كۇي شالقىعان قوڭىر كەش
اتى اڭىزعا اينالعان كۇيشىنىڭ شوبەرەسى تولەگەن قۋانىشوۆ بۇل كۇننىڭ ەرەكشەلىگىنە توقتالدى.
«اۋلەتىمىز ءۇشىن بۇگىن وزگەشە كۇن. حالىق ءارتىسى, «كۇي اناسى» اتانعان دينا شەشەمىز وسىدان 71 جىل بۇرىن, 1955 جىلى 31 قاڭتاردا دۇنيەدەن وزعان. وسى كەشتىڭ باستالار الدىندا كۇيشى دينا كوشەسىندە ورنالاسقان انامىزدىڭ ەسكەرتكىشىنە ۇرپاقتارى اتىنان گۇل شوقتارىن قويدىق. ەلوردا اكىمدىگى جانىنداعى ە.راحماديەۆ اتىنداعى فيلارمونيانىڭ ۇلت اسپاپتار وركەسترى وسى ەسكە الۋ كەشىن ۇيىمداستىرىپ وتىر, انامىزدىڭ شىعارماشىلىعىن الداعى ۋاقىتتا دا ناسيحاتتاۋىنا تىلەكشىمىز», دەدى تولەگەن شاڭعىتباي ۇلى.
كۇي كەشى اتالعان فيلارمونيانىڭ ۇلت-اسپاپتار وركەسترىنىڭ ورىنداۋىندا دينا نۇرپەيىسوۆانىڭ «تويباستار» شىعارماسىمەن اشىلدى. كەش بارىسىندا وركەستر د.نۇرپەيىسوۆانىڭ «كەربەز», «16-شى جىل», «8 مارت», «جەڭىس», «قازاقستانعا 30 جىل», «ناۋىسقى», «اسەمقوڭىر» كۇيلەرىن جانە تۇركەشتىڭ «بايجۇما», قۇرمانعازىنىڭ «قايران شەشەم», «سارىارقا» كۇيلەرىن ورىنداپ, كورەرمەننىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەندى. وركەستردىڭ سۇيەمەلدەۋىمەن ورىندالعان اتالعان شىعارمالارعا قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى, پروفەسسور ايتقالي جايىموۆ پەن مادەنيەت قايراتكەرى نۇرلان بەكەنوۆ ديريجەرلىك ەتتى.
ۇلى كومپوزيتوردىڭ كۇيلەرى جەكەلەي دە ورىندالدى. اتاپ ايتقاندا, مۇحيت سالىبەكوۆ «شىنار», مادەنيەت سالاسىنىڭ ۇزدىگى ءامينا بوشىموۆا «دومالاتپاي», رەسپۋبليكالىق بايقاۋلاردىڭ لاۋرەاتى ساعي بايمۇحات «انا بۇيرىعى», قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى انار مۇزداحانوۆا «بايجۇما», رەسپۋبليكالىق بايقاۋلاردىڭ لاۋرەاتى دارىن قۇدايبەرگەن «جىگەر», ايتولقىن توقتاعان «جاڭا بوزشولاق» كۇيلەرىن ناقىشىنا كەلتىرە ورىنداپ, كۇيسۇيەر قاۋىمدى ۇلى ونەرمەن سۋسىنداتتى. وسى تۇستا ايتا كەتەيىك, Phd دوكتور ايتولقىن توقتاعاننىڭ جۋىردا دينا نۇرپەيىسوۆا تۋرالى مونوگرافياسى جارىق كوردى.
سونىمەن قوسا رەسپۋبليكالىق بايقاۋلاردىڭ لاۋرەاتى ايىم بەكباەۆا ايتۋلى كەشتە دينا نۇرپەيىسوۆاعا ارناپ جازىلعان ايتقالي جايىموۆتىڭ «كۇي انا» شىعارماسىن ورىنداسا, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى, پروفەسسور تۇرار الىپباەۆ د.نۇرپەيىسوۆانىڭ «بۇلبۇل» جانە «قارا قاسقا ات» كۇيلەرىن تىڭدارمان قاۋىممەن تاعى ءبىر مارتە قاۋىشتىردى.
