سۋرەتتى تۇسىرگەن – جەڭىس ىسقاباي
بۇل وزگەرىستەر تەك تەحنيكالىق جاڭاشىلدىق ەمەس, ەڭ الدىمەن, تۇرعىنداردىڭ قاۋىپسىزدىگىن نىعايتۋعا باعىتتالعان جۇيەلى رەفورما ەكەنىن ۋاقىتتىڭ ءوزى دالەلدەپ كەلەدى. جەتىسۋ اۋماعىنا ورناتىلعان بەينەباقىلاۋ جۇيەسى – وڭىردەگى قىلمىستىڭ الدىن الۋدىڭ نەگىزگى تىرەكتەرىنىڭ ءبىرى. بۇگىندە جەدەل باسقارۋ ورتالىعىندا 20 200 بەينەكامەرا جۇمىس ىستەپ تۇر. ونىڭ ىشىندە 1 234 كامەرانى اتالعان دەپارتامەنت ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن ورناتقان.
«كامەرالار تالدىقورعاننان باستاپ تەكەلىگە, پانفيلوۆتان قاراتال مەن ەسكەلدى اۋداندارىنا دەيىن ورنالاستى. بۇل قۇرىلعىلار كوشەلەر مەن قوعامدىق ورىندارداعى قوزعالىستى تاۋلىك بويى باقىلاپ, قۇقىق بۇزۋشىلىققا قاتىستى اقپاراتتى جەدەل جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار وبلىس اكىمدىگى مەن پروكۋراتۋرانىڭ قولداۋىمەن ەنگىزىلگەن «Target AI» پلاتفورماسى بەينەباقىلاۋدىڭ مۇمكىندىگىن ەسەلەپ ارتتىردى. ينتەللەكتۋالدى كامەرالاردىڭ كومەگىمەن بەت الپەتتى تانۋ فۋنكتسياسى ءتيىمدى جۇمىس ىستەي باستادى. جەدەل باسقارۋ ورتالىعىنا ورناتىلعان 87 جاڭا ينتەللەكتۋالدى كامەرا ىزدەۋدە جۇرگەن ازاماتتاردى اۆتوماتتى تۇردە انىقتاپ, دەر كەزىندە پوليتسياعا ەسكەرتۋ جىبەرەدى», دەيدى جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەت باسقارماسىنىڭ باسشىسى قايسار مۇحمەتوۆ.
وسى جۇيەنىڭ ناتيجەسىندە كەيىنگى ۋاقىتتا ىزدەۋدە جۇرگەن 6 ادام انىقتالىپ, قۇرىقتالعان. جاساندى ينتەللەكت قىلمىستىڭ الدىن الۋدا عانا ەمەس, جەدەل ارەكەت ەتۋ ۋاقىتىن قىسقارتۋدا دا ماڭىزدى ءرول اتقارىپ وتىر. الداعى ۋاقىتتا وبلىستا قوسىمشا 165 جاڭا كامەرا ورناتۋ جوسپاردا تۇر. ونىڭ 145-ءى – ويىن-ساۋىق ورىندارىنا, 20-سى ستيحيالىق قوقىس شىعاتىن ايماقتاردى باقىلاۋعا باعىتتالادى. بۇل – قوعامدىق ءتارتىپتى ساقتاۋعا باعىتتالعان كەشەندى ساياساتتىڭ وزەكتى بولىگى.
قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتىڭ ەڭ ءالسىز تۇستارىنىڭ ءبىرى – ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ قورعالۋى. قازىر وڭىردەگى 321 مەكتەپتىڭ 279-ى تەرروريستىك قاۋىپتىڭ ەكىنشى جانە ءۇشىنشى ساناتتارىنا سايكەس بەينەباقىلاۋ جۇيەلەرىمەن تولىق جاراقتاندىرىلعان. بارلىق مەكتەپتە كامەرالار ورناتىلىپ قانا قويماي, دابىل تۇيمەلەرى ىسكە قوسىلعان. بۇل جۇيە كۇماندى جاعداي تۋىنداعان كەزدە دەرەۋ ارەكەت ەتۋگە جاعداي جاسايدى. دەپارتامەنت وكىلدەرى مەكتەپ باسشىلارىمەن بىرنەشە كەزدەسۋ وتكىزىپ, قاۋىپسىزدىك تالاپتارىن ساقتاۋ بويىنشا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ كەلەدى. ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندە ورناتىلعان تسيفرلىق باقىلاۋ – بالالاردىڭ ومىرىنە تونەتىن قاۋىپتىڭ الدىن الاتىن ەڭ سەنىمدى جولى.
