شەرحان مۇرتازانىڭ «ەگەمەندە» ساقتالعان مۇراسى

حاتتاعى حامسا

ءسوز ارقاۋى – جورالى جۇرتىنىڭ جوتالى تۇلعاسى, ۇلت ءباسپاسوزىنىڭ بايتەرەگى شەرحان مۇرتازا. ءوزى رەداكتورلىق ەتكەن «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ مۇراعاتىندا قالامگەردىڭ شىعارماشىلىق زەرتحاناسىنان حابار بەرەتىن قۇندى قولجازبالار مەن قۇجاتتار, فوتوسۋرەتتەر قاتتالعان. ىشىندە جارىق كورمەگەن جازبالار دا بار. بۇل مۇرا 2016 جىلدىڭ كۇزىندە جۋالىداعى مۋزەي-ۇيىنەن جەتكەن. ءبارى دە ىزگى نيەت ءۇشىن! تاريحتى, ءداستۇردى, تۇلعاعا قۇرمەتتى جالعاۋ اياسىندا. ارحيۆ تۇبىنەن ارشىپ الىنعان دەرەكتەردى وقىرمان نازارىنا ۇسىنۋدى ءجون كوردىك.

اۆتورلىق ەڭبەك – قىزىقتى دا ازاپتى ۇدەرىس. قىزىعى سول, قالامگەر كۇندەلىكتى تىرشىلىك­تەن ءبىر ساتكە اجىراپ, ءوزى جاساعان كوركەم كەڭىس­تىكتە ەركىن سامعاي الادى. ال ازابى – سول كەڭىس­تىكتى جاراتۋ, جوقتان بار ەتۋ. ونىڭ الدىن­دا جۇيەسىز, ماعىناسىز, وڭدەۋگە قىرسىعا كونەتىن تاباندى ءھام قاتتى ماتەريال جاتادى. قالامگەردىڭ ماقساتى – سودان كوز ءسۇيىنىپ, كوڭىل قۋاناتىن ونەر تۋدىرۋ. ويلاپ قاراڭىزشى, ايتپەسە جابايى ءمارمار تاسىنان ءمۇسىنشى قالاي يۋپيتەردىڭ بەينەسىن كورەدى؟ ءبىز دە شەرحان مۇرتازانىڭ ارحيۆىنەن «قىزىل جەبەگە» اينالا قويماعان, ەسكەرتكىش بولىپ ۇلگەرمەگەن ء«مارمار» نوبايىن كوپتەپ كەزدەستىردىك.

بەس كىتاپتان تۇراتىن «قىزىل جەبە» حامساسى – قازاق پروزا­سىن­دا­عى تاريحي رومان ءداستۇرىنىڭ شوقتىعى بيىك جالعاسى. «رىسقۇل», «تۇرار», «جۇلدىز كوپىر», «قىل كوپىر», «تامۇق» پەنتالوگياسى بولىپ شىققانى ءمالىم. ايتا كە­تەيىك, كىتاپتاردىڭ بۇلاي اتالۋى­نا شەرحاننىڭ ماسكەۋدەگى قا­لام­داس اعا-دوستارى سەبەپ بول­عان سياقتى.

1978 جىلدىڭ 23 قا­را­­شا­سىن­دا ادەبيەت سىنشىسى لەونيد حانبەكوۆ قازاقستانداعى دو­سىنا حات جولدايدى. «رومانىڭا تاعى دا قۇتتى بولسىن ايتامىن! جا­راي­سىڭ! ناعىز جىگىتسىڭ! ەكىنشى ءبولىم­دى اياق­تاعان كەزىڭدە, «قىزىل جەبە» قا­زاق­ستان كوگىن­دە عانا ەمەس, بۇكىل ەل اس­پانىن­دا ىسقىرا اتى­لاتىنىنا سەنىم­­دىمىن. باتىل, تىڭ, قۋاتتى شى­عار­ما. ءبىرىنشى كىتاپ­تى­ «رىسقۇل» دەپ اتا­دىم. بۇعان كەلىسەرسىڭ دەپ وي­­لايمىن. ەكىنشىسى «تۇرار» بولادى».