ءار تۋىندىسى – قازىنا
«دينا نۇرپەيىسوۆا قۇرمانعازى ساعىرباي ۇلىنىڭ قولىنان كۇي ۇيرەنگەن بىرەگەي كۇيشى. الماتى ساحناسىندا قۇرمانعازىنىڭ كۇيلەرىن العاشقى ناسيحاتتاۋشى. XIX عاسىردا ءومىر سۇرگەن حالىق كومپوزيتورلارىنىڭ كۇيلەرىن بىردەن-ءبىر جەتكىزۋشىسى.
دينا اپامىزدىڭ ۇنتاسپاعا جازىلعان كۇيلەرىن قارشىعا احمەدياروۆقا اكەپ بەرگەن ساعىم جالمىشەۆ دەگەن دومبىراشى. بىرقاتار شىعارماسىن كۇيشى ۋاقاپ قابيعوجين جەتكىزگەن. ساعىم جالمىشەۆتىڭ قاسىندا 10 جىل ءجۇردىم. كوپتەگەن شىعارمانى ۇنتاسپاعا جازعان ول كىسىنىڭ دىبىس سالۋ مانەرى, ورىنداۋىنداعى تەحنيكالىق شەبەرلىگى قايتالانبايدى. دينا نۇرپەيىسوۆا ءوز الدىنا ءبىر مەكتەپ. قازاق قىزدارىنىڭ اراسىندا ەسىمى التىن ارىپپەن جازىلعان العاشقى كۇيشى» دەيدى قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى, پروفەسسور تۇرار الىپباەۆ.
كەش سوڭىندا ءسوز العان قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى, پروفەسسور ايتقالي جايىموۆتىڭ ايتۋىنشا, كۇيدى 3 مىڭ كورەرمەن سىياتىن زالدا تىڭداۋ ءبىر بولەك, جاقىنىراق وتىرىپ تىڭداعان تىپتەن اسەرلى. ال فيلارمونيانىڭ كامەرالىق زالىندا ساحنا مەن كورەرمەندەر ارالىعى وتە جاقىن.
«كۇيدى كيىز ۇيدە تىڭداعان حالىقپىز عوي. سوندىقتان وسىلاي جاقىنىراق وتىرىپ قۇلاق توسقان وتە جاقسى. دينا انامىزدىڭ ءوزى دە كىلەمگە وتىرىپ, جانىنا جاستىق قويىپ تارتقان عوي دومبىرانى. قۇرىلىمى وزگەشە بولعاندىقتان, دومبىرانى مالداس قۇرىپ وتىرىپ شەرتكەن. كۇي تارتقاندا دومبىراشىنىڭ قولى بوس بولۋ كەرەك, ال ورىندىقتا وتىرعاندا ورىنداۋشىعا وڭاي ەمەس. كەلەشەكتە باياعى قازاقى داستۇردەگىدەي كەش وتكىزسەك دەگەن ويىمىز بار», دەدى ايتقالي جايىموۆ.
ك.بايسەيىتوۆا اتىنداعى ونەر ۋنيۆەرسيتەتى دومبىرا كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى ايتجان توقتاعاننىڭ ايتۋىنشا, دينا نۇرپەيىسوۆانىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى – يمپروۆيزاتورلىعى.
«كۋا بولعان ۇلكەن كىسىلەر دينا شەشەمىز ءبىر كۇيدى ەكىنشى كۇنى باسقاشا قۇبىلتىپ, ال ءۇشىنشى كۇنى تاعى باسقا نۇسقاسىن تارتادى ەكەن. بۇل دەگەنىمىز – توگىلىپ جاتقان ىشكى بايلىقتىڭ مولدىعى عوي», دەدى ول.
ايتۋىنشا, دينانىڭ ءوز جانىنان شىعارعان كۇيلەرىن دومبىراشىلار جاقسى ورىنداپ ءجۇر, الايدا مازمۇنى باي تۇسسە, نۇر ۇستىنە نۇر. دينا نۇرپەيىسوۆانىڭ «دومالاتپاي» كۇيى دوڭگەلەنگەن دۇنيەنى, ياعني ء«بارى قوزعالىستا» دەگەن كوشپەلى دۇنيەتانىمدى بەينەلەگەن. دينا انامىزدىڭ مۋزىكالىق مۇراسى وتە باي, كۇيلەرى تەرەڭ وي مەن نازىك سەزىمگە تولى. ۇلى كۇيشىنىڭ ءاربىر تۋىندىسى – ۇلت رۋحانياتىنىڭ ماڭگىلىك مۇراسى, التىن قازىناسى.
