باسقا وڭىرلەردى قايدام, وسكەمەندىكتەر «يانتار» ونىمدەرىن ىزدەپ ءجۇرىپ الادى. ەلدىڭ سۇرانىسىن تۋدىرعان سۇيىق ماي مەن حالۆا 2011 جىلدان بەرى عانا ءوندىرىلىپ كەلە جاتقانىمەن, كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىنەن شىققان. ءبىزدىڭ جاقتىڭ برەند ءونىمى قالاي شىعارىلادى دەگەن سۇراقپەن تسەح ءىشىن دە ارالاپ كوردىك. وتاندىق ونىممەن ماقتانعىمىز كەلگەنى دە راس.
تسەحقا كىرگەن بەتتە-اق حالۆانىڭ حوش ءيىسى تاناۋدى جاردى. بالالىق شاقتى نەگە ەسكە تۇسىرەدى دەسەك, حالۆا تۇرلەرى ءالى كۇنگە دەيىن كەڭەستىك كەزدەگى قۇراممەن دايىندالادى. تەحنولوگتەر دە تاجىريبەلى. ماسەلەن, ەلەنا يششەنكو بۇل سالادا ۇزاق جىل قىزمەت ەتەدى. باستى ماقسات – حالۆا ءدامىن بۇرىنعى قالپىندا ساقتاۋ. ول بۇل ءىستى ءوزى ۇيرەنىپ, كاسىپورىنداعى حالۆا ءوندىرىسىن جولعا قويعان. قازىر مۇندا تابيعي قوسپالارمەن, پرەستەۋ جانە سۇرىپتاۋ ادىستەرىمەن ءتۇرلى تاجىريبە جۇرگىزىلەدى. اسىرەسە كونفەت سەكىلدى حالۆا مەن ۇلپىلدەك ءتۇرى ەرەكشە سۇرانىسقا يە.
– جۇمىس الدىمەن شيكىزاتتى تازارتۋدان باستالادى. تازالانعان كۇنباعىس ءدانى ارنايى اپپاراتتىڭ ىشىندە جوعارى تەمپەراتۋرادا قۋىرىلادى. سودان كەيىن سالقىنداتىلادى. كەلەسى قۇرىلعىدا قۋىرىلعان تۇقىم پاستاعا اينالعانشا ۇنتاقتالادى. بۇل تۇتقىر, مايلى ماسسا, – دەيدى تەحنولوگ ەلەنا يششەنكو.
جاسالۋ جولىن مۇقيات قاراپ تۇردىق. ابدەن ۇگىتىلگەن كۇنباعىس دانىنە قايناتىلعان قانتتىڭ سۇيىعىن قوسادى. ول ءشاربات تۇپ-تۋرا ءبىر ساعات, ون مينۋت قايناتىلادى ەكەن. سودان سوڭ كوبىكتەنگەنگە ارالاستىرادى. ناتيجەسىندە سوزىلمالى, اقشىل كارامەل الىنادى. دايىن بولعان كارامەلمەن داننەن دايىندالعان ماسساعا ارالاستىرادى. بۇل رەتسەپتى سوناۋ كەڭەس داۋىرىنەن بەرى ەش وزگەرىسسىز قولدانىپ كەلەدى. سوندىقتان حالىق ىزدەپ ءجۇرىپ الادى.
ايتقانىمىزداي, كاسىپورىندا حالۆانىڭ ءتۇر-ءتۇرى وندىرىلەدى. ءارتۇرلى قوسپانىڭ ارقاسىندا ءبىر عانا حالۆانى سان ءتۇرلى ەتىپ وزگەرتۋگە بولادى. ماسەلەن, كلاسسيكالىق حالۆانىڭ كونسيستەنتسياسى 45/50 بولسا, ۇلپىلدەك ءتۇرىن دايىنداۋ ءۇشىن كارامەل مەن ءدان ۇگىندىسىن 50/50 ەتىپ قوسادى. بادام, مارتسيپان, كارامەل, تاعى باسقا ونىمدەردى قوسقان سايىن ءدامى دە وزگەرىپ سالا بەرەدى. ءتۇرلى ولشەمىنە سايكەس دايىن ءونىمدى كەسىپ, سۋىتۋعا قويادى. ابدەن سۋىعان سوڭ, قاپتاۋعا جىبەرىلەدى.
– دايىن كەلگەن ونىمدەردى ستانوكتىڭ كومەگىمەن قاپتايمىز. ءار قوراپتىڭ سالماعى ءارتۇرلى. ءوزىمىز دە وسى حالۆا ءتۇرىن الامىز. ءدامى كەرەمەت, – دەيدى كاسىپورىن قىزمەتكەرى گۇلميرا سۇلەيمەنوۆا.
