قۇلپىناي, جارتىلاي اششى بۇرىشپەن قاتار بانان, پاپايا, كيۆي, ليمون, قۇرما تالىن ءوسىرۋدى قولعا الىپ جاتىر. ورگانيكالىق تىڭايتقىش سانالاتىن بيوگۋمۋس تا وسى «اگرو تۋر» شارۋا قوجالىعىندا وندىرىلەدى. سارىاعاش اۋدانى, جىبەك جولى اۋىلدىق وكرۋگى زورتوبە ەلدى مەكەنىندە ورنالاسقان, تۇرسىن تاسحوجاەۆ باسقاراتىن شارۋا قوجالىعى جىلىجاي كەشەندەرىنە كوكونىس كوشەتتەرىن تاپسىرىسپەن دايىنداپ تا بەرەدى.
«كوشەت تاپسىرىس بەرگەن كۇننەن باستاپ 45-50 كۇندە دايىن بولادى. جاڭا قۇرىلعىنىڭ كومەگىمەن ءبارى اۆتوماتتى تۇردە ىسكە اسىرىلادى. تۇقىم سەبىلگەن ىدىس ينكۋباتوردا 25,7 گرادۋستىق بىرقالىپتى تەمپەراتۋرادا ەكى كۇن ساقتالادى. سودان سوڭ تۇقىمنان توپىراقتى جارىپ, وسكىن ءوسىپ شىعادى. پلاستيك قۇتىعا سالىنعان كوشەتتەردى الىپ, ارنايى جىلىجايدا وسىرەمىز. ول جەردە اۆتوماتتى تۇردە ءوز ۋاقىتىمەن سۋارىلادى, جىلىجايداعى ىلعالدىلىقتى بىرقالىپتى دەڭگەيدە ۇستاۋ وتە ماڭىزدى», دەيدى قوجالىق باسشىسى.
قارا توپىراققا سەبىلگەن تۇقىمدى كۇندىز-ءتۇنى تىنىم تاپپاي باپتاپ, كۇتىمگە الۋ قاجەت. كوشەتتەردى دايىنداۋدا يتاليالىق قوندىرعىنىڭ كومەگى كوپ. جاڭا قوندىرعى ەڭبەك ونىمدىلىگىن اناعۇرلىم ارتتىرا تۇسكەن. بۇرىن مۇنداي ەڭبەكتى اتقارۋ ءۇشىن بىرنەشە ادام جۇمىسقا تارتىلاتىن. قازىر ءبىر قوندىرعى بىرنەشە ادامنىڭ جۇمىسىن اتقارىپ وتىر.
ساپالى ونىمىمەن وڭىرگە تانىلعان شارۋا ت.تاسحوجاەۆ دەربىسەك اۋىلىندا تۋىپ-وسكەن. شىمكەنتتەگى م.اۋەزوۆ اتىنداعى وڭتۇستىك قازاقستان زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىن ينجەنەر ماماندىعى بويىنشا بىتىرگەن. ەگىندى باپتاۋدى بالا كەزدەن كورىپ وسكەن مامان ءبىلىم-بىلىگىن اۋىل شارۋاشىلىعىنا ارنادى.
«راۋشان گ ۇلىن ەگىپ باستاعان العاشقى كاسىبىم جاقسى ناتيجە بەردى, – دەيدى ت.تاسحوجاەۆ. – كەيىن باسقا دا داقىلداردى وسىرۋگە بەل بۋدىم. جالپى ديقانشىلىق قىزىعى مەن قيىندىعى قاتار وربىگەن كاسىپ. ءىستىڭ كوزىن تاپقان ادام ءاردايىم تابىستى بولادى, مولشىلىققا كەنەلەدى. قازىرگى جەتكەن جەتىستىگىمىز قاجىرلى ەڭبەگىمىزدىڭ ناتيجەسى. جينالعان ءاربىر قاراجاتتى جەلگە شاشپاي, ۇنەمدەپ, شارۋاشىلىقتىڭ دامۋىنا جۇمسادىق. سول ارقىلى كاسىبىمىز كەڭەيىپ, شارۋاشىلىقتىڭ ينفراقۇرىلىمى جاقساردى. ينفراقۇرىلىمنىڭ جاڭعىرتىلۋى ءبىرىنشى كەزەكتە ەڭبەك ونىمدىلىگىنىڭ ارتۋىنا جاقسى ىقپال ەتەرى ءسوزسىز».