«وبلىس تۇرعىندارىنان كەلىپ تۇسەتىن وتىنىشتەردى جەدەل قابىلداۋ ماقساتىندا ومنيكانالدى جۇيە تولىق ىسكە قوسىلدى. تالدىقورعان قالاسىندا «102» قوسىمشاسىن قابىلدايتىن ءۇش وپەراتورلىق ورىن اشىلدى, ال اۋداندىق بولىمشەلەردە ينتەرنەتكە قوسىلعان زاماناۋي جابدىقتالعان 9 جۇمىس ورنى جۇمىس ىستەيدى. ازاماتتار ءوز ءوتىنىشىن «EgovMobile», Kaspi.kz, Halyk Bank ءموبيلدى قوسىمشالارى جانە ID «102» ارقىلى جولداي الادى. بۇل – پوليتسيا مەن تۇرعىندار اراسىنداعى بايلانىستى جەڭىلدەتىپ قانا قويماي, ۋاقىت جوعالتپاي ناقتى ارەكەت ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن ءتيىمدى فورمات. بۇگىنگە دەيىن وسى جۇيە ارقىلى 308 ءوتىنىش قابىلدانىپ, ولاردىڭ بارلىعى جاۋاپتى تۇلعالارعا بەكىتىلىپ, قارالۋدا. ومنيكانالدى جۇيەنىڭ ارتىقشىلىعى – كەز كەلگەن ازاماتتىڭ وقيعا ورنىنا بارماي-اق قولىنداعى ءموبيلدى قوسىمشا ارقىلى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا جەدەل حابارلاسا الۋى», دەيدى وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ ورىنباسارى الىمبەك سمايلوۆ.
پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ تسيفرلىق شەشىمدەرى – وڭىردەگى ءتارتىپ پەن قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋدىڭ نەگىزگى باعدارى. بەينەباقىلاۋدىڭ كەڭەيۋى, جاساندى ينتەللەكتىنىڭ ەنگىزىلۋى, مەكتەپتەردەگى قاۋىپسىزدىك جۇيەلەرىنىڭ جاڭارتىلۋى جانە تۇرعىندارعا ارنالعان جەدەل ارنالاردىڭ اشىلۋى – ءبىر ماقساتقا بىرىكتىرىلگەن كەشەندى ءىس-شارالار. مۇندا وبلىس تۇرعىندارىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن بارىنشا نىعايتۋ, قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ جانە زاڭ ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتۋ باستى نازاردا تۇر.
تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى شەبەر قولدانۋ – قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ كۇندەلىكتى قىزمەتىن جەڭىلدەتىپ قانا قويماي, قوعامدا ءتارتىپ پەن سەنىم اتموسفەراسىن قالىپتاستىرۋعا جول اشادى. جەتىسۋ ءوڭىرىنىڭ بۇل باعىتتاعى تاجىريبەسى ەلىمىزدىڭ باسقا ايماقتارىنان كەم ەمەس. پوليتسيا دەپارتامەنتى زاماناۋي تەحنولوگيالارعا سۇيەنە وتىرىپ, «زاڭ جانە ءتارتىپ» قاعيداتىن ناقتى ىستە جۇزەگە اسىرۋعا نەگىزدەلگەن كەشەندى تسيفرلىق رەفورمالاردى كەزەڭ-كەزەڭىمەن ەنگىزىپ كەلەدى. ءاربىر تۇرعىن ءۇشىن قاۋىپسىز ورتا قۇرۋدى كوزدەگەن بۇل باستامالار بۇگىندە وڭىردەگى قۇقىق قورعاۋ سالاسىنىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالدى.
