بۇل كەزەڭ – استانا ماڭىندا ور قويانعا وتكەن سىناقتاردىڭ قيسىندى جالعاسى, قازاقى تازىنىڭ ءارتۇرلى قويان ءتۇرىن اۋلاۋداعى امبەباپتىعىن دالەلدەدى.
«قازاقى تازى – حالقىمىزدىڭ تاريحي-مادەني مۇراسى. ونى ناقتى دالا جاعدايىندا, ناعىز اڭدا جۇيەلى تۇردە سىناماساق, تۇقىمنىڭ شىنايى اڭشىلىق قاسيەتتەرى بىرتىندەپ جوعالۋى مۇمكىن. جوبانىڭ تۇپكى ماقساتى – قازاقى تازىنى اڭ اۋلايتىن, زاماناۋي ۇلتتىق اڭشىلىق تۇقىم رەتىندە ساقتاپ, دامىتۋ», دەيدى ۇيىمداستىرۋشىلار.
مامانداردىڭ پىكىرىنشە, ور قويان (رۋساك) مەن قۇم قويان (تولاي) ەكەۋىنىڭ ارەكەتى ەكى بولەك. ور قويان كوبىنە اشىق, جازىق جەردە كەزدەسەدى. نەگىزگى ەرەكشەلىگى – جوعارى جىلدامدىقپەن ءتۇزۋ باعىتتا ۇزاق قاشادى. سول سەبەپتى, ءيتتىڭ ۇزاق قاشىقتىقتا جىلدامدىقتى ۇستاپ تۇرۋ قابىلەتى سىنالادى.
قۇم قويان جەر بەدەرى كۇردەلىرەك, بۇرىلىسى كوپ وڭىردە ءجيى ۇشىراسادى. جۇگىرۋ باعىتىن ءجيى وزگەرتەدى, كۇتپەگەن جەردەن بۇرىلىپ كەتەدى. يتتەن وتە جەدەل ارەكەتتى, جوعارى يكەمدىلىكتى, «ويلاي ءجۇرىپ قۋ», ياعني تاكتيكالىق ينتەللەكتىنى تالاپ ەتەدى. سوندىقتان جوبا اياسىندا استانا ماڭىندا ور قويانعا, الماتى وبلىسىندا قۇم قويانعا سىناق وتكىزۋ كەزدەيسوق ەمەس. ەگەر تازى ەكى جاعدايدا دا ابجىلدىگىن كورسەتسە, بۇل ونىڭ امبەباپ اڭشى ەكەنىنىڭ ايقىن دالەلى.
ەلىمىزدىڭ كينولوگتەر وداعى قازاقى تازى مەن قازاقى توبەتكە قاتىستى بىرىڭعاي اسىلداندىرۋ ساياساتىن جۇرگىزۋ, ياعني كورمەلەر, تۇقىمدىق بايقاۋلار, دالالىق سىناقتاردى جۇيەلى وتكىزۋ, ۇلتتىق تۇقىمداردى حالىقارالىق دەڭگەيدە مويىنداتۋدى باستى مىندەت سانايدى. سونداي-اق وسى باعىتتا بىرىڭعاي ەلەكتروندىق تۇقىم كىتابىن جۇرگىزۋ, شەجىرە, دنق, دەنساۋلىق, جۇمىس ناتيجەسى تۋرالى مالىمەتتەر بازاسىنا ەنگىزۋ, مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرگە ۇلتتىق تۇقىمداردى قولداۋعا باعىتتالعان باعدارلامالارعا قاتىسۋعا ايرىقشا باسىمدىق بەرە وتىرىپ, ۇلتتىق كينولوگيالىق جۇيەنى قالىپتاستىرۋدى كوزدەيدى.
«جارىس وتكىزۋ جۇلدە الۋ ەمەس, جۇيەنى دامىتۋ تۇرعىسىندا ماڭىزدى. ۇلت قازىناسى – قازاقى تازى سايىن دالادا, ءىس جۇزىندە ءوز دەڭگەيىن كورسەتۋى كەرەك. قازاقى تازىعا ارنالعان بىرىڭعاي دالالىق سىناق جۇيەسىن قۇرىپ جاتىرمىز. بۇگىنگى حاتتامالار مەن جيناقتالعان دەرەكتەر ەرتەڭ اسىلداندىرۋ باعدارلامالارىنا, ودان كەيىن حالىقارالىق مويىنداۋعا نەگىز بولادى. ەڭ قۋانىشتىسى, بۇل باستامانى اڭشىلار دا, كينولوگتەر دە, تازى وسىرۋشىلەرى دە قولداپ وتىر», دەيدى جارىستى ۇيىمداستىرۋشى قازاقستان كينولوگتەر وداعىنىڭ پرەزيدەنتى باۋىرجان سەرىكقالي.
تازى باپتاۋشى, «Nomad» ۇلتتىق اڭشىلىق كلۋبى قوعامدىق قورىنىڭ جەتەكشىسى ءارى جەڭىمپاز تازى ارەكەتتىڭ يەسى بولات قۇنانباەۆ تا جارىستىڭ ەرەكشەلىگىن تىلگە تيەك ەتتى.
«ارەكەت – ءالى وتە جاس تازى, نەبارى ءبىر جارىم جاستا. سوعان قاراماستان, ونىڭ قويان, تۇلكى, ەلىك سياقتى ولجاعا شىققان جاقسى اڭشىلىق تاجىريبەسى بار. العاشقى قويانىن سەگىز ايلىعىندا العان, بۇل – تازىعا وتە جوعارى كورسەتكىش. بۇگىن العاش رەت وزىنە بەيتانىس جەر بەدەرىندە قابىلەتىن كورسەتتى, سوندىقتان بۇل سىناقتار بىزگە دە, اڭشىلىق يت رەتىندە ونىڭ وزىنە دە قۇندى تاجىريبە بولدى. وسىنداي اۋقىمدى ءارى شىن مانىندە قاجەتتى ءىس-شارانى ۇيىمداستىرعان كينولوگتەر وداعىنا العىس بىلدىرەمىن», دەدى ول.
قۇم قوياندى قۋ ارقىلى قازاقى تازىنىڭ اڭشىلىق قابىلەتى سىنالعان جارىس قورىتىندىسىندا العاشقى ەكى ورىندى «Nomad» ۇلتتىق اڭشىلىق كلۋبىنىڭ ارەكەت, ادىرنا اتتى قوس تازىسى يەلەنسە, جۇلدەلى ءۇشىنشى ورىندى ەسىمى ەلگە تانىمال قۇسبەگى ەرنار مۇپتەكەەۆتىڭ قابىلانى قانجىعالادى.
الماتى وبلىسى,
ەڭبەكشىقازاق اۋدانى
