سۋرەتتى تۇسىرگەن – ءمادي عۇبايدۋللين
فورۋم قوناقتارى ءۇشىن مازمۇندى ىسكەرلىك باعدارلاما ۇسىنىلعان. وندا تسيفرلاندىرۋ, كولىك جانە لوگيستيكا, ونەركاسىپ پەن ەنەرگەتيكا سالالارىنداعى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ, ايماقتاردا جوعارى تەحنولوگيالىق جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا باعىتتالعان سەرىكتەستىك مۇمكىندىكتەرى, اتومدىق جانە ءداستۇرلى ەنەرگەتيكا سالالارى بويىنشا ماماندار دايارلاۋ, زاماناۋي اگروتەحنولوگيالاردى وقىتۋ سەكىلدى وزەكتى تاقىرىپتار تالقىلانىپ جاتىر.
– جىل سايىن وتكىزىلەتىن فورۋم – قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىككە نەگىزدەلگەن ءوزارا سەنىم مەن ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتىڭ بەرىكتىگىنىڭ ايعاعى. ەكى ەل اراسىندا ءوزارا ساۋدا-ساتتىق كولەمىن ۇلعايتۋ جانە ينۆەستيتسيالىق ارىپتەستىكتى كەڭەيتۋ باعىتىندا جۇمىستار ءالى دە جالعاسادى. سونداي-اق كوپتەگەن ماسەلە ىنتىماقتاستىق جونىندەگى ۇكىمەتارالىق كوميسسيا تاراپىنان قاراستىرىلادى, – دەدى باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى ناريمان تورەعاليەۆ قۇتتىقتاۋ سوزىندە.
ءوڭىر باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, بيىلعى فورۋم «جۇمىسشى ماماندىقتار – ەكونوميكانى دامىتاتىن قوزعاۋشى كۇش» تاقىرىبىنا ارنالعان. بۇل ماماندىقتار ونەركاسىپ, ەنەرگەتيكا, كولىك جانە لوگيستيكا سالالارىنىڭ دامۋىنا سەرپىن بەرىپ قانا قويماي, ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ بەرىك نەگىزىن قالىپتاستىرادى.
وسىعان وراي فورۋم اياسىندا «تسيفرلىق ەكونوميكا جانە جاساندى ينتەللەكت: تەحنولوگيالىق سەرپىلىس ءۇشىن ماماندار دايارلاۋ», «ەنەرگەتيكا جانە ونەركاسىپ: جاڭا ەكونوميكاعا قاجەتتى جاڭا قۇزىرەتتەر», «كولىك جانە لوگيستيكا: جۇمىسشى كادرلار – ترانزيتتىك ەكونوميكانى دامىتاتىن قوزعاۋشى كۇش» سەكىلدى تاقىرىپتار بارىنشا تالقىلاندى.
حالىقارالىق جيىنعا قازاقستاننىڭ وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى اسەت مۇحانبەتوۆ, «م.تىنىشپاەۆ اتىنداعى ALT University» ۋنيۆەرسيتەتى, س.سەيفۋللين اتىنداعى قازاتزۋ, جاڭگىر حان اتىنداعى باتىس قازاقستان اگرارلىق-تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى, Astana IT University, پاۆلودار قالاسى اقپاراتتىق تەحنولوگيالار كوللەدجى, ت.ب. تانىمال ءبىلىم وردالارىنىڭ باسشىلارى, رەسەي جاعىنان تسيفرلىق مينيسترلىگى جاساندى ينتەللەكت جانە اۋقىمدى دەرەكتەردى دامىتۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى سەرگەي سەرگيەنكو, رازۋموۆسكي اتىنداعى ساراتوۆ مەملەكەتتىك مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتى, يۋ.ا.گاگارين اتىنداعى ساراتوۆ مەملەكەتتىك تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قولدانبالى اقپاراتتىق تەحنولوگيالار جانە كوممۋنيكاتسيالار ينستيتۋتى, ت.ب. جوو باسشىلارى قاتىسىپ جاتىر.
وڭىرارالىق ىنتىماقتاستىق فورۋمى اياسىندا ەكى ەلدىڭ ۆولونتەر جاستارى دا باس قوسىپ, ىنتىماقتاستىق ماسەلەسىن تالقىلادى. جيىنعا رەسەي فەدەراتسياسىنان كەلگەن جاستار دەلەگاتسياسى, سونداي-اق قازاقستاننىڭ استانا, الماتى, شىمكەنت قالالارى مەن وبلىستارىنان جاس كوشباسشىلار كەلدى.
فورۋمنىڭ باستى ماقساتى – قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى تاتۋ كورشىلىك پەن ءوزارا سەنىمدى نىعايتۋ, وڭىرلەر اراسىنداعى الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق, مادەني جانە گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى تەرەڭدەتۋ. سونىمەن قاتار جاستاردىڭ, كاسىپكەرلەر مەن ازاماتتىق قوعام وكىلدەرىنىڭ بەلسەندى ىنتىماقتاستىعىن دامىتۋعا باعىتتالعان.