ءبىز قالامگەر مۇراسىن زەردەلەي وتىرىپ, اتالعان شىعارمالاردىڭ قولجاز­باسى وتە جيناقى, تازا جا­زىل­عانىن اڭعار­دىق. پاراق سايىن­ كەزدەسەتىن ءبىردى-ەكى تۇزەتۋلەر ماز­مۇنىنا ەمەس, سويلەم جۇيەسىنە, ەملەسىنە ەنگىزىلگەن. اراگىدىك سينتاكسيستىك قۇرىلىمىن وزگەرتىپ وتىر­­عانىن كوزىمىز شالدى. بۇدان قولى­مىزداعى جازبانىڭ باستاپقى «شيماي» ەمەسىن ۇقتىق. بىرنەشە رەت وڭدەلگەن, شيراپ-شىنىققان شىعارما جاتتى الدىمىزدا. ويت­كە­نى قولجازبامەن قوسا تەرۋ ما­شين­­كاسىنان شىققان «قىزىل جەبە» دە جات­تى. اسىلىندا, شەر-اعاڭ­نىڭ ءبىز وقىپ وتىرعان قول­جاز­باسى باسپاعا جونەلتۋگە دايىن­دا­عان سوڭعى نۇسقاسى دەپ شامالادىق.

ودان كەيىن ەرەكشە نازار اۋدار­عان ماتەريالىمىز – تۇرار­عا قاتىستى قۇجاتتار. ونىڭ عۇمىر­بايانى مەن فوتوسۋرەتتەرى, قايرات­كەر تۋرالى جازىلعان گازەت قيىن­دىلارى. ىشىندە تۇراردىڭ تارالا قويماعان بەينەلەرى بار. الايدا ولار ەشقاشان جارىق كورمەگەن دەپ تاپ باسىپ ايتا المايمىز. ءبىراز سۋرەتتەردىڭ استىندا توتە جازۋ­مەن تۇسىنىكتەمە بەرىلگەن («حورەزم, بوحارا ۋا روسيە ۋرتالاريدا» دەگەن سياقتى), ول جانە رەتۋش ادىسىمەن وڭدەلگەن, ياعني ءبىر كەزدەگى گازەتتەن قيىلعان دەرەك ەكەنىن اڭعارامىز. دەرەكتەر وتە تياناقتى توپتاستىرىلعان. بۇل قالامگەردىڭ كوركەم شىعارماعا قان­داي دايىندىقپەن كەلگەنىن كورسەتەدى. البەتتە, قولىمىزعا تۇسكەن تۇرار تۋرالى مالىمەتتەر شەرحان ۇستاحاناسىنىڭ كىشكەنتاي بولىگى عانا. كىرپىشتەي كىتاپ جازۋعا حەوپس پيراميداسىنداي دەرەك قاجەت. بۇل تۋرالى قالامگەردىڭ ءوزى دە ەستەلىگىندە جازادى: «وتىز جىل ويلاندىم, جيىرما جىل جازدىم. قالامعا تۇسىر­گەننەن بۇرىن دا دەرەك جينادىم. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, باس پەن كوكىرەكتىڭ بوس بولعان كەزى جوق».

