تۇماۋعا سەلقوس قاراماڭىز!

جەدەل رەسپيراتورلى ۆيرۋستىق ينفەك­تسيا (جرۆي) مەن تۇماۋعا قاتىس­تى ەپيدەميولوگيالىق احۋال كۇز بەن قىستا كۇر­دەلەنە تۇسەدى. رەسمي دەرەككە سۇيەنسەك, جىل سايىن ەلىمىزدە 4 ملن-عا دەيىن جرۆي, 2 مىڭعا دەيىن تۇماۋ تىركەلەدى ەكەن. دارىگەرلەر وسىنىڭ ءوزىن قالىپتى جاعداي سانايدى. مىسالى, بيىل قىركۇيەكتەن باستاپ قازىرگە دەيىن ەلىمىزدە جرۆي-دىڭ 1 278 745 جاعدايى تىركەلگەن. بۇل – ەپيدەميولوگيالىق ماۋسىمنىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 19%-عا تومەن كورسەتكىش. 30 قازان مەن  30 قاراشا ارالىعىن الساق, رەسپۋبليكادا 150 605 جرۆي جاعدايى انىقتالعان.

دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيستر­لىگى سانيتارلىق-ەپيدەميو­­لو­گيالىق باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ تور­­اعاسى سارحات بەيسەنوۆانىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدە جىل سايىن كۇز, قىستا اينالىمدا جۇرەتىن ماۋسىمدىق ۆيرۋستىڭ ا (H3N2) تي­پىندەگى تۇماۋدىڭ 304 جاعدايى زەرتحانادا راستالىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە 14 جاسقا دەيىنگى بالالار اراسىندا 173 جاعداي تىركەل­گەن. بيىل تۇماۋ تسيركۋلياتسياسى وت­­­كەن ەپيدەميولوگيالىق ماۋسىم­عا قاراعاندا ەرتەرەك باستالدى. ­بىل­تىر العاشقى جاعدايلار قا­را­شا­دا انىقتالسا, بيىل قازان ايى­نىڭ­ باسىندا بەلگىلى بو­لىپ وتىر. دۇر­لىگۋگە سەبەپ جوق, ويت­كەنى H3N2 (ا تۇماۋى) تۇماۋ ۆيرۋسى جاڭا شتامم ەمەس. ول جىل سايىن اي­­نالىمدا بولاتىن ا تۇماۋى­نىڭ­ ماۋسىمدىق ءتۇرى. ادەتتە, ءار ەپي­­دە­ميولوگيالىق ماۋ­سىمدا كەزدەسەدى.

قازىر ەلىمىزدىڭ بارلىق دەرلىك ايماعىندا تۇماۋ ءورشىپ, پاتسيەنت­تەر ادەتتەگىدەن الدەقايدا كو­بەي­دى. كەيبىر وڭىرلەردەگى بالا­لار اۋرۋحاناسىندا ۇزىن-سونار كەزەك پايدا بولدى. وسى جاع­دايعا بايلانىستى ينفەكتسيونيست دارى­گەر, جوعارى بىلىكتى پە­دياتر, استانا قالالىق №3 كوپ­­سا­لا­لى بالالار اۋرۋحاناسى دي­رەك­­تورىنىڭ مە­ديتسينالىق ءبولىم جو­­نىندەگى ورىنباسارى روزا وتەگەنوۆا:

– قاراشادان باستاپ ءبىزدىڭ اۋرۋحاناعا كۇندەلىكتى كەلىپ قا­رالاتىن بالالاردىڭ سانى ءوستى. وسىعان قاراماستان, قازىرگى احۋال­دى جىلدا كەزدەسەتىن قالىپ­­تى جاعداي دەپ باعالايمىز. بۇ­گىن­­دە اۋرۋحاناعا 5 جاسقا دەيىنگى بالالار ءجيى كەلىپ جاتىر. كەيىنگى اپتالاردا بىزگە كەلگەن با­لالار­دىڭ 75%-ى وسى 5 جاسقا تول­ماعان بالالار. بۇگىندە ەپيدە­ميو­لو­گيالىق احۋالعا بايلانىس­تى قالامىز­داعى بارلىق ەمحانادا فيلتر كابينەتتەرى جۇمىس ىستەيدى. ارنايى ءموبيلدى توپتار دا بار. اتا-انالارعا ايتارىمىز, با­لانىڭ قىزۋى كوتەرىلىپ, جوتەل باستالسا, ءوزىن ءالسىز سەزىنسە نەمەسە باسقا دا تۇماۋدىڭ بەل­گىلەرى بايقالسا, ءبىرىنشى كەزەكتە وتباسىلىق دارىگەردىڭ كومەگىنە جۇگىنگەن ابزال. دارىگەر بالا­نىڭ جاعدايىن ءجىتى تەكسەرگەن سوڭ, قا­جەت بولسا, ەم تاعايىندايدى نەمەسە اۋرۋحاناعا جولداما بەرەدى, – دەپ مالىمدەدى.  

دارىگەرلەر بالالار اۋرۋحاناسىنا بىردەن بارعاننىڭ تاۋەكەلى بارىن العا تارتادى. اۋرۋحانانىڭ قابىلداۋ بولىمىنە بالالار ءتۇرلى سەبەپپەن, سىرقاتپەن كەلەدى. سون­دىقتان ينفەكتسيونيستەر جەر­گى­لىكتى ەمحاناعا جۇگىنۋ, الدى­مەن تۇ­ماۋ جۇقتىرعانىنا كۇدىك بار با­لانىڭ, سونداي-اق بالالار­ اۋ­رۋ­حا­ناسى­نىڭ كەزەگىندە تۇر­­عان­ وزگە پا­تسيەنتتەردىڭ قاۋىپ­سىز­­دىگى ءۇشىن ماڭىزدى دەپ سا­ناي­دى. ساني­تارلىق-ەپي­دەميولوگيالىق با­قىلاۋ كومي­تەتىنىڭ توراعاسى سارحات بەي­سەنوۆا دەنساۋلىق ساقتاۋ مي­نيستر­لىگىنىڭ جرۆي جونىندەگى ەپي­دەميولوگيالىق جاعدايدى اپتا سايىن باقىلاپ وتىرعانىن ايتادى.

– دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ بولجامىنا ساي­كەس, اعىمداعى ەپيدەميو­لو­گيا­لىق ماۋسىمدا تۇماۋ ۆيرۋسى­نىڭ ءۇش شتاممى – A (H1N1), A (H3N2), B تۇماۋى وزەكتى بولا­­دى. ولاردىڭ بارلىعى اۋرۋدىڭ اۋىر تۇرلەرىنەن قورعاۋدى قامتاما­­­­سىز ەتەتىن تۇماۋعا قارسى ۆاكتسينا­­­­­نىڭ قۇرامىنا ەنگىزىلگەن. سون­­دىق­تان ۆاكتسينا اۋرۋدىڭ سالدا­­رىن جە­ڭىل ەڭ­سەرۋگە سەنىمدى قور­عان. ەپي­دە­­ميو­لوگيالىق باقىلاۋ ايا­سىن­­دا جۇق­پالى اۋرۋلاردىڭ سى­­نامالارى زەرتحانالىق تال­داۋ­لار­دان وتەدى. ولار ستاندارت­تى جاعداي انىقتاماسىنا ساي­كەس­,­ تۇماۋ ۆيرۋسىن انىقتاۋ ماق­سا­تىن­دا جۇرگىزىلەدى. كورو­نا­ۆيرۋس  ينفەك­تسيا­سى تۋرالى ايتار بولساق, ماۋ­­سىم  باس­تالعالى بەرى 84 جاعداي تىر­­كەل­دى, – دەدى باس سانيتارلىق دارىگەر.

حالىقتىڭ ەڭ وسال توپتارىنا كور­سەتىلەتىن تەگىن مەديتسينا­لىق كومەك كولەمى شەڭبەرىندە بىرىڭعاي ديستريبيۋتور گريپ­پول+ ۆاكتسيناسىنىڭ 2 ملن 100 مىڭ دوزاسىن ساتىپ العان. بۇل كو­­لەم حالىقتىڭ 11%-ىن ۆاكتسي­نا­مەن قامتۋعا مۇمكىندىك بەرە­دى. ەلدە بۇگىنگە دەيىن تۇماۋعا قارسى ەكپەنى حالىقتىڭ 9,4 پا­يىزى سالدىرعان. ۆاكتسينالاۋ ءالى جالعاسىپ جاتىر. تۇماۋعا قارسى ۆاكتسينا مەديتسينا قىز­مەتكەرلەرىنىڭ, مەديتسينا  ۇيىم­دارىنىڭ ديناميكالىق ­با­قى­لاۋىندا تۇراتىن بالالار, جە­تىم بالالار, اتا-اناسى­نىڭ قام­­­قور­لىعىنسىز قالعان بالالار, قارت­تارعا ارنالعان مەديتسي­نا­لىق-الەۋمەتتىك مەكە­مەلەردەگى, مۇ­گە­دەكتىگى بار, ينفەكتسيا جۇق­تى­رۋ­ قاۋپى جوعارى ادامدارعا تەگىن سالىنادى.

ماماندار دارىگەردىڭ كەڭە­سىنسىز ءۇي جاعدايىندا ەم-شارا قا­بىلداۋعا بولمايتىنىن, كەز كەل­گەن ءدارى-دارمەكتى ۋاقىتپەن, رەتى­مەن ءارى نۇسقاۋمەن ىشپەسە باۋىر­عا كەرى اسەرى ءتيىپ, قان­دى سۇيىل­تىپ جىبەرۋى ىقتيمال ­ەكە­نىن ەسكەرتەدى. سەبەبى جرۆي, تۇ­ماۋعا قارسى «انتيبيوتيك» كو­مەك­تەسپەيدى. كەرىسىنشە, بالا­لار­دىڭ باۋىرىنا زاقىم كە­لۋى ىق­تيمال. بالانىڭ قىزۋىن ­تۇ­سى­رە­تىن دارىلەردى وڭدى-سولدى قا­بىل­داعان دا دۇرىس ءىس-ارەكەت ەمەس.

– جۇقپالى ۆيرۋستىق اۋرۋ­لارعا قارسى ۋاقتىلى ەكپە الۋ كەرەك. سودان سوڭ ادام كوپ جينالاتىن جەرلەردە بەتپەردە تا­عىپ, جەكە گيگيەنا ەرەجەلەرىن ساق­تاعان ءجون. ءۇيدى جەلدەتىپ, ۇنە­مى تازالاۋ سەكىلدى قاراپايىم ەرە­جەلەردى ۇمىتۋعا بولمايدى. ەپيدەميولوگيالىق جاعداي ور­شىگەندە حالىق ءجيى باس قوسا­تىن جەرلەرگە بارماۋعا تىرىسۋ قا­جەت. قايتالاپ ايتامىز, اۋرۋ­دىڭ قانداي دا ءبىر بەلگىلەرى پاي­دا بولسا, ءۇي جاعدايىندا ەم­دەل­مەي, ۋاقتىلى مەديتسينا­لىق كو­مەك­كە جۇگىنۋ قاجەت, – دەيدى باس سانيتارلىق دارىگەر س.بەيسەنوۆا.