ساياسات • 22 قاراشا, 2025

الاتاۋ – زاماناۋي ۋربانيستيكا ۇردىسىندەگى شاھار

60 رەت
كورسەتىلدى
8 مين
وقۋ ءۇشىن

پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن كەڭەستە الاتاۋ قالاسىن دامىتۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى. مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارى, ساراپشىلار مەن ۋربانيستەر قاتىسقان جيىندا مەملەكەت باسشىسى جۇكتەگەن – قالانى حالىقارالىق ىسكەرلىك, يننوۆاتسيالىق جانە تەحنولوگيالىق حابقا اينالدىرۋ مىندەتىن ىسكە اسىرۋ تەتىكتەرىنە باسا نازار اۋدارىلدى.

الاتاۋ – زاماناۋي ۋربانيستيكا ۇردىسىندەگى شاھار

كەڭەس مۇشەلەرى پرەزيدەنتتىڭ الاتاۋ قالاسىنا دامۋ قارقىنى وزىق قالا دەگەن ارناۋلى مارتەبە بەرۋ تۋرالى جارلىعى شەڭبەرىندە ءتيىستى ينستيتۋتسيونالدىق بازانى ازىرلەۋ بارىسى مەن ينفراقۇرىلىم سالۋ مەن ينۆەستيتسيالار تارتۋ جونىندەگى شارالاردى تالقىلادى. «Alatau سity اuthority» جاڭا مەملەكەتتىك قورىنىڭ قىزمەتىندەگى ماسەلەلەر قارالدى.

ۇكىمەت باسشىسىنا ازىرلەنىپ جاتقان «الاتاۋ قالاسىنىڭ ارنايى مارتەبەسى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭ جوباسىنا قاتىستى ۇسىنىستار ايتىلدى, ولاردىڭ قاتارىندا ءوزىنىڭ جەكە  رەتتەۋشىلىك پەن اكىمشىلىك ەكوجۇيەسىن قۇرۋ, قۇقىقتىق, باسقارۋشىلىق يننوۆاتسيالار, مەملەكەتتىك سەرۆيستەردىڭ تسيفرلىق ينتەگراتسياسى مەن تاعى دا باسقالار بار.

ودان بولەك, قۇرىلىس, ەنەرگەتيكا, ەكولوگيا, كولىك پەن تكش سالالارىندا, سونىڭ قاتارىن­دا «اقىلدى» قالا تەحنولوگياسى شەڭ­بەرىن­دە دە, حالىقارالىق ستاندارتتار مەن ين­نو­ۆاتسيالاردى ەنگىزۋ ۇسىنىلىپ وتىر. كەپىل­دىكتەردى قامتاما­سىز ەتۋ مەن ينۆەستور­لار ءۇشىن قولايلى جاعدايلار جاساۋ تۋرالى ءىس-شارالار دا كوزدەلگەن. ماڭىزدى باعىتتاردىڭ ءبىرى – روبوتتەحنيكالىق جۇيەلەردى دامىتۋ مەن كەڭىنەن پايدالانۋ, سونداي-اق تسيفرلىق اكتيۆتەردىڭ اينالىمىن رەتتەۋ.

كەڭەس مۇشەلەرى الاتاۋ قالاسىندا ينجە­نەر­لىك-ينفراقۇرىلىمدىق جوبالار­دى جۇزەگە اسىرۋ جول كارتاسىن قارادى. پرە­مەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى قانات بوزىم­باەۆ بۇگىندە ينجەنەرلىك جەلى­لەر­دى جوس­پار­لاۋ­دىڭ سالالىق سحەمالارى بەكىتىل­گەنىن, ءبى­رىنشى كەزەكتە جوباسى جاسالىپ, قۇرىلىسى سالى­ناتىن 30 نىسان انىقتالعانىن باياندادى.

مۇندا قولدانىستاعى عيماراتتاردى رەكونسترۋكتسيالاۋ مەن جاڭا ينفراقۇرىلىم نىساندارىن سالۋ جۇمىستارى قاتار جۇر­گىزىلەدى. جاڭا نىساندار قاتارىندا بىرنەشە قوسالقى ستانسالار, سۋ جيناۋ تورابى, گاز قۇبىرلارى, كارىز تازارتۋ قۇرىلىستارى, اۆتوجولدار مەن تاعى دا باسقالار بار. بۇل جۇمىستاردى كەلەسى جىلى باستاپ كەتۋ جوس­پارلانىپ وتىر. ينفراقۇرىلىمدىق نىسانداردى سالۋ كەزىندە «ەنەرگەتيكالىق جانە كوممۋنالدىق سەكتورلاردى جاڭعىرتۋ» ۇلتتىق جوباسىنىڭ تەتىكتەرى پايدالانىلاتىن بولادى. سونداي-اق EPC+F قۇرالدارىن قولدانۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلادى, مۇندا مەردىگەر كومپانيا قارجىلاندىرۋدان باس­تاپ جوبانىڭ بارلىق كەزەڭىنە جاۋاپ بەرەدى.

الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى مارات سۇلتان­عازيەۆ الاتاۋ قالاسىنىڭ اعىمداعى الەۋ­مەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى مەن جاڭا ينۆەس­تي­تسيالىق جوبالاردى ىسكە قوسۋ بو­يىنشا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى باياندادى.

ا

ينفوگرافيكانى جاساعان – امانگەلدى قياس, «ەQ»

الاتاۋ قالاسىنىڭ بيۋدجەتى ءۇش ەسەگە ءوسىپ, 8,8 ملرد تەڭگەگە  جەتتى. 10 ايدا ونەركاسىپتىك ءوندىرىس كولەمى 17%-عا ارتىپ, 115,6 ملرد تەڭگەنى قۇرادى.  بۇل رەتتە ينۆەس­تيتسيا كولەمى 13%-عا ءوسىپ, بۇگىندە شامامەن 46,4 ملرد تەڭگەگە جەتتى. پۋل 21 مىڭنان اسا جۇمىس ورنىن اشۋدى كوزدەيتىن 41 ينۆەستيتسيالىق جوبانى قامتيدى. قازىرگى ۋاقىتتا قۇنى 1 ترلن تەڭگە بولاتىن 18 جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا. بۇل – PepsiCo, United Hygiene, «مولوچنايا دولينا», اسپ ارەنا, QazQon Hub, اۆز, يستكومترانس سياقتى باسقا دا ءىرى كومپانيالاردىڭ لوگيستيكا, اوك, تاماق پەن جەڭىل ونەركاسىپ سالالارىنداعى جاڭا ءوندىرىس ورىندارى.

جالپى اۋدانى 97,9 مىڭ گەكتاردى قۇراي­تىن ەلىمىزدەگى ەڭ ءىرى اlatau اەا قۇرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ونىڭ 24 مىڭ گەكتاردان استامى قالا سىرتىندا ورنالاسقان ءارى اوك ونىم­دەرىن قايتا وڭدەۋدەگى ماڭىزدى جوبالار­دى قامتيدى. وسى ءوندىرىس ورىندارىنا كەپىل­دىكتەردى ساقتاۋ مەن جاڭا كاسىپورىن­داردى ىسكە قوسۋ ماقساتىندا جاڭا ونەر­كاسىپتىك-لوگيستيكالىق اەا قۇرۋ تۋرالى اكىمدىكتىڭ ۇسىنىستارى قارالدى. بولاشاق­تا بۇل الماتى وبلىسىندا يندۋستريالىق, لوگيستيكالىق, تۋريستىك ءارى ەنەرگەتيكالىق كلاستەرلەردىڭ دامۋىنا ىقپال ەتەدى.

باس جوسپاردى جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا الاتاۋدىڭ ساۋلەت كەلبەتى مەن زاماناۋي قالا قۇرىلىسىنا قاتىستى شەشىمدەرگە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. «Caspian Group» اق ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى يۋري تسحاي Iconic building ىسكەرلىك ورتالىعىنىڭ كورنەكتى عيماراتى قۇرىلىسىن قامتيتىن, Gate District اۋدانىندا جاڭا ىسكەرلىك اۋدان­­دى دامىتاتىن جوبانى تانىس­تىر­دى. بيىلعى قىركۇيەك ايىندا مەملە­كەت باسشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن قازاق-قىتاي ىسكەرلىك كەڭەسى اياسىندا اتال­عان جوبا بويىنشا ۇشجاقتى كەلىسىمگە قول جەتكىزىلدى.