راسىندا, شەرحان مۇرتازا مۇحيتتاي ىزدەنىستىڭ ناتيجەسىندە مار­جانداي «قىزىل جەبەنى» جازىپ شىقتى. اكادەميك سەرىك قيرا­باەۆ كىتاپقا «ۇلتتىڭ رۋحىن تۇ­لەتكەن, رۋحاني ۇستازىنا, كوش باس­تار كوسەمىنە اينالعان شىعارما بولدى» دەپ جوعارى باعا بەر­گەن. ويتكەنى رومان تۇرار بەي­نەسى ارقىلى تۇتاس حالىق احۋا­لىن كورسەتىپ, ءداۋىر داۋىسىن ەس­تىرتىپ تۇر. مۇنى ادەبيەت تەو­رە­تيگى زەينوللا قابدولوۆتىڭ سوزى­مەن دە تياناقتاۋعا بولادى. «ونەردىڭ كاۋسار تۋىندىسى حا­لىق ءومىرىنىڭ تەرەڭ جانە ءمولدىر قاينارىنان شىمىرلاپ شىعادى دا, سول حالىقتىڭ ءوزىنىڭ رۋحاني سۋ­سىنىنا اينالادى». ءدال ءسوز. «زەۆستى حالىق جاساعان, فيدي تاس­قا قاشاعان» دەگەن سەكىلدى, تۇرار­دى قازاق تۋدىرىپ, وعان ەسكەرت­كىشتى شەرحان مۇرتازا ورناتتى. شى­عارماشىلىق زەرتحانانى ايت­قان كەزدە, اۆتور قيالىنىڭ ۇلكەن مۇمكىندىگىن ايتپاسا بولمايدى. «قىزىل جەبەنى» وقىپ وتى­رىپ, قالامگەردىڭ تاريحي دەرەكتەرگە اسا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراعانى انىق بايقالادى. ونى جەكە مۇراعاتىنداعى ىجداعاتپەن جينالعان قۇجاتتار دا دالەلدەپ وتىر. ءتىپتى جازۋشىنىڭ كوركەمدىك قيالىنان تۋعان رىسقۇلدىڭ حاتتارى ءداۋىر شىندىعىنان الىس كەتپەگەن. بۇل تۋرالى ادەبيەت سىنشىسى سايلاۋبەك جۇمابەك ۇلى تارقاتىپ جازعان ەدى. كەزىندە سوۆەت جازۋشىسى سەرگەي بورودين «درۋجبا نارودوۆ» جۋرنالىنا بەرگەن سۇحباتىندا فرانتسۋز كورولى VI كارلدىڭ ءامىر تەمىرگە جازعان حاتىنىڭ تاريحي نەگىزى بارىن, سونى قولىنا ەش تۇسىرە الماعان سوڭ, اقىرى ءوزى كورول بولىپ حات جازعانىن اي­تادى. قالامگەر قۇجاتتىڭ تۇپنۇس­قاسىمەن ءبىراز ۋاقىتتان سوڭ تانىسادى. سوندا تاريحي دەرەك پەن ويدان شىعارىلعان ءوز حاتىن سالىستىرعاندا, حات راسىندا دا سول تۇپ­نۇسقانىڭ كوشىرمەسىندەي بولىپ شىق­قانىن ايتادى. شەرحان مۇر­تازانىڭ كوركەمدىك ورىسىنەن شىققان رىسقۇلدىڭ حاتتارى دا ءومىر شىن­دىعىنان الىس كەتپەگەنىن توپشىلايمىز.

«ناعىز جازۋشى ءوزىنىڭ باس كىتابىن عۇمىر بويى جازادى. ول ءفاني جالعانعا تەك سول ءۇشىن كەلەدى. تەك سول ءۇشىن عانا ءومىر سۇرەدى. ەگەر ول كوزى تىرىسىندە, ياكي فانيدە باس كىتابىن جازىپ ۇلگەرە السا, باقيعا كوشۋ دەگەن سول. ونداي تالانت ولسە دە ولمەيدى. ءبىر كەزدە ءوزى بالا بولىپ كەلگەن ومىردە دانا بولىپ ماڭگىلىك قالىپ قويادى, كەتپەيدى». زەينوللا قابدولوۆ­تىڭ بۇل سوزىمەن كەلىسپەسكە بولمايدى. شەرحان مۇرتازا تۇرار رىسقۇلوۆتى حالقى­مەن قاۋىشتىرۋ ماقساتىندا وتىز جىل ىزدەندى, جيىر­ما جىل جاز­دى. ۇلتتىڭ بيىك تۇلعاسىنا كوزىنىڭ نۇرىن, بويىنىڭ قۋاتىن سارپ ەتتى. ەڭبەگى ەش كەتكەن جوق. بىرنەشە جىلدان كەيىن قايتا اقتارىلىپ, جاڭا ءومىرى باستالىپ جاتقان قولجازبالار وسىنى ايعاقتايدى.

ماڭگىلىك مەزەت

جاپىراق سارعايادى, ادام قار­تايادى. تامىر سۋالادى, ساقال-مۇرت قۋارادى. جۇزىڭە ءاجىم تۇسەدى. بىراق... جۇرەككە ەمەس. ءلۇپىلى باياۋ تارتقانمەن, ءۇمىتى باياعى. جۇ­رەك قاز-قالپىندا قالادى. شەر-اعاڭ ايتقان شەبەر سوزگە شەك كەل­تىر­مەيمىز. بىراق ونىڭ مۇراعاتىنان جىگىت كەزىندەگى سۋرەتىن تاۋىپ الىپ, جۇرەكپەن بىرگە جانارداعى جارىق تا ەش وزگەرمەيتىنىن اڭعاردىق. جاس كەزىندە كوزىنىڭ قاراسى, قاباعىنىڭ سۇسى قانداي بولسا, بارشىن تارت­قان بايسالدى شاعىندا دا ءدال سونداي.

اسىلىندا, پورترەت – كىسى بەينە­سى عانا ەمەس, سەميوتيكالىق قاباتى تەرەڭ مادەني ءماتىن. ونەرتانۋشى يۋري لوتمان پورترەتتىڭ «مەنى» ۋاقىتقا باعىن­بايتىنىن جازادى. ول ءومىر شىن­دىعى مەن كوركەمدىك ءورىس اراسىندا تەربەلىپ تۇرادى. سوندىقتان پورترەت تابيعاتىنان ميفوگەندىك قۇبىلىس, ونىڭ كوزگە كورىنبەيتىن ىشكى ديناميكاسى وسىنى ايعاقتايدى. قوزعالماي تۇر­عان نارسەنىڭ ءوز ىشىنەن قوزعالاتىنداي سەزىلۋى, ياعني جاندانۋى پورترەتتىڭ ماعى­نالىق كەرنەۋىن ارتتىرادى. وسىلايشا, پورترەت زاتتىق بەينەدەن شىعىپ, ماعى­نا­لار كەڭىستىگىنە – ادام بولمىسى مەن شىندىقتىڭ تەرەڭ قاباتتارىن بەينەلەيتىن رۋحاني كەڭىستىككە اينالادى. بۇل ساتتە پورترەت ءوزىنىڭ اۆتورىنان, ءتىپتى بەينەلەنىپ وتىرعان كەيىپ­كەردەن ءبىر جولعا اجىراپ, جاڭا ۋاقىت پەن كەڭىستىك ولشەمىنە وتەدى. ەن­دەشە, جاڭا كەڭىستىكتە جان بىت­كەن شەرحاننىڭ سۋرەتىنە قايتا نا­زار سالايىقشى. جانا­رىن­داعى جازۋدى وقي الساق, نەندەي تا­ريح اقتارىلىپ تۇسەر ەدى؟ بۇل كوز­قاراستا نە جوق دەيسىڭ؟ مايدان­نان قايتپاي قالعان سولدات با­لاسىنىڭ سارتاپ ساعىنىشى بار مۇن­دا. قۇلازىپ قاجىعان اۋىلى­نىڭ جاداۋ ءيىن, جاداعاي كوڭىلى كورىنەدى. جەسىر شەشەسى مەن جەتىم باۋىرلارىن ءومىر وكپەگىنە توڭدىرماي, جانىنىڭ جارىعىمەن جىلىتقىسى كەلگەن قۇشتارلىق تا مەنمۇن­­­دا­لايدى. اكە كوتەرگەن شاڭى­­راقتى قاڭىراتپايمىن, حالىققا العاۋسىز قىزمەت قىلامىن دەگەن جىگەر دە بايقالادى جاس شەرىنىڭ كوزىنەن. بۇل شەرحان مۇرتازانىڭ ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىندە وقىپ جۇرگەندە تاسپالانعان ماڭگىلىك مەزەتى بولسا كەرەك.