بۇدان بولەك, وندىرىستە كۇنباعىس ءدانىنىڭ ارشىلعان جانە قۋىرىلعان تۇرلەرى ءار ءتۇرلى قاپتامادا شىعارىلادى. تسەح قىزمەتكەرلەرىنىڭ ايتۋىنشا, باسەكەگە توتەپ بەرۋ ءۇشىن ۇنەمى ساپالى, از ساقتالعان ءونىمدى نارىققا جىبەرەمىز. سوندىقتان تاپسىرىسقا قاراي وندىرىلەدى. كادىمگى ارشىلعان كۇنباعىس ءدانى دە سۇرانىسقا يە. كاسىپورىننىڭ باستى باعىتى – رافينادتالماعان كۇنباعىس مايىن ازىرلەۋ. ايتا كەتسەك, وسىمدىك مايىن ءوندىرۋ پروتسەسى تۇقىمداردى قابىلداۋدان باستالادى. كۇنباعىس ءدانى وڭىردەگى شارۋا قوجالىقتارىنان جەتكىزىلەدى. جەتكەن شيكىزات الدىمەن باستاپقى باقىلاۋدان وتەدى, زەرتحانا ماماندارى ونىڭ ساپاسىن تەكسەرەدى. مامانداردىڭ پىكىرىنشە, داندەردە ماي مولشەرى جەتكىلىكتى بولۋى كەرەك. مايلىلىعى نەعۇرلىم جوعارى بولسا, شىعاتىن كولەمى سوعۇرلىم كولەمدى بولادى. بارلىق تالاپقا سايكەس كەلسە, ءدان قويمالارعا ورنالاستىرىلادى. كەيىن ولار دايىندىق تسەحىنا جىبەرىلەدى. كۇنباعىس مايىنىڭ ساپالى بولۋى تىكەلەي ءداننىڭ دۇرىس ساقتالۋىنا بايلانىستى. ءدان دۇرىس ساقتالماسا, ماي دامىنەن, ءتۇسى مەن قورەكتىك قاسيەتتەرىنەن ايرىلىپ قالادى. سوندىقتان كۇنباعىس ءدانىن ساقتاۋ – ماي وندىرىسىندەگى ەڭ ماڭىزدى كەزەڭدەردىڭ ءبىرى. ول ءۇشىن كاسىپورىن بيىل جاڭا بوشكەلەر ورناتقان.
– ءوزىمىزدىڭ القاپ بولماعاندىقتان, شيكىزاتتى ساتىپ الامىز. باسىم بولىگى جەرگىلىكتى وندىرۋشىلەر. ءار بوشكەگە 2200 توننا سىيادى. سونىمەن قاتار بىزدە كولەمى كىشىلەۋ ەكى بوشكە بار. ولاردىڭ ارقايسىسىنا 280 توننادان ساقتالادى. ءبىز ارقايسىسىن بولەك ساقتايمىز. كەيبىر كۇنباعىستى, كەيبىر ءونىمدى ءبىز استىق رەتىندە قابىلداپ, قويماعا جينايمىز, ەندى ءبىرى ماي ءوندىرۋ ءۇشىن ۇزاق مەرزىمدى ساقتاۋعا جىبەرىلەدى, – دەيدى كاسىپورىن مامانى ەلەنا شۋلگا.
باقىلاۋدان وتكەن ءارى بوگدە قوسپالاردان تازارتىلعان داندەر وڭدەۋ تسەحىنا جىبەرىلەدى ەكەن. ارنايى جابدىقتا داندەر سورعى قوسپالاردان تازارتۋدان وتەدى. پرەستەۋ قۇرىلعىسىنا تۇسكەن ءدان نەعۇرلىم ۇساق بولسا, مايدىڭ شىعىمى سوعۇرلىم جوعارى. بۇدان سوڭ كۇنباعىس مايى سۇزگىگە جىبەرىلەدى. ءسويتىپ, تابيعي كۇيىنە جاقىن رافينادتالماعان ماي الىنادى. ونىڭ ءتۇسى, ءيىسى, ءدامى ساقتالادى, قۇرامىنداعى تابيعي پايدالى زاتتار دا قالادى. بىراق ساقتالۋ مەرزىمى ءتۇرلى وڭدەۋدەن وتكەن مايعا قاراعاندا قىسقا.
شىعىس قازاقستاندا وندىرىلگەن كۇنباعىس مايى تەك ىشكى نارىققا ەمەس, شەتەلگە دە جول تارتادى. تازارتۋ, ءسۇزۋ, قۇيۋدىڭ تولىق تىزبەگىنەن وتكەن ساپالى ءونىم حالىقارالىق تالاپتارعا ساي بولۋى – وسى ءوندىرىستىڭ باستى ەرەكشەلىگى. زاۋىتتا جاسالعان ءار بوتەلكە, ءار ليتر ماي زەرتحانالىق تەكسەرىستەن ءوتىپ, قۇرامىنداعى ىلوعال, قىشقىلدىق, تۇتقىرلىق سياقتى كورسەتكىشتەرى ءجىتى قاداعالانادى. ساپا ستاندارتىنان وتكەن ءونىم عانا ەكسپورتتىق قويماعا جىبەرىلەدى. سونىڭ ناتيجەسىندە بۇگىن «يانتار» كاسىپورنى شىعىس قازاقستانداعى كۇنباعىس مايىن شەتەلگە شىعاراتىن سەنىمدى وندىرۋشىلەردىڭ بىرىنە اينالدى. اسىرەسە كەيىنگى جىلدارى ەكسپورت باعىتى ايقىندالىپ وتىر. ءونىمنىڭ باسىم بولىگى قىتاي نارىعىنا جونەلتىلەدى. بۇل ەلدە تابيعي وسىمدىك مايىنا دەگەن سۇرانىس وتە جوعارى. ال ساپالى ءارى دامدىك قاسيەتى تۇراقتى قازاقستاندىق ءونىم سول نارىقتا ءوز ورنىن تاۋىپ ۇلگەرگەن.
شىعىس قازاقستان وبلىسى
