وبلىس كولەمىندە قانات جايعان جۇمىستىڭ جاي-جاپسارىن وبلىس اكىمى داستان رىسپەكوۆ ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا ايتىپ بەردى. بيىل ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا جالپى وڭىرلىك ءونىم كولەمى 1 ترلن تەڭگەنى قۇراپ, 1,1 پايىزعا وسكەن. جان باسىنا شاققاندا بۇل كورسەتكىش 4,6 ملن
تەڭگەنى قۇرايدى. 10 ايدىڭ قورىتىندىسىندا كولىك, قۇرىلىس, تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋ, ينۆەستيتسيا, ساۋدا, اۋىل شارۋاشىلىعى سالالارىندا وڭ ديناميكا بايقالادى. الايدا ونەركاسىپ سالاسىنىڭ دەڭگەيى تومەندەگەن. مۇنىڭ سەبەبىن وبلىس اكىمى جومارت كەنىشىندە اقپاندا بولعان اپاتپەن بايلانىستىردى. سول وقيعادان كەيىن جۇمىسى ۋاقىتشا توقتاعان كەنىشتىڭ سالدارى ونەركاسىپ سالاسىنداعى جالپى ۇلەسكە اسەر ەتكەن. بۇگىندە كەنىشتە جۇمىس قايتا باستالعان.
«بيىل وبلىس بيۋدجەتىنىڭ كىرىستەرى 29,7 ملرد تەڭگەگە, ياعني 20%-عا ۇلعايدى. مۇنداعى الەۋمەتتىك سالانىڭ ۇلەسى 50%-دى قۇرايدى. سايكەسىنشە, بارلىق الەۋمەتتىك مىندەتتەمەلەر ورىندالىپ جاتىر. سونىمەن قاتار بيۋدجەتتىڭ مەنشىكتى كىرىستەرى بىلتىرمەن سالىستىرعاندا 15,6 ملرد تەڭگەگە ارتتى. ۇلەسى 51%-عا جەتتى. 2023 جىلى بۇل كورسەتكىش 42% شاماسىندا بولعان ەدى. ينۆەستيتسيا – ەكونوميكانىڭ تۇراقتى, ساپالى ءوسىمىنىڭ كەپىلى. بىلتىر ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ اياسىندا وبلىستا قۇنى 34 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 9 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە قوسىلدى. بيىل 138 ملرد تەڭگەگە 17 جاڭا ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسا باستادى. سونىڭ ىشىندە مۇناي بازاسىنىڭ قۇرىلىسى, جەل ەلەكتر ستانساسى, رەسپيراتور شىعاراتىن زاۋىت قۇرىلىسى تولىعىمەن اياقتالدى», دەدى د.رىسپەكوۆ.
بۇگىندە وبلىستا 2028 جىلعا دەيىن جالپى قۇنى 920 ملرد تەڭگەگە تەڭ 25 ءىرى جوبانى قامتيتىن پۋل قالىپتاستىرىلعان. بۇل قادام 2 مىڭنان استام جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋدى جەدەلدەتۋ ماقساتىندا ساتباەۆ قالاسىندا يندۋستريالىق ايماق قۇرىلدى. سونىڭ اياسىندا جالپى قۇنى 5 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 3 جوبا پىسىقتالىپ جاتىر. ناتيجەسىندە, 100 جۇمىس ورنى قۇرىلادى. بيىل ينفراقۇرىلىم تارتۋ جۇمىسى باستالىپ, كەلەر جىلى اياقتالادى. كەلەشەكتە جوبالار ىسكە اسسا, شاعىن جانە ورتا وندىرىستەر بەلدەۋىن قالىپتاستىرىپ, جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا سەپتەسەدى. ساۋدا-كولىك بايلانىسىن كۇشەيتۋگە, قالانى ءبىر باعىتتا عانا دامۋدان ارىلىپ, ەكونوميكاسىن ءارتاراپتاندىرۋدى جەدەلدەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
ۇلىتاۋ وبلىسىندا شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ – ەكونوميكانىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى. قازىر مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ارقاسىندا كاسىپكەرلىك سالاسىندا ءوسىم بايقالادى. مىسالى, جىل باسىنان بەرى شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتىڭ ارالاسۋىمەن 160,6 ملرد تەڭگەنىڭ تاۋارى ءوندىرىلدى. وبلىس قۇرىلعان مەزگىلدە بۇل كورسەتكىش ايتارلىقتاي تومەن بولاتىن. تاعى ءبىر جاعىمدى جاڭالىق, «اتامەكەن» ۇكپ رەيتينگىندە ۇلىتاۋ وبلىسى شاعىن بيزنەسكە ەڭ قولايلى ءۇش ءوڭىردىڭ قاتارىنا ەنگەن. سونىڭ ءبىر تەتىگى رەتىندە ايتساق, بيىل جاس كاسىپكەرلەرگە 195 قايتارىمسىز گرانت بەرىلگەن. جاستار مەملەكەتتەن قارالعان گرانتقا ءتۇرلى كاسىپ باستاپ جاتىر.
