارىمىزدىڭ «بۇلاق كورسەڭ كوزىن اش», «اتادان مال قالعانشا, تال قالسىن», «ەرتە تۇرعان ەركەكتىڭ ىرىسى ارتىق, ەرتە تۇرعان ايەلدىڭ ءبىر ءىسى ارتىق» دەگەن تامسىلدەرى جوعارىداعى ناۋرىز تۇجىرىمىمەن ۇندەسىپ جاتىر.
– ناۋرىز تۋعاندا, – دەپ جازادى ناۋرىزتانۋشى سەرىك ەرعالي. – اتالارىمىز جاڭا جىلدى جاڭا كۇشپەن, ياعني ىنتىماق بىرلىكپەن باستاپ, اۋىل اقساقال-دارىنىڭ ۇيعارىمىمەن كەزەكتەسىپ ءار اۋىلعا جينالىپ, ناۋرىزكوجە ءىشىپ, قۇدىق ارشۋ, بۇلاق, تۇما, باستاۋدىڭ كوزىن اشۋ, اتىزدى تازارتۋ, ارىق قازۋ, قورا-جايدى تۇزەۋ, جىلقى تاڭبالاۋ, تۇيە كۇزەۋ, ءۇي تۇرعىزۋ, كيىز باسۋ, الاشا توقۋ, ارقان ەسۋ, قالىپ قۇيۋ, تام كوتەرۋ سىندى ءبىرلى-جارىم ادامنىڭ قولىنان كەلمەيتىن شارۋالاردى كوپتىڭ كومەگىمەن اتقارا ءجۇرىپ تويدى جالعاستىرعان, – دەگەن ءسوزى راس. ال راس ءسوز ەشقاشان دا جالعان ەمەس.