قويىنداپتەردەگى قۇپيالار

جازۋشىنىڭ شىعارماشىلىق ۇستاحا­ناسىن زەرتتەپ-زەردەلەۋدە ەپيستوليار­لىق مۇرانىڭ قىز­مەتى ەرەكشە. اسىرەسە قالامگەر دۇ­نيەتانىمىن, كوزقاراسىن, قول­تاڭ­باسىن ايقىنداۋ ماقساتىن­دا كۇندەلىك جانرىنىڭ وزىندىك ورنى بار. ومىردە كورگەنى مەن تۇي­­گەنىن قالامىنان تىس قالدىر­ماي­­تىن شەرحان مۇرتازا كۇندە­لىك جۇرگىزۋگە ىقتياتتى قارا­­­عانىن بىلەمىز. ولاردىڭ ءبىراز بو­لىگى باق جۇيەسىنە جاريا­لاندى, افو­ريزمدەرى جەكە كىتاپ بولىپ شىق­تى. بىراق ولار قالامگەر­دىڭ كە­مە­لىنە كەلىپ, حالقىنا تانىل­عان ساتتە جازىلعان ويلار ەدى. با­عى­مىز­عا وراي, شەرحان مۇرتازانىڭ ماسكەۋ ۋنيۆەرسيتەتىن ەندى اياقتاعان كەزىن­دەگى قويىنداپتەرى قولىمىزعا ءتۇستى.

ەڭ كەرەمەتى مىنادا. بۇل جاي قويىن­­داپتەر ەمەس. مۇندا شەرحان مۇرتازا­نىڭ ءوزى جاز­عان ولەڭدەرى حاتقا تۇسكەن. ءيا, قاتە­لە­سىپ تۇرعان جوقپىز. قالامگەر شى­عارماشىلىق جولىن اقىندىقتان باستاعان. قويىنداپتەرگە 24-25 جاسىندا جازىلعان جىرلار توپ­تاستىرىلعان. ونى ءبىز ولەڭنىڭ سوڭىندا جازىلعان داتاعا قاراپ انىقتادىق. سونىمەن قاتار «ش.م» ينيتسيالىنان قالامگەردىڭ دارا قولتاڭباسىن كوردىك. بۇعان قوسا قويىنداپتەرگە پالساپالىق ويلار دا توپتاستىرىلعان. كەي تۇسىنا تۇرمىستىق, قىزمەتتىك قاجەت­تىلىكتەن تۋعان دەرەكتەر تۇر­تىلگەن. بىراق ولار اراگىدىك كەز­دەسەدى, پاراقتىڭ دەنى ولەڭگە تولى. ەندەشە, بەلگىلى ادامنىڭ بەلگىسىز قىرىنا ءۇڭىلىپ كورەيىك.

داپتەردىڭ العاشقى بەتتەرىندە قازاق­تىڭ مايەكتى ماتەلدەرى, ۇتىم­دى سوزدەرى جازىلعان. ارتىنشا مىنا ءبىر ولەڭ جولدارىنا نازارىمىز ءتۇستى.

«كۇن جىلىپ, قار ەرىپ,

بۇرشىكتەندى قارا ورىك.

شەشەك اتار, گۇل اتار,

جەمىسىن ماۋە مول بەرىپ.

شىركىن-اي, مەن دە گۇل اشسام,

جەمىسىمدى ەل كورىپ».