«بيىل وڭىردە جالپى سوماسى 3 ملرد تەڭگە بولاتىن 75 جاڭا كاسىپكەرلىك نىسانى اشىلدى. ودان بولەك, الەمدىك, وتاندىق برەندتەر فرانشيزاسىنىڭ سانى ءوستى. بۇل باعىتتاعى جۇمىستار وبلىستىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق الەۋەتىن ارتتىرادى. باستامالار كەزەڭ-كەزەڭىمەن جالعاسادى. ايرىقشا اتاپ وتەرلىگى, جەزقازعان قالاسىندا 25 جىلدان استام قاراۋسىز, يەسىز تۇرعان توقىما فابريكاسىنىڭ عيماراتى مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىلىپ, كاسىپكەرلەرگە قولايلى ورتا جاساۋ ماقساتىندا اۋقىمدى جۇمىستار قولعا الىندى. عيمارات جاڭعىرتىلىپ جاتىر. وعان تارتىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى 1 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى», دەدى ءوڭىر باسشىسى.
وبلىس ەكونوميكاسىن ءارتاراپتاندىرۋدا نەگىزگى باعىتتاردىڭ ءبىرى – اگروونەركاسىپ كەشەنى. بۇگىندە وبلىس حالقىن ءوڭىردىڭ وزىندە شىعارىلاتىن ونىممەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا جەزقازعان قالاسىندا جۇمىرتقا باعىتىنداعى قۇس فابريكاسى, جاڭاارقا اۋدانىندا مال شارۋاشىلىعى كەشەنى مەن مال سويۋ تسەحى ىسكە قوسىلعان. بۇل باعىتتا بيىل جالپى قۇنى 17 ملرد تەڭگە بولاتىن 10 جوبا ىسكە اسىپ جاتقان بولسا, قۇنى 8 ملرد تەڭگە بولاتىن 7 جوبا جىل سوڭىنا دەيىن اياقتالادى. جالپى, بيىل ۇلىتاۋ اۋدانىنداعى 400 گا القاپقا سۋارمالى داقىلدار مەن كوكونىس وسىرەتىن كاسىپورىن, جەزقازعان قالاسىندا 5 000 باستان اساتىن قوي شارۋاشىلىعى فەرماسى اشىلعان. سونداي-اق جەزقازعان قالاسىندا 500 گا اۋماقتا سۋارۋ جابدىقتارىن قولدانا وتىرىپ, مال ازىعىن ەگۋ جوباسى, جاڭاارقا اۋدانىندا 367 گا اۋماقتا مال ازىعىن ەگۋ جونىندەگى 2 جوبا ىسكە استى.
«وبلىس الەۋمەتتىك ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ بىرنەشە تۇرىنەن, اتاپ ايتار بولساق, سيىر ەتى, ءبىرىنشى سۇرىپتى بيداي ۇنى, ءبىرىنشى سۇرىپتى ۇننان جاسالعان بيداي نانىمەن ءوزىن-ءوزى قامتاماسىز ەتىپ وتىر. سونىمەن قاتار ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ ناتيجەسىندە تاۋىق جۇمىرتقاسىمەن قامتاماسىز ەتۋ 0-دەن 40%-عا جەتتى. كەلەر جىلى قوسىمشا تاۋىق ەتىمەن, كارتوپپەن ءىشىنارا قامتاماسىز ەتۋ جوسپارلانعان. 2022 جىلى وبلىس اۋماعىندا سۋارمالى قۇرىلعىلاردى قولداناتىن ەگىستىك القاپتار بولمادى. بۇگىندە بۇل كورسەتكىش 1,7 مىڭ گەكتارعا جەتتى. مۇنىمەن شەكتەلمەي, 2026 جىلى ەگىستى 2,5 مىڭ گەكتارعا دەيىن جەتكىزۋ جوسپارى تۇر. «اۋىل اماناتى» جەڭىلدەتىلگەن نەسيە باعدارلاماسى اياسىندا جىل باسىنان بەرى 700 ملن تەڭگەگە 100 جوبا قارجىلاندىرىلدى. وبلىس قۇرىلعاننان بەرى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا 8,5 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلسا, ونىڭ 2,5 ملرد تەڭگەسى بيىل قۇيىلدى. بۇل كورسەتكىش بىلتىرمەن سالىستىرعاندا 46%-عا ءوستى», دەيدى وبلىس اكىمى.