«2024 جىلى تالدىقورعان مەن اۋدانداردا «SOS» دابىل باتىرمالارى ورناتىلىپ, قوعامدىق ورىنداردا قالىپتاسۋى مۇمكىن كەز كەلگەن توتەنشە جاعداي كەزىندە پوليتسيانىڭ جەدەل ارەكەت ەتۋ مۇمكىندىگى ايتارلىقتاي كۇشەيدى. قالا ورتالىعىنداعى شابۋىل, توناۋ, كەلۋشىلەر اراسىنداعى جانجال نەمەسە دەنساۋلىققا قاۋىپ تونگەن ساتتە تۇرعىندار ءبىر باتىرمانى باسۋ ارقىلى كومەك شاقىرا الادى. قازىر وبلىس بويىنشا 16 نۇكتەگە دابىل قۇرىلعىسى قويىلسا, 2025 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ادامدار كوپ جينالاتىن جەرلەرگە تاعى 8 باتىرما ورناتۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل – تۇرعىنداردىڭ قاۋىپسىزدىگىن بۇرىنعىدان دا تولىق قامتۋعا باعىتتالعان ناقتى قادام», دەيدى ءا.سمايلوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ سەرۆيستىك پوليتسيا مودەلىنە كوشۋ جونىندەگى تاپسىرماسىنا سايكەس, وڭىردە اۋداندىق دەڭگەيدە كىشى جەدەل باسقارۋ ورتالىقتارىن اشۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. بىلتىر قاناتقاقتى جوبا رەتىندە قاراتال اۋدانىندا العاشقى ورتالىق ىسكە قوسىلعان. بۇل ورتالىقتار «102» ارقىلى كەلىپ تۇسەتىن حابارلامالاردى اۆتوماتتى تىركەۋ, پوليتسيا ناريادتارىنىڭ جۇمىسىن باقىلاۋ جانە قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا قۇرىلعان. وبلىس اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن تاعى 8 اۋداندا وسىنداي ورتالىقتار اشىلماق. بۇل – پوليتسيا قىزمەتىنىڭ اشىقتىعىن, جەدەلدىگىن جانە قوعاممەن بايلانىسىن كۇشەيتەتىن ماڭىزدى رەفورما.
ال جول قاۋىپسىزدىگى – وڭىردەگى تسيفرلاندىرۋ باعىتىنداعى ەڭ ءىرى جوبالاردىڭ ءبىرى. بۇگىندە وبلىس اۋماعىندا اۆتوماتتى تىركەۋ جۇيەسىمەن جابدىقتالعان 92 بەكەت جۇمىس ىستەيدى. «مەرگەن», «سەرگەك», «زەرەك» جانە «ۆيدار» جۇيەلەرى ارقىلى جالپى 500 كامەرا جول قوزعالىسىن تاۋلىك بويى باقىلاپ, ەرەجە بۇزۋشىلىقتاردى اۆتوماتتى تۇردە تىركەيدى. 2024 جىلى رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جولدار مەن تالدىقورعان قالاسىندا قوسىمشا 34 ستانساعا 216 كامەراسى بار «سەرگەك» جۇيەسى ىسكە قوسىلدى. بۇل – كولىك قوزعالىسى اعىنى كوپ ايماقتاردا قاۋىپسىزدىك دەڭگەيىن ايتارلىقتاي ارتتىردى.
«جولداعى ءتارتىپتى كۇشەيتۋ ماقساتىندا «قورعاۋ» ءموبيلدى قوسىمشاسى ەنگىزىلدى. جۇيە پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ پلانشەتتەرىنە ورناتىلىپ, اۆتوماتتى تىركەۋ جۇيەلەرىمەن ءبىر ورتالىققا بىرىكتىرىلگەن. بۇل جالعان نومىرلەردى, جۇرگىزۋشىلىك قۇقىعىنان ايىرىلعانداردى, ىزدەۋدەگى كولىكتەردى, ءتىپتى جوعارى قاۋىپ ءتوندىرۋى مۇمكىن اۆتوكولىكتەردى انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. پوليتسيانىڭ ءموبيلدى پاترۋلدەرى ءۇشىن قوسىمشا باقىلاۋ كوزى رەتىندە «EKIN Patrol G2» ءموبيلدى كەشەندەرى دە ساتىپ الىندى. ولار جولدا ءجۇرىپ-اق ەرەجە بۇزۋشىلىقتى اۆتوماتتى تىركەيتىن زاماناۋي قۇرىلعى», دەيدى ق.مۇحمەتوۆ.
