سۋرەت: syrboyi.kz
رەفەرەندۋمدى وتكىزۋ جونىندەگى جالپىۇلتتىق كواليتسيانىڭ استانا قالالىق شتابىنىڭ مۇشەسى رەتىندە سوڭعى ءبىر اي ىشىندە كوپتەگەن مەكەمەدە, ۇجىمدا كەزدەسۋ وتكىزدىك, اتا زاڭنىڭ باپتارى, تارماقتارى تۋرالى ءتۇسىندىرۋ جۇمىسىن جۇرگىزدىك. سولاردىڭ بىرىندە جۇرتشىلىققا ءبىزدىڭ تاۋەلسىز ەل اتانۋىمىزدىڭ وزىندە كونستيتۋتسيانىڭ ۇلكەن ورنى بار ەكەنىن ايتقان ەدىك. زالداعى ءبىراز ادامنىڭ تاڭدانا قاراعانىن دا بايقاعانبىز. تاڭداناتىن ەشتەڭەسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرگەنبىز. ءيا, ءدال سولاي. ينتەرنەتتى اشىڭىز دا, كسرو-نىڭ 1936 جىلعى, 1977 جىلعى كونستيتۋتسيالارىن قاراڭىز. 1936 جىلعى كونستيتۋتسيانىڭ 17-بابىندا «زا كاجدوي سويۋزنوي رەسپۋبليكوي سوحرانياەتسيا پراۆو سۆوبودنوگو ۆىحودا يز سسسر» دەپ جازىلعان. بۇل سويلەم 1977 جىلعى كونستيتۋتسيانىڭ 72-بابىندا ءدال وسى كۇيىندە قايتالانعان. اۋدارماعا كۇدىك-كۇمان كەلتىرىلمەسىن دەپ ادەيى ورىسشا ءماتىندى الىپ وتىرمىز. 1991 جىلى الدىمەن بالتىق بويىنداعى رەسپۋبليكالار, ولاردان كەيىن باسقالار وداقتان شىعۋعا باعىت ۇستاعاندا ءدال وسى 72-باپ كولدەنەڭ تارتىلعان, سوندا بارىپ اۋەلدە دەربەستىك جايىندا ايتقاننىڭ ءبارىن سەپاراتيزمگە جاتقىزىپ وزەۋرەگەندەردىڭ اۋزى جابىلعان. نەگىزگى زاڭدا ونداي باپ كوزدەلمەسە, وداقتان شىعۋ ارەكەتىنىڭ كەز كەلگەنى انتيكونستيتۋتسيالىق, ياعني زاڭسىز قادام دەپ تانىلاتىن ەدى, بوستاندىققا ۇمتىلىستىڭ ءبارى بەسىگىندە تۇنشىقتىرىلاتىن ەدى. مىنە, ءبىر وسى مىسالدىڭ ءوزى كونستيتۋتسيوناليزمنىڭ قاندايلىق كەرەمەت كۇشى بار ەكەنىن كامىل كورسەتەدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسى ءبىزدىڭ بۇكىل تىنىس-تىرشىلىگىمىزدى ايقىنداپ, ادام دەگەن ارداقتى اتتى اسقاقتاتادى, قوعام دەگەن ۇعىمعا قۇرمەتتى ارتتىرادى, زاڭدىلىقتىڭ, ءتارتىپتىڭ ۇيرەنەتىن ۇلگىسىن ۇسىنادى, قۇقىقتىق مەملەكەت رەتىندەگى سيپاتىمىزدى بەكىتە تۇسەدى. بۇل كونستيتۋتسيانى ۋاقىت تۋعىزدى. ونىڭ ناعىز حالىقتىق كونستيتۋتسيا رەتىندەگى سيپاتىن رەفەرەندۋمدا داۋىس بەرۋگە كەلۋدىڭ دەڭگەيى دە, جوبانى جاقتاپ داۋىس بەرۋدىڭ دەڭگەيى دە كەلىستى كورسەتتى. قازاقستاندىقتاردىڭ قوعامدىق بەلسەندىلىگىنىڭ جوعارىلىعىن تاماشا تانىتقان بۇل رەفەرەندۋم ەلىمىزدىڭ ىشكى بىرلىگىنىڭ بەكەمدىگىن, ەل حالقىنىڭ ءوز وتانىنىڭ تاعدىرىنا قاندايلىق جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايتىنىن داۋسىز دالەلدەدى. ءبىز – ءبىرتۇتاس ەلمىز! ءبىز – مىقتى مەملەكەتپىز! ەندىگى جەردە ءوزىمىزدى-ءوزىمىز تومەنشىكتەتەتىن, ءوز مەملەكەتىمىزدى ءوزىمىز تۇقىرتىپ سويلەيتىن مىنەزدەن بىرتە-بىرتە ارىلۋعا كوشۋىمىز كەرەك.
تالاي جايدى تولعاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى بۇل رەفەرەندۋم. ءبىر عانا ويدى ورتاعا سالۋمەن توقتايىق. الدىڭعى كۇنى مەملەكەت باسشىسى «قازاقستان, ەڭ الدىمەن, زايىرلى مەملەكەت بولۋعا ءتيىس» دەپ قاداپ ايتتى. بۇل – كونستيتۋتسيالىق قاعيدات. ءبىر قيىردان ءبىر قيىرعا شىعانداۋدىڭ ءتۇبى جاقسىلىققا اپارمايدى. ءدىننىڭ ادام كوڭىلىندەگى ورنى ەرەكشە بولۋى كەرەك. ءدىننىڭ قوعام ومىرىندەگى ورنى ەرەكشە بولۋى مىندەتتى ەمەس. وندايلاردىڭ شەكەسى شىلقىپ تۇرعانى شامالى.
قازاقستان حالقى ءوز تاڭداۋىن جاسادى. تۇتاستىقتى, بىرلىكتى, تاتۋلىقتى, دەموكراتيانى, قۇقىقتى, زاڭدى, ءتارتىپتى, جاۋاپكەرشىلىكتى, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى تاڭدادى. بۇل تاڭداۋ ەلدى جاڭا بيىككە كوتەرۋگە ءتيىس.
قازاقستان ۇلىستىڭ ۇلى كۇنىنە – ءاز ناۋرىزعا جاڭارعان ەلدىڭ جاڭا كونستيتۋتسياسىمەن بارعالى وتىر. قۇتتى بولسىن!
ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ,
مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى
