كەشە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى جۇمىس ساپارىندا كوكونىس ءوندىرۋمەن اينالىساتىن «ادەليا» شارۋا قوجالىعىنا ارنايى كەلدى.
ورداباسى اۋدانىنىڭ بادام ەلدى مەكەنىندە ورنالاسقان بۇل جىلىجاي كەشەنى 2011 جىلى قۇرىلىپ, باستاپقىدا 5 گەكتار القاپتا ءوزىنىڭ جۇمىسىن باستاعان ەدى. 2014 جىلى «قازاگروقارجى» اق-ى ارقىلى 2200 ملن. تەڭگە كولەمىندە قارجى الىپ, ۇدەمەلى-يندۋستريالى يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى اياسىندا شارۋاشىلىق باسشىلارى جىلىجاي كولەمىن قوسىمشا 11 گەكتارعا ۇلعايتتى. قازىر ەلىمىزدەگى ەڭ ءىرى كوكونىس كەشەنىنىڭ ءبىرى بولىپ وتىرعان بۇل شارۋاشىلىق فرانتسيالىق «Richel» كومپانياسىنىڭ قوندىرعىلارىمەن جابدىقتالعان. مۇندا جىلىنا 8,5 مىڭ توننا ءونىم الىنىپ, 160 ادام جۇمىسپەن قامتىلىپ وتىر. سونداي-اق شارۋاشىلىقتا 72 گەكتار القاپقا تامشىلاتىپ سۋارۋ ادىسىمەن ينتەنسيۆتى 14 مىڭ ءتۇپ الما سورتتارى جانە 6 مىڭ ءتۇپ القورى ەگىلگەن. ولار دا قازىر جاقسى ءونىم بەرۋدە.
زاماناۋي قوندىرعىلارمەن جابدىقتالىپ, ماقتاۋلى مەملەكەتتەردىڭ جىلىجايلارىمەن باسەكەگە تۇسۋگە قابىلەتتى كەشەندى ەلباسىنا وبلىس اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆ قىسقاشا تانىستىرىپ ءوتىپ, اڭگىمە بارىسىندا وڭىردەگى اۋىل شارۋاشىلىعى جاعدايىن بايانداپ بەردى. مەملەكەت باسشىسى ءوز كەزەگىندە وسى شارۋاشىلىقتا وبلىستاعى شاعىن جانە ورتا كاسىپپەن اينالىسىپ, تابىسقا جەتىپ جۇرگەن كاسىپكەرلەرمەن پىكىرلەستى.
ولاردىڭ ەلباسىنا ايتارى كوپ ەدى. وتكەن جىلى 325 ملرد. تەڭگەگە اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمى وندىرىلسە, ول وسى ادامداردىڭ ماڭداي تەرىنىڭ وتەۋى. ماسەلەن, «قايىپ اتا» سەرىكتەستىگىنىڭ باسشىسى س.ەرتاەۆ ءاۋ باستا ءىرى قارا بورداقىلايتىن شارۋاشىلىق اشقاندا فەرمانى 80 باس وگىزدەن باستاعان. بۇگىندە مەملەكەتتىك قولداۋ ارقىلى 3 000 باس ءىرى قارا بورداقىلايتىن جاعدايعا جەتتى. بىلتىر وزبەكستانعا 100 توننا ەت ەكسپورتتاعان. شارۋاشىلىق باسشىسىنىڭ ەندىگى مەجەسى – رەسەي نارىعىنا كىرۋ. قولدان كەلمەيتىن ءىس دەۋگە بولمايدى, ءبىر كۇندە ەكى وتار قويدى تۇسكى تاماق اسحانالارىنىڭ قاجەتىنە جاراتىپ جىبەرەتىن ماسكەۋدىڭ ۇلكەن كاسىپورىن باسشىلارى وڭتۇستىك قازاقستانداعى وسى جەرگە دە كەلىپ, بىرگە جۇمىس جاسايمىز دەپ ۋاعدالاسىپ كەتكەن.