وڭىردە جىل باسىنان بەرى جاڭا نىسانداردى قۇرۋ, ىستەپ تۇرعان نىسانداردى كەڭەيتۋدىڭ ارقاسىندا 2 200 جۇمىس ورنى اشىلعان, 8 200 ادام جۇمىسقا ورنالاسقان. وڭىردەگى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى – 4,1%. بۇل جالپى رەسپۋبليكالىق كورسەتكىشتەن تومەن. بيىل
ءىىى توقساننىڭ قورىتىندىسىندا ورتاشا جالاقى 7,5%-عا وسكەن. 10 ايدا اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الاتىن وتباسىلاردىڭ سانى 3,1%-عا ازايعان.
وبلىس قۇرىلعان العاشقى ەكى جىلدا ينجەنەرلىك جەلىلەردى جاڭارتۋ باعىتىندا اۋقىمدى جۇمىس قولعا الىندى. ناتيجەسىندە, بيىل جەزقازعاندا اباتتاندىرۋ جۇمىستارى باستالدى. وبلىس ورتالىعىنىڭ باستى كوشەسى سانالاتىن الاشاحان داڭعىلىندا جاياۋ جۇرگىنشىلەر اللەياسى اشىلىپ, جالپى سانى 31 ويىن الاڭى سالىندى. 100 قوقىس كونتەينەرى ورناتىلىپ, قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتارعا ارنالعان 369 كونتەينەر اۋىستىرىلدى. بۇدان وزگە, «قازاقمىس» كورپوراتسياسىنىڭ دەمەۋشىلىگىمەن كوپقاباتتى 40 تۇرعىن ءۇيدىڭ قاسبەتى جاڭارعان. دامۋدىڭ باستى كورسەتكىشى رەتىندە قالانىڭ باس جوسپارىنا سايكەس باتىس اۋدانىن اشۋ جوباسى قولعا الىندى. قازىر سول اۋماقتا كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەر, الەۋمەتتىك نىساندار, عيماراتتار جوسپارلانىپ, بوي كوتەرىپ جاتىر. اتاپ ايتار بولساق, وقۋشىلار سارايى, ەمحانا, 320 ورىندىق بالاباقشا, 900 ورىندىق مەكتەپ, سپورت كەشەنى, مۇز ارەناسى مەن باسسەين سالىنادى.
باياندامادان سوڭ جۋرناليستەر ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ كورسەتكىشتەرىنە قاتىستى سۇراقتار قويدى. بىزبەن, «ەۋرازيا» ارناسىنىڭ ءتىلشىسى قويعان ساۋالدىڭ مازمۇنى ۇقساس بولدى. بىلگىمىز كەلگەنى – «جومارت» كەنىشىندە تىركەلگەن اپاتتىڭ سالدارىمەن كۇرەس جۇمىستارى, كەنشىلەردىڭ قاۋىپسىزدىك شارالارى. ەستە بولسا, اقپاندا كەنىشتە جەتى كەنشى قايتىس بولعان ەدى.
«وقيعادان كەيىن ۇكىمەتتىك كوميسسيا قۇرىلىپ, ەكى ايعا جۋىق ۋاقىت تەكسەرۋ جۇرگىزىلدى. ناتيجەسىندە, 45 ءىس-شارادان تۇراتىن جۇمىس جوسپارى بەكىتىلدى. بۇگىندە 29 تاپسىرما ورىندالىپ, 16 ءىس-شاراعا قاتىستى جۇمىستار جالعاسىپ جاتىر. ونىڭ ىشىندە عىلىمي زەرتتەۋ جۇمىستارىنان بولەك, دەمونتاج جۇمىستارىنا قاجەت قۇرالداردى جەتكىزۋ, مامانداردى وقىتۋ ماسەلەسى بار. قازىردە كەنىشتە گازدىڭ بار-جوعىن تاۋلىك بويى انىقتايتىن قۇرالدار ورناتىلعان. اۋانىڭ قۇرامىن ۇنەمى تەكسەرىپ وتىراتىن زەرتحانا دا بار. سونداي-اق قاۋىپتى ايماقتاردىڭ كارتاسى ازىرلەندى. كەنىش 5 اي بويى جۇمىس ىستەگەن جوق ەدى. وسى ارالىقتا كاسىپورىن كەمشىلىكتەردى رەتتەپ, جۇمىستى قايتا باستادى. قايتىس بولعان كەنشىلەردىڭ وتباسىنا مەملەكەت, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار, «قازاقمىس» كورپوراتسياسى تاراپىنان ءتيىستى كومەك كورسەتىلدى», دەپ تۇيىندەدى وبلىس اكىمى د.رىسپەكوۆ.
