09 مامىر, 2015

ۇرپاعى باردا اتالاردىڭ اتى وشپەيدى

550 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن
قانشاما جىل وتسە دە سوعىس سالعان قاسىرەت جاراسى تولىق جازىلدى دەپ ايتا المايمىز. وتكەندى, ۇلكەندەردى ەسكە الساڭ قايعى-مۇڭعا باتاسىڭ, سوعىس بولماعاندا عوي, دەپ وكىنىش ەتەسىڭ. ارينە, ەڭ باستىسى, ۇرپاعىنىڭ اماندىعى ءۇشىن قان قاساپ سوعىستا اكەلەرىمىز بەن اتالارىمىز وتان ءۇشىن قىزمەت ەتۋدىڭ, تۋعان ەل مەن جەر ءۇشىن جانقيارلىق ەرلىكتىڭ ەرەن ۇلگىسىن جانە ادالدىقتىڭ اسقار شىڭىن كورسەتتى. وسى ەرلىكتىڭ وشپەس ءىزىن قالدىرعان اتا-بابا رۋحىنا تاعزىم ەتە وتىرىپ, ءوزىمنىڭ اتام – ءاشىر نايزابەكوۆتىڭ دە قارداي بوراعان اجال وعىنىڭ استىندا جەڭىس ءۇشىن جان الىسىپ, جان بەرىسكەنىن ماقتان ەتەمىن. ءاشىر نايزابەكوۆ 1913 جىلى جامبىل وبلىسى, مەركى اۋدانى, مىڭقازان اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن.1942 جىلدىڭ ۇسكىرىك اقپانىندا سوعىسقا اتتانعان اتام سوعىستىڭ الدىڭعى شەبىنەن – سمولەنسك قالاسى ماڭىنداعى مايداننان ءبىر-اق شىعادى. 312-ءشى سمولەنسك ديۆيزياسىنىڭ 1083-ءشى اتقىشتار پولكىندە پولك سانيتارى بولا ءجۇرىپ, جارالى جاۋىنگەرلەردىڭ جاراسىن تاڭىپ, العاشقى كومەك كورسەتكەن. شايقاستار كۇندىز-ءتۇنى, اسپاندا دا, جەردە دە ءجۇرىپ جاتقان شاقتا قارشا بوراعان وقتىڭ اراسىنان جارالى جاۋىنگەرلەردى الىپ شىعۋ وڭاي بولماعان, قانعا بوگىپ جاتقان جاۋىنگەرلەردىڭ اۋىر ءحالى مەن ىڭىرسىعان جان ازابى قانشالىقتى ايانىشتى دەسەڭىزشى. ۆيسلا وزەنىنىڭ مۇزداي سۋىقتىعىنا قاراماستان, قارا كۇزدىڭ سىزدى سالقىنىنان تىستەرى تىستەرىنە تيمەي ساقىلداعان جاۋىنگەرلەر جان دارمەندەرىمەن تەزدەتىپ ءجۇزىپ ءوتىپ, يانوۆەتستەگى جاۋدىڭ قورعانىسىنا قارسى شابۋىلعا شىعادى. وسى الاپات ۇرىستا قانشاما بوزداقتارىنان ايىرىلعان كەڭەس اسكەرى ادام شىعىنىنا قاراۋعا مۇرشاسى بولماي, العا ۇمتىلعان, ناتيجەسىندە ديۆيزيا ۆيسلا وزەنىنىڭ باتىس جاعالاۋىنداعى سوعىس پلاتسدارمىنىڭ ءورىسىن كەڭەيتە وتىرىپ وپەراتسيانى ءساتتى ورىنداپ شىققان. سولداتتارعا مەديتسينالىق كومەك كورسەتە ءجۇرىپ ءاشىر نايزابەكوۆ قولىنان قارۋىن تاستاماي, اۆتوماتپەن قارسى كەلگەن جاۋدى جايراتىپ, مايدانداستارىن وق قاقتىعىسىنان الىپ شىعىپ وتىرعان. سوعىستا تاباندىلىق تانىتىپ, 1943 جىلى كوممۋنيستىك پارتيا قاتارىنا قابىلدانعان. باردى جوق ەتەتىن, تاۋدى جەر ەتەتىن زۇلمات سوعىستا ءۇش مايداندا ەرلىكپەن شايقاسقان اتام ءاشىر نايزابەكوۆ 1943 جىلدىڭ اقپانىنان تامىز ايىنا دەيىن ستەپنوي مايدانىندا شايقاسقان. 