وسىنداي پىكىردەگى تۇرعىندار تەگىن مەديتسينالىق كومەكتى الۋ قيىن, وعان ۋاقىت, كۇش-جىگەر كەتەدى دەپ پايىمدايدى. سوندىقتان وسى جولى وقىرمانعا ءمامس اياسىندا مەديتسينالىق كومەكتى قالاي الۋعا بولاتىنى تۋرالى از-كەم تۇسىنىك بەرۋدى ۇيعاردىق.
جالپى, ەمحاناعا تىركەلگەن كەز كەلگەن ازاماتقا العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك (مساك) كورسەتىلەدى. بۇل – مەديتسينالىق كومەكتىڭ بازالىق دەڭگەيى سانالادى. مساك تىركەلگەن تۇرعىنداردى ەسەپكە الادى, پروفيلاكتيكالىق تەكسەرۋلەر وتكىزىپ, فليۋوروگرافياعا تۇسىرەدى. اۋرۋلاردى ەرتە ساتىسىندا انىقتاۋعا, سوزىلمالى ناۋقاستاردىڭ جاعدايىن باقىلاۋعا, اسقىنۋلار مەن شۇعىل گوسپيتاليزاتسيانى بولدىرماۋعا, جالپى حالىق دەنساۋلىعىن تۇراقتى باقىلاۋدا ۇستاۋعا كومەكتەسەدى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, مساك – ءسىزدىڭ ۋچاسكەلىك دارىگەرىڭىز جانە ءسىز تىركەلگەن ەمحاناڭىز. كەز كەلگەن العاشقى شاعىمدار پايدا بولعان كەزدە پروفيلاكتيكالىق ماقساتتا نەمەسە دەنساۋلىعىڭىزدى ءوزىڭىز ءۇشىن باقىلاۋدى ويلاساڭىز سول جەرگە جۇگىنەسىز. سوندىقتان ءوزىڭىزدىڭ قاي ەمحاناعا تىركەلگەنىڭىزدى جانە دارىگەرىڭىزدىڭ كىم ەكەنىن ءبىلۋ ماڭىزدى. ياعني, اۋىرماۋدىڭ جولىن ىزدەگەن ءاربىر تۇرعىن جەرگىلىكتى ەمحاناعا تىركەلىپ, جىلىنا كەمىندە ءبىر مارتە دەنساۋلىعىن تەكسەرتىپ تۇرسا, ەش ارتىق بولمايدى. قالاي دەگەندە, ادامنىڭ ءبىرىنشى بايلىعى – دەنساۋلىعى.
تومەندە مەديتسينالىق ساقتاندىرۋعا قاتىستى ماڭىزدى دەگەن سۇراق-جاۋاپتاردى وقي الاسىزدار:
ۋچاسكەلىك دارىگەرگە بارۋ ءۇشىن ءمامس جۇيەسىندە ساقتاندىرىلۋ شارت پا؟
– جوق. پاتسيەنتتەر ۋچاسكەلىك تەراپەۆتكە نەمەسە جالپى تاجىريبە دارىگەرىنە «cاقتاندىرىلعان» مارتەبەسىنىڭ بار-جوعىنا قاراماستان بارا الادى. بىراق كەيىن ءمامس پاكەتى اياسىندا بەيىندى مامانداردىڭ كەڭەسى نەمەسە مەديتسينالىق قىزمەتتەر قاجەت بولسا, «cاقتاندىرىلعان» مارتەبەسىن الۋ كەرەك.
بەيىندى ماماندارعا جازىلۋ ءۇشىن نەگە ۋچاسكەلىك دارىگەرگە بارۋ كەرەك؟
– بەيىندى ماماندارعا جازىلۋ تەراپەۆت ارقىلى جۇرگىزىلەدى. سەبەبى ول باستاپقى تەكسەرۋ جۇرگىزىپ, الدىن الا دياگنوز قويادى جانە ءارى قارايعى تەكسەرۋدىڭ قاجەتتىلىگىن انىقتايدى. پاتسيەنتتى قاي مامانعا جولداۋ كەرەكتىگىن شەشىپ, قاجەتتى تالداۋلار مەن زەرتتەۋلەرگە جولداما بەرەدى. مۇنداي ءتاسىل وزدىگىنەن ەمدەلۋدىڭ الدىن الىپ, نەگىزسىز جۇگىنۋلەردى ازايتادى جانە پاتسيەنتتەردىڭ اعىنىن وڭتايلاندىرادى. وسىلايشا, بەيىندى ماماندار ءوز كومەگىنە شىن مۇقتاج جاندارعا كوبىرەك ۋاقىت بولە الادى.
اناليزدەر مەن دياگنوستيكاعا جولدامانى قالاي الادى؟
– كەز كەلگەن كەڭەس بەرۋ جانە دياگنوستيكالىق قىزمەتتى ەمدەۋشى دارىگەر تاعايىندايدى. ول پاتسيەنتتىڭ جاعدايىن, شاعىمدارىن جانە بەلگىلەرىن قارايدى. ەگەر ءتيىستى كورسەتكىشتەر بولسا, دارىگەر زەرتحانالىق جانە وزگە دە زەرتتەۋلەرگە جولداما بەرەدى. مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىندە قىزمەت الۋ ءۇشىن پاتسيەنتتىڭ «ساقتاندىرىلعان» مارتەبەسى بولۋى شارت.
مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى پروفيلاكتيكا, دياگنوستيكا, ەمدەۋ جانە وڭالتۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى ادىستەرىن تاڭداۋ كەزىندە كلينيكالىق حاتتامالاردى باسشىلىققا الادى. تالداۋلار مەن دياگنوستيكالىق زەرتتەۋلەرگە جولدامانى تىركەلگەن جەرىڭىزدەگى دارىگەردەن الۋعا بولادى. ياعني تەراپەۆتتەن. ول كورسەتكىشتەر بويىنشا نەمەسە پروفيلاكتيكالىق تەكسەرۋ اياسىندا زەرتتەۋ تاعايىندايدى.
جەكە كلينيكادا ءمامس ەسەبىنەن وپەراتسيا جاساۋعا بولاتىنى ايتىلدى. وعان جولدامانى قالاي الامىن؟
– اۋرۋحاناعا جاتقىزۋ كورسەتكىشتەرى پاتسيەنتتىڭ جاعدايىنا بايلانىستى ءارتۇرلى بولۋى مۇمكىن. بىراق ادەتتە جەدەل اۋىرسىنۋلار, سوزىلمالى اۋرۋلاردىڭ اسقىنۋى, جاراقاتتار نەمەسە ستاتسيونارلىق باقىلاۋدى قاجەت ەتەتىن وزگە جاعدايلاردا ءمامس ەسەبىنەن وپرەتسيا جاستۋعا بولادى.
اۋرۋحاناعا جاتۋ ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك؟
- تىركەلگەن ەمحاناداعى دارىگەرگە جۇگىنۋ. ەگەر كورسەتكىشتەر بولسا, مامان تەكسەرۋ جۇرگىزىپ, دياگنوز قويۋ ءۇشىن قاجەتتى زەرتتەۋلەردى تولىق كولەمدە تاعايىندايدى;
- ەمحانا جاعدايىندا قاجەتتى مينيمالدى تەكسەرۋدەن ءوتۋ;
- اۋرۋحاناعا جاتۋعا جولداما الۋ. مەديتسينالىق ۇيىمدى ءوز دارىگەرىڭىزبەن بىرگە تاڭداي الاسىز;
- اۋرۋحاناعا جاتۋ تالونىن الۋ. ول ارقىلى «ەمدەۋگە جاتقىزۋ بيۋروسى» سايتىندا (https://bg.eisz.kz/) ءوز كەزەگىڭىزدى باقىلاۋعا بولادى.
جوعارى تەحنولوگيالىق مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ (جتمك) ءۇشىن تىركەلگەن مەديتسينالىق ۇيىم پروفيلدىك ماماننىڭ قورىتىندىسىنا سۇيەنە وتىرىپ, پاتسيەنتتىڭ قۇجاتتارىن جتمك جونىندەگى كوميسسياعا جولدايدى.
پاتسيەنت تىركەلگەن مەديتسينالىق ۇيىم وعان ءتيىستى بەيىن بويىنشا وسى قىزمەتتەردى كورسەتەتىن وزگە ۇيىمدى تاڭداۋ مۇمكىندىگى بار ەكەنىن حابارلاۋى ءتيىس.
جتمك جونىندەگى كوميسسيا جەرگىلىكتى دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى بۇيرىعىمەن جاسالادى جانە پاتسيەنتتى ءتيىستى مەديتسينالىق ۇيىمعا جولداۋ ماسەلەسىن شەشەدى. تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدى كولەمى (تمككك) تىزبەسىنە كىرمەيتىن مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق كومەك ءمامس جۇيەسىندە نەمەسە اقىلى نەگىزدە كورسەتىلەدى. مامانداندىرىلعان كومەكتىڭ كولەمى, سونىڭ ىشىندە زەرتحانالىق جانە دياگنوستيكالىق زەرتتەۋ ادىستەرى, كلينيكالىق حاتتامالارعا سايكەس ايقىندالادى.
ەگەر ماعان جولداما بەرۋدەن باس تارتسا, قايتپەك كەرەك؟
– ەگەر پاتسيەنتتىڭ قانداي دا ءبىر مەديتسينالىق قىزمەتكە كورسەتكىشتەرى بولا تۇرا دارىگەر جولداما نەمەسە كومەك بەرۋدەن باس تارتسا, ەمحانالار مەن اۋرۋحانالاردا قۇرىلعان پاتسيەنتتەردى قولداۋ جانە ىشكى ساراپتاما قىزمەتىنە جۇگىنە الادى. بۇل قىزمەت «وسىندا جانە قازىر» قاعيداتى بويىنشا ماسەلەلەردى جەدەل شەشۋگە ارنالعان.