جالپى, جول-كولىك وقيعالارىنىڭ الدىن الۋدا «TOR» تسيفرلىق جۇيەسىنىڭ ءرولى ەرەكشە. بۇل جۇيە وبلىس اۋماعىنداعى بارلىق كامەرالاردان كەلىپ تۇسەتىن اقپاراتتى ءبىر ورتالىققا بىرىكتىرىپ, جولداعى جاعدايدى ناقتى ۋاقىت رەجىمىندە تالدايدى. اپاتتى ايماقتاردى الدىن الا انىقتاپ, تاۋەكەلدەردى بولجاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
قاراڭىز, قوعامدىق ءتارتىپتى ساقتاۋ بارىسىندا باقىلاۋ تەتىكتەرىن كۇشەيتۋ ماقساتىندا 150 ەلەكتروندىق باقىلاۋ قۇرالى (براسلەتتەر) ەنگىزىلگەن. بۇل – شارتتى تۇردە سوتتالعانداردى, كۇدىكتىلەر مەن ايىپتالۋشىلاردى قاداعالاۋدا اسا ماڭىزدى ءرول اتقاراتىن زاماناۋي ءادىس. ولاردىڭ قوزعالىسى, بەلگىلەنگەن شەكتەۋلەردى ورىنداۋى ونلاين تۇردە باقىلانىپ, قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ قايتالانۋىنا توسقاۋىل قويىلادى.
«پوليتسيا قىزمەتىنىڭ اشىقتىعى مەن قوعام سەنىمىن ارتتىرۋ باعىتىندا اسا ماڭىزدى جاڭاشىلدىق – سمارت بەينەجەتوندار. بۇل قۇرىلعىلار قىزمەتكەردىڭ ارەكەتىن بەينەتىركەۋمەن قاتار, جەكە تۇلعانى سايكەستەندىرۋ, ەكى فاكتورلى رۇقسات بەرۋ, توتەنشە جاعداي كەزىندە جەدەل اقپارات جولداۋ سىندى بىرنەشە فۋنكتسيانى قاتار ورىندايدى. وبلىستا 676 سمارت-بەينەجەتوندى ءۇش جىل مەرزىمگە جالعا الۋ جونىندە كەلىسىم جاسالىپ, قازىر سەرۆەرلىك ينفراقۇرىلىمدى ورناتۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. بۇل – پوليتسيا مەن حالىق اراسىنداعى اشىق ديالوگتى كۇشەيتىپ, زاڭ ۇستەمدىگىنە دەگەن سەنىمدى نىعايتادى», دەيدى ءا.سمايلوۆ.
جەتىسۋ وبلىسىندا تسيفرلىق قاۋىپسىزدىك جۇيەلەرىنىڭ وسىلاي جۇيەلى تۇردە ەنگىزىلۋى – ءوڭىردىڭ قۇقىق قورعاۋ سالاسىنداعى جاڭا ءداۋىرى دەۋگە بولادى. زاماناۋي تەحنولوگيامەن جاراقتانعان پوليتسيا – قىلمىسپەن كۇرەستە, جول قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋدا, توتەنشە جاعدايلاردى جەدەل باسقارۋدا بۇرىنعىدان دا ءتيىمدى. باستىسى, بۇل وزگەرىستەردىڭ ءبارى ءوڭىر حالقىنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە, تىنىشتىعىنا جانە قۇقىقتىق سەنىمىنە قىزمەت ەتەدى.
جەتىسۋ وبلىسى
