ومىرشەڭ ونەر وكىلى

مولداحمەت كەنباەۆتىڭ تۋعانىنا 90 جىل تولۋىنا ارنالعان كورمە ءوتتى قازاقستاننىڭ حالىق سۋرەتشىسى مولداحمەت كەنباەۆ 1925 جىلى 25 شىلدەدە قوستاناي وبلىسىنىڭ جانگەلدين اۋدانىندا دۇنيەگە كەلدى. 1948 جىلى ن.ۆ.گوگول اتىنداعى الماتى كوركەمسۋرەت ۋچيليششەسىن, 1956 جىلى ۆ.ي.سۋريكوۆ اتىنداعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك كوركەمسۋرەت ينستيتۋتىن ءتامامدادى. پروفەسسور ف.رەشەتنيكوۆتىڭ شاكىرتى. 1949 جىلدان بەرى كورمەلەرگە قاتىسىپ, 1955 جىلدان باستاپ كسرو سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ مۇشەسى بولىپ تابىلادى. مولداحمەت كەنباەۆتىڭ شىعارماشىلىعى قازاق بەينەلەۋ ونەرىندە تالاسسىز كورنەكتى ورىن الادى. ول ماسكەۋ مەن لەنينگرادتىڭ ۇزدىك وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الىپ, 50-جىلدارى قازاقستان بەينەلەۋ ونەرىنە كەلگەن سۋرەتشىلەر بۋىنىنا جاتادى. ءومىردى ەموتسيونالدى-بەينەلى ەتىپ كورسەتۋدە جانە ۇلتتىق ەرەكشەلىكتى ىزدەستىرۋ جولىندا ماڭىزدى شىعارمالار تۋدىرىپ, قازاقستان بەينەلەۋ ونەرىنە جاسالعان زور ساپالىق سەكىرىس وسى بۋىن وكىلدەرىنە تيەسىلى. قازاقستاننىڭ سول كەزدەگى وزگە دە سۋرەتشىلەرىمەن قاتار مولداحمەت كەنباەۆ – الەمدىك ونەر كەڭىستىگىندە دالا مادەنيەتىن لايىقتى كورسەتە بىلگەن سۋرەتكەر. مولداحمەت كەنباەۆتىڭ ء«الىبي جانگەلديننىڭ وتريادى» دەپ اتالاتىن تاريحي-رەۆوليۋتسيالىق تاقىرىپتاعى كارتيناسى ديپلومدىق جۇمىس رەتىندە بەكىتىلىپ, ول ونى ۇزدىك قورعاپ شىقتى. قازىرگى تاڭدا بۇل جۇمىس ءا. قاستەەۆ اتىنداعى قر ءموم-ءنىڭ تۇراقتى ەكسپوزيتسياسىندا تۇر. مولداحمەت كەنباەۆ سوڭعى كۋرستا وقىپ جۇرگەندە ۇكىمەتتىڭ تىڭ جانە تىڭايعان جەرلەردى يگەرۋ تۋرالى قاۋلىسى شىعىپ, ول جازعى پراكتيكاسىن تىڭدا وتكىزۋگە العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ كەلىسىمىن بەردى. شىعارماشىلىق جولدارىن جاڭا باستاعان سۋرەتشىلەر جاساعان تىڭ يگەرۋشىلەردىڭ پەيزاجدىق جانە پورترەتتىك ەتيۋدتەرى قازىر سول كەزدىڭ ەرەكشە ءبىر تاريحي قۇجاتى ىسپەتتى. مول­داحمەت كەنباەۆ ءۇشىن تىڭعا ساپاردىڭ ماڭىزى زور بولدى. كوكشەتاۋدا جۇرگەندە وعان شوپان ەڭبەگى جايلى كەسكىندەمەلىك تۋىندى جازۋ تۋرالى وي كەلدى. ال تىڭعا «استىق مەرەكەسى» تريپتيحى مەن «تىڭنىڭ تۋى» كارتيناسىن ارنادى. 1957 جىلى سۋرەتشى «سۇحبات» جانە «قاشاعانعا قۇرىق سالۋ» دەپ اتالاتىن ەكى كەسكىندەمەسىن جازدى. الاڭسىز ات ۇستىندە كەتىپ بارا جاتقان ەكى شوپاننىڭ اسىقپاي قۇرعان سۇحباتى ارقىلى ادام مەن تابيعاتتىڭ بىرلىگىن شەبەرلىكپەن اشا بىلگەن «سۇحبات» ليريكالىق كارتيناسى جان جىلۋىنا تولى. ال, «قاشاعانعا قۇرىق سالۋ», كەرىسىنشە, بار ەكپىنىمەن ارىنداي شاپقان اق بوز ات پەن قولدارىنا قۇرىق پەن ارقان ۇستاپ, سوعان قاراي ۇمتىلعان قارۋلى ەكى سالت اتتى بەينەلەنگەن, ال باتىپ بارا جاتقان كۇن ساۋلەسىمەن ويناعان سايىن دالا جىگەر مەن ديناميكاعا تولى. قاراما-قارسى اشىق تۇستەر مەن ەكپىندى باعىتتاعى تۇرمىستىق كورىنىستىڭ سۇلۋلىعى ۇلتتىق بولمىستىڭ ءبىتىمىن العان. سالىستىرمالى تۇردەگى شاعىن كولەمدەگى «كيىز باسۋ» پولوتنوسى (1958 ج.) جالپى ءدال تابىلعان ولشەمنىڭ ناتيجەسىندە كولەمدى تۋىندى سياقتى بولىپ كورىنەدى. كەشكە قاراي كۇڭگىرت تارتقان كوك ءشوپ, ءالى دە كوگىلدىر اسپان, اق شاڭقان كويلەكتەر مەن حالىق شەبەرلەرىنىڭ ءتۇرلى ءتۇستى جەلەتكەلەرى – ءبارى-ءبارى قوسىلىپ مەرەكەلى شىعارماشىلىق ورتانى قۇرايدى. كولوريتى مەن سيۋجەتى تەرەڭ ۇلتتىق كارتينادا ءتۇتىن اراسىنان سالت اتتىنىڭ سۇلباسى ارەڭ كورىنەتىن الىسقا قاراپ وتىرعان جاس قىزدىڭ وبرازىنا اينالىپ كەتكەن ليريكالىق جەلى اسا ءبىر نازىكتىكپەن وتۋدە. مولداحمەت كەنباەۆ ۇزاق جىلدار بويى ۇستازدىق قىزمەتپەن اينالىستى. ول 1978 جىلى قازاق پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتىنىڭ قۇرىلىس فاكۋلتەتى ساۋلەت ءبولىمىنىڭ سۋرەت جانە كەسكىندەمە كافەدراسىندا پروفەسسور اتاعىن العان ءبىرىنشى قازاق سۋرەتشىسى. وسى ءبولىم نەگىزىندە 1979 جىلى الماتى ساۋلەت-قۇرىلىس ينستيتۋتى قۇرىلدى. سۋرەتشىنىڭ جۇمىستارى كوپ­تەگەن كوركەمسۋرەت مۇراجايلارىندا, رەسپۋبليكامىزداعى, الىس جانە جاقىن شەتەلدەردەگى جەكە كوللەكتسيالاردا ساقتاۋلى. «قاشاعانعا قۇرىق سالۋدى» – مەملەكەتتىك ترەتياكوۆ گالەرەياسى, ال «شوپان ءانىن» مەملەكەتتىك شىعىس حالىقتارى ونەرى مۇراجايى ساتىپ العان. شارافاددين ءامىروۆ, «ەگەمەن قازاقستان». الماتى.