1943 جىلدىڭ تامىزىنان 1944 جىلدىڭ تامىزىنا دەيىن دون شايقاسىنا قاتىسقان. 1944 جىلدىڭ اياعىنا دەيىن بەلارۋس مايدانىندا فاشيستەرگە تويتارىس بەرگەن. كورسەتكەن ەرلىگى ءۇشىن «جاۋىنگەرلىك ەرلىگى ءۇشىن» مەدالىمەن ماراپاتتالعان. 1944 جىلدىڭ 15 تامىزىندا وبلياسى-دۆورسي ەلدى مەكەنىندە اتامىز ءاشىر وت پەن وققا ورانعان قاھارلى مايدان دالاسىندا جاۋمەن تىرەسە ءجۇرىپ, تاباندىلىعىمەن, توزىمدىلىگىمەن مينومەت, ارتيللەريادان جاۋعان وقتان جاراقاتتانعان 10 جاۋىنگەرگە مەديتسينالىق كومەك كورسەتە وتىرىپ, اۋىر جاراقات العان 5 ساربازدى قاۋىپسىز جەرگە الىپ شىعارادى. وسى وڭتايلى ءساتتى پايدالانىپ شابۋىل جاساعان ءۇش نەمىس اسكەرىنىڭ بىرەۋىن ءولتىرىپ, ەكەۋىن تۇتقىنعا العان. وسى ەرلىگى ءۇشىن III دارەجەلى «داڭق » وردەنىمەن ماراپاتتالعان. الايدا, 1944 جىلدىڭ اياعىندا قولىنان اۋىر جاراقات جانە كونتۋزيا العان اتام ەلگە ورالۋعا ءماجبۇر بولادى. اكەم ايتاتىن, اتامنان سوعىس تۋرالى سۇراي قالساڭ ءجۇزىن مۇڭ باسىپ, قاتتى كۇرسىنەتىن ەدى, ءوڭى قۋقىل تارتىپ, جۇرەگى سىزدايتىن, ءۇنسىز قالاتىن, دەپ. تەك «ەندى ادامزات بالاسى مۇنداي سوعىستى ەشقاشان كورمەسىن, قانشاما ازاماتىنان ايىرىلدى عوي», دەيدى ەكەن. جەڭىسكە ساناۋلى ايلار قالعاندا ەلگە ورالعان جاۋىنگەر قىم-قۋىت شارۋانىڭ بەل ورتاسىنان تابىلادى. اۋىل تىرشىلىگىندە باسشىلىق تاپسىرعان قاي جۇمىستى دا ءونىمدى اتقارىپ, كوزگە تۇسەدى. سولاي ءوز اۋىلىندا بىرقاتار باسشىلىق قىزمەتتەر اتقارعان. قىزىل-قىستاق, ارال-قىستاق اۋىلدارىندا باسقارما توراعاسى, قوي فەرماسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولعان. سونداي-اق, اتامىز زەينەتكە شىققانشا ءبىراز جىلدار اۋىلدىق تەكسەرۋ كوميسسياسىنىڭ توراعالىق قىزمەتىن ابىرويمەن اتقارعان. اتام جارى توقتابۇبى اپامىز 49 جاسىندا ەرتە قايتىس بولسا دا شيەتتەي بالاپاندارىن اياعىنان تۇرعىزا الدى. ءتورت ۇل, ءتورت قىز تاربيەلەپ ءوسىردى. بىراق سوعىس سالعان اۋىر جاراقاتتارى سىر بەرىپ, 1979 جىلى 66 جاسىندا قايتىس بولدى. «ەر ەسىمى– ەل ەسىندە». ۇلى جەڭىس مەرەكەسىنە 70 جىل تولدى. ەرلەردىڭ قاسيەتتى رۋحى بەيبىت ومىرىمىزگە كۇن نۇرىنداي ماڭگى شۋاعىن شاشپاق. سونداي-اق, «ادام ۇرپاعىمەن مىڭ جاسايدى», – دەگەن ءسوز بار. ۇرپاعى باردا اتالاردىڭ اتى دا, رۋحى دا وشپەك ەمەس. زەرە ءاشىروۆا, نەمەرەسى. جامبىل وبلىسى.  
سوڭعى جاڭالىقتار