اتاقتى دوسپامبەت جىراۋدىڭ «كەتبۇعاداي بيلەردەن, كەڭەس سۇرار كۇن قايدا؟» دەيتىن جىردا نەمەسە حIV عاسىر مۇراسى «شادجارات ءال-اتراك» اتتى كىتاپتا: «تەڭىز باستان بىلعاندى, كىم تۇندىرار, ا, حانىم, تەرەك تۇپتەن جىعىلدى, كىم تۇرعىزار, ا, حانىم» دەپ, جوشىنىڭ ءولىمىن ەستىرتەتىن نايمان كەتبۇعا جىراۋ ءبىر باسقا. بۇل كىسى شامامەن 1150 – 1225 جىلدارى ءومىر سۇرگەنى تۋرالى دەرەك بار.
ال مىنا كۇمىس تەڭگەنى سوقتىرعان كەتبۇقا باسقا ادام. بۇل تۇلعا تۋرالى قولداعى بار دەرەككە ۇڭىلسەك, موڭعول شەرىگى 1260 جىلى اين جالۋت شايقاسىندا مامليۋكتەردەن ويسىراي جەڭىلگەن تۇستا ءبىز ءسوز ەتىپ وتىرعان كەتبۇقا شام جەرىندە مىسىرلىقتاردىڭ قولىنا تۇسەدى. تاريحشىلار بۇل ادامنىڭ شىققان تەگى ويرات تۇقىمداس دەيدى.
كەتبۇقانى قۇل بازارىنان قالاۋىن سۇلتان ساتىپ الىپ, بالاسى ءال-اشراف حاليلگە سىيلايدى. ۋاقىت وتە ەرلىگى ەلدەن ەرەك تۇتقىن حان بالاسىنىڭ جاقىن سەرىگىنە اينالادى. 1290 جىلى قالاۋىن دۇنيە سالىپ, مىسىر بيلىگى ءحاليلدىڭ قولىنا وتەدى. بىراق 1293 جىلى قىستا حاليل سۇلتان ب ۇلىكشى بايدارانىڭ قولىنان قازا تابادى. بايدارا تاققا وتىرىپ ۇلگەرمەي كەتبۇقانىڭ قولىنان ءولىم قۇشادى. كەتبۇقا بۇرىنعى يەسى حاليل سۇلتاننىڭ سەگىز جاسار بالاسى مۇحامەدتى تاققا وتىرعىزادى.
كەشىكپەي تاق تالاسىنا سويقان تارتىس باستالادى. بۇل تارتىستا كەتبۇقا جەڭىسكە جەتىپ, 1294 جىلى تاققا وتىرادى. پاتشالىعىنىڭ بەلگىسى رەتىندە التىن, كۇمىس تەڭگە سوقتىرادى. تەڭگەنىڭ ءوڭ بەتىنە اراب ارپىمەن «al-Malik al-Adil Zayn-ad-Din Kitbugha Ben Abd-Allah al-Mansuri al-Turki al-Mughli» دەگەن جازۋ جازىلىپ, حيجرانىڭ 694 جىلى سوعىلعانى تۋرالى مالىمەت بەرىلگەن. بۇل داتا ءبىزدىڭ جىل ساناۋ بويىنشا 1295 جىلعا ءدال كەلەدى.
ءبىر قىزىعى, ويرات تەكتى سۇلتان تاقۋا مۇسىلمان بولعان ەكەن. سول زامان تاريحشىلارى جازعان مالىمەتكە جۇگىنسەك, «كەتبۇقا مۇسىلماندار قاسيەتتى سانايتىن مەككە, ءمادينا قالاسىن سىرتقى جاۋلاردان قورعاپ, پايعامبار مۇحامەدتىڭ (س.ا.س) ۇستانىمىنا ادال بولعان» دەپتى.
