سەرپىلىس

ورال وڭىرىندە جول جوندەۋ جۇمىستارىنا 13 000 ادام تارتىلماق تاقتايداي تەگىس اۆتوجول الەمدەگى كەز كەلگەن ەل ەكونوميكاسىنىڭ ءوسۋ مەن دامۋ دەڭگەيىن ايقىنداي الاتىن ينديكاتور. كەرەك دەسەڭىز, بۇل – وركەنيەتكە ۇمتىلۋ مەن ونى قالىپتاستىرۋدىڭ جانە الەمدەگى جوعارى دامىعان ەلدەردىڭ قاتارىنا كىرۋدىڭ باستى فاكتورلارىنىڭ ءبىرى. رەسپۋبليكا پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەل اۋماعى مەن شەكارالاس وڭىرلەردەگى اۆتوجولداردى جاڭعىرتۋعا قاتىستى تىڭ مىندەتتەر بەلگىلەۋىنىڭ ارعى استارىندا دا وسىنداي ءورشىل سيپات تۇرعانى انىق. وسى تۇرعىدا كەشەگى كەڭەستىك كەزەڭدە, ءتىپتى, تاۋەلسىزدىكتىڭ ال­عاشقى ون بەس جىلدىعىندا باسقا ايماقتارمەن سالىستىرا قاراعاندا, اۆتوجول قۇرىلىسى كەنجەلەپ قالعان ورال وڭىرىندە بۇگىندە سونى سەرپىلىس بايقالاتىنى ءسۇيىنىشتى جايت. ايتالىق, وتكەن جىل مۇندا بۇل باعىتتاعى جۇمىستارعا تۇبەگەيلى بەتبۇرىس جاسالعان كەزەڭ بولسا, بيىل وبلىستا جول قۇرىلىسىنا قاتىستى تىندىرىلاتىن ىستەر جاڭاشا قارقىنمەن ودان ءارى جالعاسپاق. ويتكەنى, ءىستىڭ قازىرگى بەت الىسى مەن ءجاي-كۇيى وسىنداي وي تۇيۋگە نەگىز قالايدى. بۇل جونىندە گازەت تىلشىسىنە باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرلان نوعاەۆ بىلاي دەدى: – بيىل وڭىردەگى رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى ماڭىزى بار اۆتوجولداردىڭ ەداۋىر بولىگىن جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ بارلىق تۇرىمەن قامتۋ كوزدەلىپ وتىر. ونىڭ جالپى ۇزىندىعى ەكى ءجۇز وتىز ءتورت شاقىرىمدى قۇرايدى. ونى اتقارۋعا ون ءۇش مىڭ ادام تارتىلماق. ءارتۇرلى جوندەۋ جۇمىستارىنا قوسا اۆتوجولداردى كۇتىپ ۇستاۋ مەن پايدالانۋ, ونىڭ تيىمدىلىگىن كوتەرۋ ماسەلەلەرى دە ءبىر مەزگىلدە قاتار جۇرگىزىلمەك. وسى ارقىلى اتالعان سالا بويىنشا تۇرعىنداردى تۇراقتى جانە مەرزىمدىك جۇمىستارعا قاتىستىرۋدىڭ كەڭ اۋقىمدى باعدارلاماسى جاساقتالۋدا. وبلىستاعى اۆتوجول قۇرىلىسى تۋرالى اڭگىمە قوزعالعان كەزدە ءوڭىردىڭ گەوساياسي جانە گەو­ەكونوميكالىق ەرەكشەلىكتەرىن, ونىڭ كورشىلەس مەملەكەتتەر اراسىنداعى بايلانىستىرۋشى بۋىن رەتىندەگى ورنىن ەسكەرمەۋگە مۇلدەم بولماس ەدى. بۇگىندە كورشىلەس رەسەي فەدەراتسياسى گۋبەر­نيالارىندا دا اۆتوجولعا قا­تىستى كەڭ اۋقىمدى كەشەندى شارالار جۇرگىزىلىپ جاتقانىنان حاباردارمىز. باتىس قازاقستانعا تاياۋ ورنالاسقان رەسەيدىڭ ەدىل بويىنداعى وڭىرلەرىنىڭ ءبىرى – قازان قالاسى. وسى قاڭتار ايىنىڭ اياعىندا رەسەيدىڭ بارلىق وڭىرلەرىندەگى كولىك پەن اۆتوجول سالاسىنىڭ باسشىلارى, ياعني رەسەيدىڭ وڭىرلىك مينيسترلەرى وسى كونە دە جاڭا شاھاردا باس قوسىپ اتالعان سالادا جيناقتالىپ, قوردالانىپ قالعان ماسەلەلەردى تالقىلاماق. بۇل جونىندە تاياۋدا وبلىسقا كەلگەن ساپارىندا ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى اسەت يسەكەشەۆ ايتىپ بەردى. ويتكەنى, ول