شارۋا قوجالىعى بۇگىندە كوشەتتەردى ارنايى تاپسىرىسپەن ءوندىرىپ, وزگە وڭىرلەرگە جىبەرەدى. كوشەتتەر تەمپەراتۋراسى 25 گرادۋس, ىلعالدىلىعى 70%-دى قۇرايتىن ورتادا وندىرىلەدى. كوشەت وندىرىسىندە بارلىق تەحنولوگيا قاتاڭ ساقتالۋعا ءتيىس. سونىڭ ىشىندە ەڭ باستى تالاپ – كوشەتتەردى ۇسىككە ۇرىندىرىپ الماۋ قاجەت. سۋىققا ۇشىراماعان, جەل مايىستىرماعان كوشەتتەر بىردەي دەڭگەيدە جايقالىپ ءوسىپ شىعادى. كەيىنگى جۇمىستار – كوشەتتەردى رەتتەۋ, ارالارىن اشۋ. شارۋا قوجالىعى كوشەت وندىرىسىندە تورفتى قولدانادى. ونى ەۋروپا ەلدەرىنەن الدىرادى. «ۆەرميكۋليت» دەيتىن ماتەريال تۇلكىباس اۋدانىنداعى ساستوبە اۋىلىنان اكەلىنەدى.
ەگىن شارۋاشىلىعىنان بولەك ت.تاسحوجاەۆ جىلقى, ءىرى قارا, قوي, قۇس وسىرەدى. ءتىپتى ومارتاشىلىقتى كاسىپ ەتىپ, جەمىستەردىڭ گ ۇلىن توزاڭداتاتىن بال ارالار باپتايدى. بۇگىندە شارۋاشىلىقتا جيىرمادان استام ادام تۇراقتى ەڭبەك ەتەدى. ولاردىڭ ەڭبەگى ءادىل باعالانىپ, ءاردايىم الەۋمەتتىك تۇرعىدا كومەك بەرىلىپ وتىرادى. شارۋا قوجالىعى ەگىستىگىنىڭ اينالاسىنا قۇرما, ءىنجىر, انار تالدارى ەگىلگەن. سونداي-اق اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىن وسىرەدى. ورگانيكالىق تابيعي جولمەن وندىرىلگەن ءونىم كەرەمەت ءتاتتى بولادى. وعان شارۋا قوجالىعىنىڭ ءدامى ەرەكشە قۇلپىنايى دالەل. وسىنداي ناتيجەلى ىستەرىنەن حاباردار كوپتەگەن شارۋاشىلىق تاجىريبە الماسقىسى كەلەدى.
شارۋا قوجالىعى شەتەلدىك اگرونومدارمەن دە تاجىريبە الماسىپ تۇرادى. باۋىرلاس ەلدىڭ تەحنولوگياسىمەن تانىسىپ, سولاردىڭ وزىق تاجىريبەسىن ەنگىزۋ ماقساتىندا قوجالىق توراعاسى تۇركيا ەلىنە كوپ ساپارلايدى. تۇركيادان بولەك, كاسىپكەر نيدەرلاند ەلىنىڭ دە اۋىل شارۋاشىلىعىن, تەحنولوگياسىن كورىپ قايتقان. سەبەبى بۇگىندە ەلىمىزدەگى شارۋاشىلىقتار وسى ەلدىڭ تۇقىمدارىن كوپ پايدالانادى. امبەباپ ديقان اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ يمپورتى وڭىردە از بولعانىن قالايدى. سول تۇرعىدا بانان, پاپايا, كيۆي سياقتى ىستىق جاقتا وسەتىن تروپيكالىق جەمىستەردى وزىمىزدە ءوسىرىپ, كليماتتىق جاعىنان جەرسىندىرۋدى ءجون كورىپ وتىر.
تۇركىستان وبلىسى