اسىلىندا, بۇل – ۇلت ءۇشىن تۋعان پەرزەنتتىڭ جۇرەك جاردى ءسوزى. حالىقتىڭ يگىلىگىنە جاراۋ ءۇشىن عانا وسسەم ەكەن دەگەن نيەت باتىرلىق جىرلارداعى قاھار­مانداردىڭ بولمىسىن ەسكە سالادى. كەۋدە جەردە جول قىلىپ, شولەڭ جەردى كول قىلىپ, بىتىراعان حالىقتى ءوز الدىنا ەل قىلسام دەيتىن اقتامبەردىنىڭ ارمانى كورىنەدى. «مەن بىتكەن ويپاڭ جەرگە الاسا اعاش, ... پايدالان شارۋاڭا جاراسا, الاش» دەگەن مىرجاقىپتىڭ جىرىمەن وزەكتەس ولەڭ. كەلەسى جىر شۋماقتارىندا جاس شەرحان ارمان اسپانىنا قانات قاعۋعا تالپىنادى:

«قىراندى كورىپ قوسقانات,

شارىقتاپ ۇشقان توبەدە.

مەنىڭ دە كوڭىلىم تاسقىنداپ,

مەنىڭ دە ۇشقىم كەلەدى...»

رۋحتى, پاتريوتتىق سارىنداعى جىرلارمەن قاتار ليريكالىق, عاشىقتىق جىرلار دا حاتقا تۇسكەن.

«مەن – مەن ەمەس, وسى كەزدە,

مەن ءوزىمدى تانىمان.

لىقسىپ كەلىپ جاس كوزگە,

جاۋار كۇندەي جابىعام.

سەن بەت بۇرساڭ, ساۋلەشىم,

كوڭىلىم شات-شادىمان».

وسى ولەڭنىڭ تۇسىندا ادرەساتى بولسا كەرەك, ءبىر قازاق قىزىنىڭ ەسىمى مەن مەكەنجايى جازىلىپتى. قالامگەردىڭ شىعارماشىلىق الە­مىن زەرتتەۋدە بۇل دا قۇندى دەرەك. ويتكەنى شەرحان – ءبىرىنشى كەزەكتە شىعارماشىلىق ادامى, سەزىمتال جان. الايدا قويىنداپتەردە حا­لىق الدىنداعى بورىشتار رۋحتا جا­زىلعان ماتىندەر كوبىرەك. قالامگەر وسى كەزدەن-اق ادالدىق پەن ادىلەتتى تۋ ەتكەنى كورىنەدى. ونى ۇلكەن ارىپتەرمەن قۇراننىڭ مىنا ءبىر اياتىن جازعانىنان اڭعاردىق. دالمە-ءدال بەرسەك: «گوۆوريتە يستينۋ, حوتيا ونا بۋدەت گوركا ي نەپرياتنا دليا ليۋدەي», «سامايا سۆياتايا ۆوينا – تا, ۆ كوتورىي چەلوۆەك پوبەجداەت ساموگو سەبيا». راسىندا, شەرحان مۇرتازا ءتاتتى وتىرىكتەن اششى شىندىقتى قۇپ كوردى. حالقىن دا سول شىندىققا ءومىر باقي شاقىرىپ ءوتتى.

قۇندى دەرەكتەر «ەمدەلىپ» جاتىر

قالامگەردىڭ بۇكىل قولجاز­با­لا­رىن جاريالاۋعا گازەت كولەمى كوتەرمەيتىنى انىق. ويتكەنى قۇندى جادىگەرلەر جيناق­تالعاندا ءۇش جاشىكتى ەركىن تولتىردى. ولار وسى ۋاقىتقا دەيىن شەرحان مۇر­تازانىڭ مۇراگەرلەرىندە, كەيىن «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ مۇراعاتىندا ساقتالىپ كەلدى. ەندى قولجازبالاردى الداعى زامانعا امان جەتكەرۋ ءۇشىن شەر-اعانىڭ جادىگەرلەرى ۇلتتىق ارحيۆكە تابىستالدى. بۇل – امانات جۇگىن ار­قالاعان تاريحي شەشىم جانە ماڭىزدى قادام.

