بۇگىندە 130-دان اسا ەتنوس وكىلدەرى بەيبىت ءومىر ءسۇرىپ جاتقان قازاقستاندا ءوزارا تۇسىنىستىك پەن توزىمدىلىك قاعيداتى قوعامنىڭ تۇراقتى دامۋىنىڭ كەپىلىنە اينالدى. ءاربىر ازامات ۇلتتىق بولمىسىن ساقتاي وتىرىپ, ءوزىن ورتاق وتاننىڭ اجىراماس بولىگى رەتىندە سەزىنەدى. وسى بىرلىكتىڭ سيمۆولىنا اينالعان قۇرىلىم – قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى. 1995 جىلى قۇرىلعان بىرەگەي ينستيتۋتقا بيىل 30 جىل تولدى. اسسامبلەيا ەلدەگى ەتنومادەني بىرلەستىكتەردى بىرىكتىرىپ قانا قويماي, مادەنيەتتەر مەن تىلدەردىڭ ساقتالۋىنا, ازاماتتار اراسىنداعى ءوزارا سىيلاستىقتىڭ ورنىعۋىنا ايرىقشا ۇلەس قوسىپ كەلەدى.
جەتىسۋ وڭىرىندە بۇل باعىتتاعى جۇمىس ەرەكشە قارقىن العان. 2008 جىلى تالدىقورعاندا اشىلعان دوستىق ءۇيى – ەلىمىزدە تيپتىك ۇلگىمەن سالىنعان العاشقى نىسان. ول بۇگىندە وبلىستاعى بارلىق ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ باسىن بىرىكتىرىپ, ءتۇرلى ءىس-شارا مەن كەزدەسۋدىڭ تۇراقتى الاڭىنا اينالعان.
«2022 جىلى وبلىستىق قوعامدىق دامۋ باسقارماسى جانىنان «قوعامدىق كەلىسىم» كوممۋنالدىق مەملەكەتتىك مەكەمەسى قۇرىلدى. وندا 35 قىزمەتكەر ەڭبەك ەتەدى, جۇمىس التى ءبولىم مەن ءبىر فيليال ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. وبلىستىق اسسامبلەيا قۇرامىندا 24 بەدەلدى تۇلعا بار. ولاردىڭ قاتارىندا ءى.جانسۇگىروۆ اتىنداعى جەتىسۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى, زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ەرمەك بورىباەۆ, وبلىستىق ءماسليحات ءتورايىمى گۇلنار تويلىباەۆا, سونداي-اق قوعام بەلسەندىلەرى مەن ءماسليحات دەپۋتاتتارى ريمما سالىكوۆا, كونستانتين نەستەروۆ, الەكساندر حيلنيچەنكو جانە رۋسلان حاسەن-وگلى بار», دەيدى «قوعامدىق كەلىسىم» كمم باسشىسى ەركەبۇلان اقبولاتوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, جاستار اراسىنداعى باستامالاردى قولداۋ ماقساتىندا 2021 جىلدان بەرى «اسسامبلەيا جاستارى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ وبلىستىق فيليالى جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ قۇرامىندا 50-دەن اسا بەلسەندى جاس بار. ولار مادەنيەتارالىق جوبالار ازىرلەپ, ەرىكتىلىك پەن الەۋمەتتىك باستامالاردى دامىتۋعا اتسالىسىپ جاتىر.
ەتنومادەني ورتالىقتار دا ءوڭىر ومىرىنە بەلسەنە ارالاسادى. ازەربايجان ەتنومادەني ورتالىعى «استانا – مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ تىرەگى» اتتى دوڭگەلەك ۇستەل وتكىزسە, ەۆرەي, وزبەك ورتالىقتارى «قاريالار – مەنىڭ بايلىعىم», «استانا – دوستىق سيمۆولى» اتتى يگى شارالار ۇيىمداستىرعان. مۇنىڭ ءبارى – ەتنوسارالىق تاتۋلىقتىڭ ناقتى ءىس جۇزىندەگى كورىنىسى.
اسسامبلەيا قىزمەتى تەك مادەني باعىتپەن شەكتەلمەيدى. كەيىنگى جىلدارى بۇل قۇرىلىم الەۋمەتتىك جوبالاردىڭ باستى قوزعاۋشى كۇشىنە اينالدى. وڭىردە قايىرىمدىلىق پەن قامقورلىق مادەنيەتىن دامىتىپ, ناقتى كومەكتەر كورسەتىلىپ جاتىر. ماسەلەن, «جومارت جان» قايىرىمدىلىق ورتالىعى قىسقا ۋاقىت ىشىندە 7 مىڭنان اسا از قامتىلعان جانە كوپبالالى وتباسىنا 30 ملن تەڭگەدەن اسا ماتەريالدىق كومەك كورسەتكەن.
قاراتال اۋدانىندا كورەي ەتنومادەني ورتالىعى مەن «دياسپورا مۇراسى» قورىنىڭ قولداۋىمەن 70 ءۇي تەگىن تابيعي گازعا قوسىلدى. بۇل – الەۋمەتتىك ادىلدىك پەن ءوزارا جاناشىرلىقتىڭ ايقىن ۇلگىسى. سونىمەن قاتار ىسكەر ايەلدەر كەڭەسى مەن مەتسەناتتار «اينالايىن» بالالار ءۇيى تاربيەلەنۋشىلەرىنە, انالار ۇيىندەگى ايەلدەرگە, سوعىس ارداگەرلەرىنە جانە ەرەكشە كۇتىمگە مۇقتاج قاريالارعا تۇراقتى كومەك كورسەتىپ كەلەدى.