الاتاۋ قالاسى وزىق تەحنولوگيالار ترانسفەرى مەن يننوۆاتسيالاردى كەڭ اۋقىم­دا تاراتۋدى قامتاماسىز ەتەدى. الاتاۋ قالا­سى جالپى قۇقىقتىڭ جاڭا جۇيەسى مەن ىنتالاندىرۋدىڭ ارنايى رەجىمدەرىن ەنگىزۋ­دىڭ ناتيجەسىندە حالىقارالىق كورپوراتسيا­لار ءۇشىن بىرەگەي جاعداي جاساماق. بۇل تۋرالى «Asia Infrastructure Solutions Singapore» كومپانياسىنىڭ توراعاسى, الاتاۋ قالاسىن دامىتۋ جونىندەگى كەڭەستىڭ مۇشەسى حەن فاين ۆونگ مالىمدەدى. ونىڭ ايتۋىنشا, جاڭا قالا شەتەلدىك بيزنەسكە تالانتتار مەن كاپيتالدى ەركىن تارتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن تۇبەگەيلى وزگەشە جۇمىس مودەلىن ۇسىنادى. بۇل ۇدەرىستە «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىمەن تىعىز ينتەگراتسيالاناتىن Gate District قارجى كلاستەرى ەرەكشە ءرول اتقارماق.

«بۇل جەرگىلىكتى ىشكى جالپى ءونىمنىڭ وسۋىنە ەلەۋلى ۇلەس قوسادى دەپ ويلايمىن. كوپ­تەگەن وزگە دە جاعدايلارداعى سياق­تى بىرنەشە مارتە مۋلتيپليكاتيۆتى اسەر بەرۋى مۇمكىن. مۇنىڭ ءبارى قارجى يندۋس­تريا­­سىنىڭ قاي سەكتورىن تاڭداپ الاتى­نى­مىز­عا بايلانىستى. ءبىز PropTech-ءتى, سون­داي-اق كريپ­توۆاليۋتالار مەن جاڭا تسيفر­لىق اك­تيۆ­تەردى باعدار ەتەمىز. بۇل قازىر قازاق­ستان­نىڭ باسقا ەش جەرىندە جوق يندۋست­ريانىڭ جاڭا ءتۇرى», دەدى حەن فاين ۆونگ.

الاتاۋ سونداي-اق Smart City جانە «تومەن بيىكتىكتەگى ەكونوميكا» سالاسىن دامىتۋ ءۇشىن دە نەگىزگى پلاتفورما رەتىندە قاراستىرىلىپ وتىر, ونىڭ ىشىندە ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارى مەن روبوت­تاندىرىلعان تاكسيلەردى پايدالانۋ باستامالارى بار. وسى ماقساتتارعا ارنايى رەتتەۋ رەجىمى قولدانىلادى.

«ەگەر بۇل جوبا الاتاۋ قالاسىندا «قۇمسالعىش» فورماتىندا ءساتتى جۇزەگە اسسا, ونى ەل كولەمىندە تاراتۋعا بولادى. بۇل ەلدىڭ ىشىندەگى قىزمەتتى ايتارلىقتاي جانداندىرادى. مىسالى, تسيفرلىق اكتيۆتەر سالاسىندا جەر مەن جىلجىمايتىن م ۇلىكتى توكەنيزاتسيالاۋدىڭ جاڭا تۇرلەرى پايدا بولادى, بۇل شەتەلدىك جانە جەرگىلىكتى ينۆەستورلار ءۇشىن قولايلى», دەگەن حەن فاين ۆونگ, قالانىڭ حالىقارالىق ساۋدا ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزى تۋرالى دا ايتتى. الاتاۋدىڭ قىتاي مەن ەۋروپا اراسىنداعى جولداردىڭ تۇيىسكەن جەرىندە ورنالاسۋى باتىس قىتايدان شىعاتىن جۇكتەردى, بوساماي جاتقان شىعىستاعى پورتتارىنا اپارماي, تىكە تاسىمالداۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى. بۇل ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتى شەڭبەرىندە جۇمىس ىستەپ جاتقان وتاندىق كومپانيالار ءۇشىن كەڭ اۋقىمدى پەرسپەكتيۆالار تۋعىزادى.

جالپى, الاتاۋدا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى قازىر وڭ قارقىن كورسەتىپ وتىر. بيىل 103 مىڭ شارشى مەتردەن استام تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى. حالىقارالىق ساراپشىلاردى تارتۋ مەن الەمنىڭ جەتەكشى مەگاپوليستەرى تاجىريبەسىن زەردەلەۋ ارقىلى قالانىڭ ديزاين-كودى مەن كەشەندى كولىك سحەماسى ازىرلەنىپ جاتىر.

وتىرىس قورىتىندىسىندا پرەمەر-مينيستر ءتيىستى مينيسترلىكتەر مەن الماتى وبلىسى اكىمدىگىنە جۇمىستى جەدەلدەتۋ مەن ساپالى جۇزەگە اسىرۋ جونىندە بىرقاتار تاپسىرما بەردى.

سوڭعى جاڭالىقتار