كۇنى كەشە دەرەكتەردى قابىل­داۋ ۇدەرىسىندەگى ۇلتتىق ارحيۆكە باردىق. ءبىزدى جەكە تەكتىك قۇجاتتارمەن جۇمىس جۇرگىزۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى ءاسيا زامانبەكقىزى قارسى الىپ, شەرحان مۇرتازانىڭ مۇراسىن زەرتتەپ-زەردەلەۋ ءىسى باستالىپ كەتكەنىن جەتكىزدى. «اعامىزدىڭ ارحيۆىنەن 6000 پاراقتى قۇرادى. قۇجاتتار ورتاشا جاع­دايدا كەلىپ ءتۇستى. كەيبىر پاراق­تار دىم­قىل­دانىپ, جازۋ ب ۇلىڭ­عىر­لا­نا باستاعان. ونىسى زاڭدى دا. الپىس جىلعا جۋىق ۋاقىت سورەدە تۇرعان كەز كەلگەن قاعاز وسىنداي كۇيگە ۇشىرايدى», دەدى.

قويما مەڭگەرۋشىسى وڭعارباي كۇنەسبەك ۇلى قۇجاتتاردى قالاي قالىپقا كەلتىرىپ جاتقانىن ايتىپ بەردى. «اۋەلى ولاردى دەستەلەپ, زەرتحانانىڭ اۋا تەمپەراتۋراسىنا ۇيرەتەمىز. ارتىنشا ازوت تولتىرىلعان ارناۋلى ۆاكۋمدە ساقتايمىز. ونىڭ ىشىندە قاعازداعى كوزگە كورىنبەيتىن زيانكەستەر ولەدى. ودان الىپ شىعىپ قۇجاتتى قالىپقا كەل­تىرۋمەن اينالىسامىز. ءبىر پاراقتى وڭدەۋگە ءبىر كۇن كەتەدى. وسىلايشا, «سىرقاتتانىپ» كەلگەن قولجازبالاردى «ەمدەپ» شىعامىز. تۇپ-تۋرا ادام ەمى سياقتى», دەيدى مامان. ار­تىنشا ارحيۆ قىزمەتكەرلەرى قۇجاتتاردى وقۋعا جارامدى ەتكەن سوڭ, تۇگەلدەي تسيفرلاندىرادى. ونى عىلىمي جانە ادىستەمە­لىك كەڭەسكە جىبەرىپ, ءار قۇجاتتى نومىرلەپ, ىزدەۋگە قولايلى ەتەدى. ۇلتتىق ارحيۆ ديرەكتورى ساعيلا نۇرلانوۆا شەرحان مۇرتازانىڭ مۇراسىن سەنىم ارتىپ تاپسىرعان «Egemen Qazaqstan» ۇجى­مىنا العىسىن ايتتى. ال ونىڭ ورىنبا­سارى تۇرسىنگۇل قۇسايىنوۆا قا­زىرگى ۇلتتىق ءارحيۆتىڭ مۇقاعا­­لي جىرلاعانداي «شاڭ با­­­سىپ» جات­پايتىنىن جىميا ەسكەر­تىپ, ونىڭ جاڭا تەحنولوگيالارمەن جابدىقتالعانىن ايتتى. ەندى شەرحان مۇرتازانىڭ مۇرالارىن وقىرمان ۇلت­تىق ارحيۆتەن وقيتىن بولادى. بۇل دا ءبىر جازۋشىنى جاقىننان بىلسەم دەۋشىلەرگە جول اشۋ سىندى ەلدىك قىزمەت.

P.S. بۇگىن ەلورداداعى باس مۇراعاتىمىزدا رەسپۋبليكا كۇنىنە وراي  «شەرحان مۇرتازا مۇراسى: «Egemen Qazaqstan»-نان – ۇلتتىق ارحيۆكە» اتتى مادەني شارا وتەدى.