جۇزدەسۋ بارىسىندا وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى, بەلگىلى كاسىپكەر ءا.دوسبولوۆ, «سارىاعاش جەر سىيى» جشس ديرەكتورى ت.شىڭتاسوۆ, «امانگەلدى» كورپوراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى ن.قۇرالوۆ ءسوز الىپ, شارۋالارعا مەملەكەت تاراپىنان ءبولىنىپ جاتقان كومەككە ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىردى.
– مەن جەمىس-جيدەك وسىرەتىن فەرمەرلىك قوجالىقتىڭ جەتەكشىسىمىن. ءبىز ماقتاارال اۋدانىندا بۇرىن ول وڭىردە بولماعان 300 گەكتارعا ءىرى وندىرىستىك باۋ جوباسىن ىسكە اسىرىپ وتىرمىز. مۇندا تولىعىمەن يتاليالىق ينتەنسيۆتى تەحنولوگيالار اكەلىپ ورنالاستىرىلدى. بۇل جوبا تىكەلەي ءوزىڭىزدىڭ بەرگەن باعىتىڭىزبەن ىسكە اسىپ وتىر. وسىدان 8 جىل بۇرىن ءسىز باستاعان ءبىر توپ قازاقستاندىق كاسىپكەرلەرمەن بىرگە گوللانديادا وتكەن بيزنەس فورۋمعا قاتىسقان بولاتىنبىز. ءسىز سول فورۋمدا: «وسىلاردىڭ ىستەگەن تىرلىگىن سەندەر نەگە جاسامايسىڭدار؟ قولدارىڭنان كەلەدى, ءمۇمكىندىكتەر بار», دەگەن ەدىڭىز. ەندى بۇگىن ءبىز سول ەكى ەلدەگى تەحنولوگيانىڭ كەرەكتىلەرىن يگەرىپ, ءىرى شارۋاشىلىققا اينالىپ وتىرمىز. ەگەر بۇرىن قاراپايىم ادىسپەن 1 گەكتار باۋدان 5-7 توننا جەمىس الىنعان بولسا, جاڭا تەحنولوگيامەن 1 گەكتاردان 100 تونناعا دەيىن ءونىم الىپ جاتىرمىز. جوسپارىمىز كەلەسى جىلدان باستاپ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ نارىعىن يگەرۋ. قازىردىڭ وزىندە باقشا ونىمدەرىن رەسەي مەن گەرمانياعا ەكسپورتتاۋدامىز دەدى «قارشىعا» شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى ق.اقتورەەۆا.
مەملەكەت باسشىسى وبلىستىڭ كاسىپكەرلەرىمەن جانە اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن ءوندىرۋشىلەرمەن اڭگىمەلەسىپ بولعاننان كەيىن, ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق وڭ كورسەتكىشتەرىن اتاپ ءوتتى.
– وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا اگروونەركاسىپ كەشەنى ءۇشىن بارلىق قاجەتتى جاعداي جاسالعان. مەملەكەت اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ىسىنە جان-جاقتى قولداۋ كورسەتىپ, قاجەتتى قاراجات بولۋدە. بەس جىلدا وڭىردە 2,3 ميلليون توننا كوكونىس ءوندىرىلدى. قازاقستاندا مۇنداي جوعارى كورسەتكىشتەرى مەن تابيعي جاعدايلارى بار باسقا ءوڭىر جوق. قازىر ءبىز ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ەلدەرىمەن شەكارامىزدى اشىپ جاتىرمىز. وسىعان بايلانىستى بىزگە ءوزىمىزدى عانا ەمەس, كورشى ەلدەردى دە ونىممەن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
مەملەكەت باسشىسى اڭگىمە بارىسىندا ەلىمىزدە كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋدىڭ قاجەتتىگىنە دە نازار اۋداردى.
– ەگەر ەلدە جاقسى جولدار بولماسا, ساۋدا دامىمايدى, سايكەسىنشە ەكونوميكا دا وركەندەمەيدى. سوندىقتان ءبىز قازىر رەسپۋبليكانىڭ بارلىق وڭىرىندە كولىك جەلىلەرىن سالىپ جاتىرمىز, مىڭداعان جۇمىس ورىندارى اشىلۋدا. ءار ءوڭىردىڭ الدىنا ناقتى مىندەتتەر قويىلعان, سونى ورىنداۋ جۇمىستارىن جالعاستىرۋ قاجەت, – دەدى ەلباسى.