«جاستار ءۇشىن جۇمىسشى ماماندىقتاردىڭ تارتىمدىلىعى مەن ۇردىستەرى» جانە «ۆولونتەرلىك قىزمەت سالاسىنداعى تاجىريبە الماسۋ: تاتۋ كورشىلىك» اتتى قوس سەكتسيادا ەكى ەلدىڭ ەڭبەك نارىعىنداعى ۇردىستەر, كاسىپكەرلىك بەلسەندىلىكتى ارتتىرۋ جولدارى, ەكولوگيالىق جاۋاپكەرشىلىك پەن ۆولونتەرلىك مادەنيەتتى دامىتۋدىڭ ءتيىمدى تاسىلدەرى تالقىلاندى.
فورۋمدا ەلىمىزدىڭ مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى جاستار جانە وتباسى ىستەرى كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ءبىرجان ءالىمجانوۆ, باتىس قازاقستان وبلىسى قوعامدىق دامۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى دارحان قادىراليەۆ, تاتارستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاستار ىستەرى جونىندەگى ءمينيسترى ازات قادىروۆ قاتىسىپ, ءسوز سويلەدى.
ءىس-شارا بارىسىندا جاستار ساياساتى, ۆولونتەرلىك قوزعالىستى دامىتۋ, ورتاق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ باعىتىندا پىكىر الماسىپ, جاڭا يدەيالار مەن سەرىكتەستىك باستامالارى ۇسىنىلدى.
فورۋم جاس كوشباسشىلاردىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋعا, قازاقستان مەن رەسەي جاستارىنىڭ ءوزارا ىنتىماقتاستىعىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋگە باعىتتالدى. قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى وڭىرارالىق ىنتىماقتاستىق فورۋمى بيىل 21-مارتە ءوتىپ جاتسا, قازاقستان – رەسەي ىسكەرلىك كەڭەسى قۇرىلعانىنا بيىل مەرەيلى 10 جىل بولعان ەكەن.
«باتىس قازاقستان وبلىسى ەۋروپا مەن ازيانىڭ قيىلىسىندا ورنالاسقان, قازاقستاننىڭ ورتالىق جانە وڭتۇستىك ايماعى, سونداي-اق ورتالىق ازيا ەلدەرى ءۇشىن باتىس قاقپا دەۋگە بولادى. ورال قالاسى – ەۋروپادا ورنالاسقان قازاقستانداعى جالعىز قالا. باتىس قازاقستان وبلىسى رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ بەس وڭىرىمەن: ورىنبور, سامارا, ساراتوۆ, ۆولگوگراد جانە استراحان وبلىسىمەن شەكتەسەدى. سوندىقتان اقجايىق ءوڭىرى كوپ جىل بويى ەكى ەلدىڭ ەكونوميكالىق مۇددەسىن بايلانىستىراتىن جانە شەكارالاس ايماقتاردىڭ تۇراقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتەتىن ماڭىزدى كوپىرگە اينالدى. 2025 جىلدىڭ قاڭتار-تامىز ايلارىندا باتىس قازاقستان وبلىسى مەن رەسەي فەدەراتسياسى اراسىنداعى سىرتقى ساۋدا اينالىمى 504,4 ملن دوللارعا جەتتى. 2024 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 9,8%-عا وسكەنى كورىنىپ تۇر», دەدى باتىس قازاقستان وبلىسى وڭىرلىك كاسىپكەرلەر پالاتاسى كەڭەسىنىڭ توراعاسى مۇرات جاكىباەۆ.
باتىس قازاقستان وبلىسى – ەلىمىزدىڭ دامىعان يندۋستريالىق-اگرارلىق وڭىرلەرىنىڭ ءبىرى. وڭىردە 2025–2030 جىلدارى جالپى قۇنى شامامەن 2,2 ترلن تەڭگەگە تەڭ 70-تەن اسا جوبانى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل 9 مىڭنان اسا جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وبلىس اۋماعىندا الەمدەگى ەڭ ءىرى مۇناي, گاز جانە گاز كوندەنساتى كەن ورنى قاراشىعاناق ورنالاسقان.
ىسكەرلىك كەڭەس وتىرىسىنا ەكى ەلدىڭ ىسكەر توپتارى مەن ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرى – قازاقستان سىرتقى ساۋدا پالاتاسى, رەسەي ساۋدا-ونەركاسىپ پالاتاسى, بقو كاسىپكەرلەر پالاتاسى, «روسحيم» اق, «كۋبلەي» جشس, «كوندەنسات-حولدينگ لتد» جشس, «ABS ستروي» جشس, «Bihas» جشس, «نۇرجانار» جشس, سامارا وبلىسىنىڭ ينۆەستيتسيا تارتۋ اگەنتتىگى, «Digital Lab» جشق جانە باسقا دا كومپانيالار بەلسەنە قاتىستى.