بۇل ماسەلە جونىندە ءوز ارىپتەسى, رەسەي كولىك ءمينيسترى سوكولوۆپەن سويلەسكەن ەكەن. مۇنى نەگە ايتىپ وتىرمىز. ويتكەنى, رەسەيدىڭ بەس بىردەي وبلىسىمەن شەكتەسەتىن ورال ءوڭىرىنىڭ بارلىق اۆتوموبيل وتكىزۋ بەكەتتەرىندە ەكى مەملەكەتكە دە قارامايتىن يەسىز, ويقىل-شويقىل جولدار بار. وسى كەرەعارلىقتى مينيستر وبلىستاعى اۆتوموبيل جولدارى سالاسىنىڭ وكىلدەرىن كورشىلەردە وتەتىن ۇلكەن جيىنعا قاتىستىرىپ, بىرلەسىپ تالقىلاۋدى ۇسىندى. نەسى بار, بۇل وتە ورىندى ماسەلە دەپ بىلەمىز. ال تۇتاستاي العاندا, وبلىستا رەسەي شەكاراسىنا دەيىنگى اۆتوجولداردى جوندەۋ ىسىنە جەتكىلىكتى كوڭىل بولىنگەن. ايتالىق شالعايداعى جانىبەك اۋدانىنىڭ رەسەيدىڭ پاللاسوۆ اۋدانىمەن شەكتەسەتىن تۇسىنا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى باستالدى. سونىمەن بىرگە, ورال – تەپلايا – رف شەكاراسى بولىگىنە ورتاشا جوندەۋ جۇمىستارىن اتقارۋ كوزدەلگەن. سونداي-اق, ورال قالاسىن وبلىستىڭ باتىس وڭىرىندەگى تاسقالا كەنتى مەن رەسەيدىڭ وزينكي اۋدانى ارقىلى ساراتوۆ قالاسىنا جالعايتىن جولعا قوماقتى قاراجات قاراستىرىلعان. مىسالى, بيىل وڭىردە اۆتوجول قۇرىلىسىنا جەتى ميلليارد تەڭگە بولىنسە, سونىڭ تابانى كۇرەكتەي ءۇش ميللياردىن ورال – تاسقالا ارالىعىنداعى اۋماققا اۋدارۋ بەلگىلەنگەن. بۇل ارادان رەسەيدىڭ ساراتوۆ قالاسىنا شىعاتىن ءدالىزدىڭ ۇزىندىعى ءجۇز كيلومەتر. شىنتۋايتىنا كەلگەندە ورال – ساراتوۆ اۆتوتراسساسى ءوزىنىڭ ماڭىزدىلىعى مەن وزەكتىلىگى جونىنەن وتە ءتيىمدى دە پايدالى باسىمدىق سيپاتتاعى لوگيستيكالىق باعىت بولىپ تابىلادى. بيىلدان باستاپ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ءوز قىزمەتىن باستاۋىنا بايلانىستى بۇل حالىقارالىق تراسسانىڭ ماڭىزى ودان ءارى ارتا تۇسپەك. قازاقستاننىڭ باتىس قاقپاسى ورال مەن رەسەيدىڭ ءىرى ونەركاسىپتىك قالاسى سامارانى جالعاستىراتىن كۇرەجولدىڭ ءجاي-كۇيى دە وتاندىق اۆتوجول وندىرىسشىلەرىنىڭ ۇدايى نازارىندا تۇر دەپ ايتا الامىز. اتاپ ايتقاندا, مۇندا وتكەن جىلى وسى باعىتتاعى رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار سامارا – شىمكەنت تراسساسىنىڭ سوڭعى بولىگىن جاڭعىرتۋ جۇمىستارى اياقتالدى. وسى ارقىلى كولىك ءجۇر­گىزۋشىلەر اقتوبە قالاسىنا شىعا الادى. بۇدان ءارى ولار «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» حالىقارالىق دالىزىمەن تۇيىسەتىن بولادى. قىسقاسى 2010-2014 جىلدارى باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اۆتوجولدارىن جوندەۋگە جيىرما ءتورت ميلليارد تەڭگە بولىنسە, بيىل جانە الداعى كەزەڭدە وڭىردە «نۇرلى جول» باعدارلاماسى بويىنشا اتقارىلاتىن شوقتىعى بيىك ىستەردىڭ كەيبىر كورىنىستەرى وسىنداي. مۇنى ماتەريالدىڭ تاقىرىبىنا شىعارىپ وتىرعانىمىزداي, شىن مانىندەگى سونى سەرپىن مەن سەرپىلىس دەسەك, ارتىق ايتقاندىق بولمايتىن شىعار. تەمىر قۇسايىن, «ەگەمەن قازاقستان». باتىس قازاقستان وبلىسى.