«وسىنداي جۇيەلى جۇمىستار ارقىلى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى بۇگىنگى تاڭدا قوعامدىق كەلىسىم مەن ۇلتتىق بىرلىكتىڭ ناقتى تەتىگىنە اينالدى. بۇل ەل ىشىندەگى تاتۋلىقتى ساقتاۋ عانا ەمەس, قوعامنىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ, مەيىرىم مەن باۋىرمالدىقتى كۇشەيتۋ باعىتىندا دا ماڭىزدى ميسسيا اتقارىپ كەلەدى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, اسسامبلەيا – قازاقستانداعى بەيبىت ءومىر مەن رۋحاني تۇتاستىقتىڭ بەرىك دىڭگەگى. بۇل ءار ازاماتتىڭ جۇرەگىنە ورتاق وي – «بىرلىگىمىز – بەرەكەمىز» قاعيداسىن ۇيالاتقان قۇرىلىم بولىپ قالا بەرەدى. 1995 جىلى قۇرىلعان بۇل ينستيتۋت ەلدەگى بارلىق ەتنوس اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك پەن ىنتىماقتىڭ ەرەكشە الاڭى بولىپ قالىپتاستى», دەيدى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەسى اتساليم يديگوۆ.
مەرەيلى داتاعا وراي جەتىسۋ وبلىسىندا دا مادەني, ءبىلىم بەرۋ جانە الەۋمەتتىك باعىتتاعى ونداعان ءىس-شارا ۇيىمداستىرىلدى. بۇل ءىس-شارالاردىڭ بارلىعىنىڭ تۇپكى ماقساتى – قوعامدىق كەلىسىمدى نىعايتۋ, ۇلتارالىق ديالوگتى تەرەڭدەتۋ جانە جالپىادامزاتتىق قۇندىلىقتاردى دارىپتەۋ.
مەرەيتوي قارساڭىندا وتكەن ەڭ اسەرلى وقيعالاردىڭ ءبىرى – «بىرلىك جۇگىرىسى» سپورتتىق اكتسياسى بولدى. ول ءوڭىر تۇرعىندارىن دوستىق پەن بەيبىت ءومىردىڭ ورتاق يدەياسى توڭىرەگىنە بىرىكتىردى. سونداي-اق بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمنىڭ جاڭا نىشانى رەتىندە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى اللەياسىنىڭ سالتاناتتى اشىلۋى ءوتتى. بۇل الاڭ تاتۋلىقتىڭ ماڭگىلىك سيمۆولىنا اينالىپ, ءار ۇلتتىڭ وكىلىن ورتاق قۇندىلىقتار رۋحىندا بىرىكتىرەتىن ەرەكشە مادەني كەڭىستىك بولدى.
جاستاردىڭ بەلسەندىلىگى دە – اسسامبلەيا جۇمىسىنىڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ ءبىرى. «اسسامبلەيا جاستارى» بىرلەستىگى تالدىقورعان قالاسىنداعى تىلدەر سارايى ماڭىنداعى تۇرعىن ءۇيدىڭ قاسبەتىنە سالىنعان ەرەكشە مۋرالدىڭ ەسكيزىن ازىرلەدى. وندا قازاقستاندا ءومىر ءسۇرىپ جاتقان ءتۇرلى ەتنوستاردىڭ بەينەلەرى, دوستىق پەن كەلىسىمنىڭ نىشاندارى, ۇلتتىق ورنەكتەر مەن مەرەيتويلىق ەلەمەنتتەر ۇيلەسىم تاپقان. بۇل جوبا وبلىستىق اسسامبلەيا مەن ءوڭىردىڭ شىعارماشىلىق قاۋىمداستىعىنىڭ قولداۋىمەن, جاس سۋرەتشىلەردىڭ قاتىسۋىمەن جۇزەگە استى جانە ەلدەگى مادەني ارالۋاندىقتىڭ كوركەم كورىنىسىنە اينالدى.
سونىمەن قاتار اسسامبلەيانىڭ ءۇش ونجىلدىق تاريحىنا ارنالعان دەرەكتى فيلم مەن ارنايى كىتاپ ازىرلەنىپ جاتىر. وندا ەتنوسارالىق كەلىسىمدى نىعايتۋعا ۇلەس قوسقان تۇلعالاردىڭ ەستەلىكتەرى مەن ءومىر جولدارى, ەل بىرلىگى جولىنداعى ەڭبەكتەرى قامتىلادى.
اسسامبلەيا قىزمەتى ارقىلى قوعامدا توزىمدىلىك, ءوزارا قۇرمەت جانە قولداۋ مادەنيەتى ورنىقتى. بۇل مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ ماڭىزدى بولىگى رەتىندە ەتنوستاردىڭ مادەنيەتى مەن ءتىلىن ساقتاۋعا, ولاردىڭ قوعامداعى ءرولىن ارتتىرۋعا ايرىقشا ىقپال ەتىپ كەلەدى. بۇگىندە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى – تەك سيمۆولدىق قۇرىلىم ەمەس, بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمنىڭ ناقتى قۇرالى, ۇلتتىق بىرەگەيلىكتى نىعايتۋعا جانە ءبىرتۇتاس قازاقستاندىق ۇلت قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان ستراتەگيالىق ينستيتۋت.
اسسامبلەيانىڭ وتىز جىلدىق جولى – ەل بىرلىگى مەن تاتۋلىعىنىڭ, ءوزارا سىيلاستىق پەن سەنىمنىڭ شىنايى تاريحى. بۇل تاريح بولاشاققا باعىتتالعان جارقىن قادامداردىڭ باستاۋى بولماق.
جەتىسۋ وبلىسى