كەڭەس قورىتىندىسىندا ىنتىماقتاستىق جونىندە بىرنەشە مەموراندۋمعا قول قويىلدى. اتاپ ايتقاندا, باتىس قازاقستان وبلىستىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى ورىنبور وبلىسى ساۋدا-كاسىپكەرلىك پالاتاسىمەن ءوزارا ارىپتەستىك تۋرالى كەلىسىمگە قول قويسا, قازاقستان اۋماعىندا ورىنبور پوليكاربوكسيلات زاۋىتىنىڭ ەنشىلەس شارۋاشىلىعىن اشۋ جونىندە «Superplasticizer» جشس ەكىجاقتى مامىلەگە كەلدى. بۇعان قوسا قازاقستان سىرتقى ساۋدا پالاتاسى اتىنان ماقسات قۇلانباەۆ رەسەيلىك شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جونىندەگى فەدەرالدىق كورپوراتسيا وكىلى نيكيتا بانتسەكينمەن ورتاق قۇجاتقا قول قويدى. بۇل قۇجاتتار ەكى ەل اراسىنداعى وندىرىستىك, يننوۆاتسيالىق جانە ءبىلىم باعىتتارىنداعى سەرىكتەستىكتى دامىتۋعا جاڭا سەرپىن بەرمەك.
تاتۋ كورشىلىك, تەڭ دارەجەدەگى ىسكەرلىك قارىم-قاتىناس – قازاقستاننىڭ الەمدىك ساياساتتا ءاردايىم تۋ ەتكەن ۇستانىمى وسىنداي. مۇنى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ كەشە عانا «روسسيسكايا گازەتا» باسىلىمىنا جاريالاعان «ماڭگىلىك دوستىق – حالىقتارىمىز ءۇشىن جارقىن جول» اتتى ماقالاسىندا اتاپ ايتقان بولاتىن: «كەيىنگى بىرنەشە ايدا ماعان قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ توراعاسى سي تسزينپينمەن, اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپپەن, سونداي-اق ەۋروپا, ازيا جانە افريكا ەلدەرىنىڭ بىرقاتار باسشىلارىمەن مازمۇندى كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك تۋدى. ولاردىڭ كوپشىلىگى گەوساياسي سپەكتردىڭ قاراما-قارسى پوليۋستەرىندە تۇرعانىنا قاراماستان, بارلىعى دا رەسەيدىڭ جانە ونىڭ كوشباسشىسىنىڭ حالىقارالىق قاتىناستارداعى ءتۇيىندى ماسەلەلەردى شەشۋدەگى ەرەكشە ءرولىن مويىندايدى. باسقاشا ايتقاندا, قازىرگى الەمدەگى قايشىلىقتاردى ماسكەۋدىڭ قاتىسۋىنسىز ەڭسەرۋ مۇمكىن ەمەس», دەگەن ەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
ء«وزارا ىنتىماقتاستىق فورۋمى اياسىندا ەكى جاققا دا وتە پايدالى كوپتەگەن ءىس-شارا ءوتىپ جاتىر. سونىڭ ىشىندە ىسكەرلىك كەڭەس شەڭبەرىندە بىرقاتار قۇجاتقا قول قويىلدى. بۇل ءوزارا ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامىتۋ, اراداعى ماسەلەلەردى بىرلەسە شەشۋ, تەز شەشىم قابىلداۋ, سونداي-اق بيىلعى جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلىندا ءىرى, ورتا جانە شاعىن كاسىپ يەلەرىنىڭ ءبىر-بىرىمەن تاجىريبە الماسۋى, مامان دايارلاۋ بويىنشا وقۋ ورىندارىمەن بىرلەسكەن جۇمىستى جولعا قويۋ, زاۋىتتار مەن كاسىپورىندار جانىنان شاعىن وقۋ ورتالىقتارىن اشۋ سەكىلدى سان سالالى تاقىرىپتى قامتيدى», دەيدى «اتامەكەن» وڭىرلىك پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى ماقسات قۇلانباەۆ.
وڭىرارالىق فورۋمنىڭ ەكىنشى كۇنى «جايىق ارەنا» سپورت كەشەنىندە قازاقستان كاسىپورىندارى مەن تەحنيكالىق كوللەدجدەرىنىڭ ارىپتەستىگىنە ارنالعان كورمە وتەدى. ەكى كۇندىك جيىننىڭ سوڭىندا تاعى دا ەكىجاقتى كەلىسىمدەرگە قول قويىلماق.
باتىس قازاقستان وبلىسى