اگرارلىقتار نۇرسۇلتان نازارباەۆقا اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى شاعىن جانە ورتا بيزنەس كاسىپورىندارىنا كورسەتىلىپ وتىرعان مەملەكەتتىك قولداۋ ءۇشىن ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىردى.
مەملەكەت باسشىسى وڭتۇستىككە كەلگەن ءبىر ساپارىندا: «شاعىن جانە ورتا كاسىپتى ءوڭتۇستىكتەن ۇيرەنۋ كەرەك», دەگەن. بۇل ءسوز شارۋالاردىڭ قۇلاعىنا جاعىپ تۇر. بۇگىندە وبلىس اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆتىڭ باسشىلىعىمەن ەگىستىكتى ءارتاراپتاندىرۋ, شارۋاشىلىققا وزىق زاماناۋي تەحنولوگيالاردى ەندىرۋ, بوس جاتقان تەلىمدەردى يگەرۋ, مال جانە بالىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جونىندەگى ارنايى ءىس-شارالار قابىلدانىپ, كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇزەگە اسىپ جاتىر. ديقاندار سۋارمالى جەرلەرگە قولى جەتپەي جۇرسە, ولارعا قورىس باسقان, اينالىمنان شىعىپ قالعان 21,6 مىڭ گەكتار اۋماقتى يگەرۋ تاپسىرىلدى. ناتيجەسىندە مۇنداي تەلىمدەر سۋارمالى جەر دارەجەسىندە ىسكە قوسىلىپ, قوسىمشا 140 مىڭ گەكتار اۋىلشارۋاشىلىق جەرى يگەرىلدى.
ءۇش جىلدىق مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ءىس-شاراسىنىڭ ارقاسىندا 2166 جوباعا 5,8 ملرد. تەڭگە نەسيە بەرىلىپ, 7,3 مىڭ توننا ەت, 12,8 مىڭ توننا ءسۇت, 5,9 ملن. دانا جۇمىرتقا ءوندىرىلىپ, جاڭادان 4482 تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلدى.
وڭىردەگى جالپى ءونىم كولەمى قازىر 324,6 ملرد. تەڭگەگە جەتىپ, 28 ملرد. تەڭگەگە ارتتى. ءونىم كولەمىنىڭ ۇلەسى جونىنەن رەسپۋبليكادا ەكىنشى ورىندا كەلە جاتقان وبلىستىڭ ءبىز تەك اۋىل شارۋاشىلىعىندا عانا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارىن عانا ءسوز ەتتىك.
سۋى شيپا سارىاعاشقا بەت الساڭىز جول بويى جىلىجايلاردان كوز تۇنادى. ءار ءۇيدىڭ ەكىنشىسى ۇكىمەتتەن كومەك الىپ, شاعىن شارۋاشىلىعىن دوڭگەلەنتىپ وتىر.
جالپى, وڭتۇستىكتە جىلىجاي شارۋاشىلىقتارى اۋماعى 910 گەكتارعا جەتىپ, ول ەلىمىزدەگى كورسەتكىشتىڭ 87 پايىزىن قۇرايدى. بىلتىرعى جىلى وسىنداي شارۋاشىلىقتارىندا 150 مىڭ توننا ءونىم جينالدى. وڭىرىمىزدە قارقىندى باۋ شارۋاشىلىعى 550 گەكتارعا ارتتى. تامشىلاتىپ سۋارۋ ادىسىمەن ەگىلگەن ەگىستىك كولەمى 34 مىڭ گەكتارعا جەتتى. بۇل – رەسپۋبليكالىق كورسەتكىشتىڭ 84 پايىزى.
بۇگىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ جۇمىس ساپارى شىمكەنت قالاسىندا جالعاسادى.
باقتيار تايجان,
«ەگەمەن قازاقستان».
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
