كەيىنگى جىلدارى الەمدىك قارجى نارىعىندا تسيفرلىق اكتيۆتەر مەن كريپتوۆاليۋتانىڭ ۇلەسى ايتارلىقتاي ارتتى. بىرنەشە جىل بۇرىن بالامالى ينۆەستيتسيا قۇرالى سانالاتىن كريپتوۆاليۋتا بۇگىندە جاھاندىق ەكونوميكانىڭ ماڭىزدى بولىگىنە اينالىپ وتىر. جىل باسىنداعى مالىمەت بويىنشا كريپتوۆاليۋتالاردىڭ جالپى نارىقتىق كاپيتاليزاتسياسى شامامەن 3,28 تريلليون اقش دوللارىنا جەتكەن. بۇل كورسەتكىش 2023 جىلى 2,5 تريلليون دوللار شاماسىندا بولعانىن ەسكەرسەك, نارىقتاعى ءوسۋ قارقىنىنىڭ قانشالىقتى جوعارى ەكەنىن اڭعارۋعا بولادى. ال قازاقستان نارىعىنا كەلسەك, ەلدەگى كريپتوۆاليۋتاعا يەلىك ەتۋ دەڭگەيى ازىرگە ورتاشا شامامەن 5–8 پايىز ارالىعىندا. KPMG زەرتتەۋىندە 2024 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي 1,5 ميلليونعا جۋىق وتاندىق تسيفرلىق اكتيۆتەر اينالىمىنا قاتىسۋى مۇمكىن دەگەن دەرەك كەلتىرىلگەن. بۇل نارىقتىڭ ەندى عانا قالىپتاسىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى. دەگەنمەن ۇلتتىق بانك كريپتوۆاليۋتا مەن تسيفرلىق اكتيۆتەر نارىعىن دامىتۋعا دەن قويىپ وتىر.
جاڭا جوبا «Digital Bridge 2025» فورۋمىندا ۇلتتىق بانك پەن ۇلتتىق تولەم كورپوراتسياسىنىڭ ستەندىندە تانىستىرىلدى. «Bybit Kazakhstan» كومپانياسى ۇلتتىق بانك پەن ۇلتتىق تولەم كورپوراتسياسىمەن بىرلەسە وتىرىپ, تسيفرلىق اكتيۆتەر ارقىلى تولەم جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن قاناتقاقتى جوبانى ىسكە قوستى. جۇيەنىڭ جۇمىس ىستەۋ قاعيداسى وتە قاراپايىم. ساتىپ الۋشى كاسساداعى ستاندارتتى QR-كودتى سكانەرلەيدى دە, «Bybit Kazakhstan» قوسىمشاسى ارقىلى تولەمدى راستايدى. وسى ساتتە كريپتوۆاليۋتا سوماسى اۆتوماتتى تۇردە تەڭگەگە اينالىپ, مىسالى, «بانك تسەنتركرەديت» ارقىلى ساتۋشى شوتىنا تۇسەدى. اتالعان بانك – العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ كريپتوۆاليۋتالىق پلاتفورمالارمەن زاڭ تالاپتارىن ساقتاي وتىرىپ ينتەگراتسيا جاساعان قارجى ينستيتۋتى. تۇتىنۋشى «Bybit Kazakhstan» كريپتواميانىن كەز كەلگەن بانك ارقىلى تولتىرا الادى. ماسەلەن, bcc.kz ءموبيلدى قوسىمشاسىندا ارنايى ءبولىم بار, وندا اقشا اۋدارۋ ءۇشىن دەرەكتەردى ەنگىزۋدىڭ نە سىرتقى قىزمەتتەرگە جۇگىنۋدىڭ قاجەتى جوق. ياعني كريپتوۆاليۋتانى اقشاعا اينالدىرۋدىڭ قاجەتى جوق. بارلىق ۇدەرىس اشىق ءارى تولىق باقىلاۋدا بولادى.
سىناق كەزەڭىندە پايدالانۋشىلارعا ارنايى ەسەپ بەرۋ جۇيەسى, شەكتەۋلەر مەن پايدالانۋشىلارعا ارنالعان تۇسىندىرمە نۇسقاۋلىقتار ۇسىنىلادى. دەگەنمەن ازىرگە بۇل شەشىم جالپى قولدانىسقا ەنگىزىلمەگەن. سەبەبى تسيفرلىق اكتيۆتەردى كۇندەلىكتى ومىردە پايدالانۋ بويىنشا زاڭ جۇيەسى تولىق قالىپتاسپاعان. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, بۇل ماسەلە جىل سوڭىنا قاراي شەشىمىن تابۋى مۇمكىن.
كريپتواميانسىز جۇرەتىن تۇتىنۋشىلار ءۇشىن دە جاقسى جاڭالىق بار. ەندى ساتىپ الۋ كەزىندە كەز كەلگەن بانكتىڭ ءموبيلدى قوسىمشاسىن پايدالانا بەرۋگە بولادى. بۇرىنعىداي ءبىر شوتتان ەكىنشىسىنە اقشا اۋدارىپ اۋرە بولۋدىڭ ەش قاجەتى جوق. جاقىندا ۇلتتىق تولەم كورپوراتسياسى بانك ارالىق QR-تولەمدەر قىزمەتىن رەسمي تۇردە ىسكە قوستى. بۇل باستاماعا قازىردىڭ وزىندە «بانك تسەنتركرەديت», «Freedom Bank», «Home Credit Bank» قوسىلىپ ۇلگەرگەن. «مىسالى, تۇتىنۋشىنىڭ تەلەفونىندا «Freedom Bank» قوسىمشاسى بار دەلىك, بىراق ول BCC تەرمينالى ارقىلى دا تولەم جاساي الادى. بۇل – ءارى پايدالانۋشىعا, ءارى بانككە, ءارى بيزنەسكە ءتيىمدى شەشىم», دەپ ءتۇسىندىردى «بانك تسەنتركرەديت» وكىلى.
جوعارىدا ايتقانىمىزداي, تسيفرلىق اكتيۆتەرمەن نەمەسە كريپتوۆاليۋتامەن تولەم جاساعىڭىز كەلسە, كەلەسى 3 قادامدى جاساۋ جەتكىلىكتى:
- كاسسادا نەمەسە سايتتا QR ارقىلى تولەۋدى تاڭداۋ;
- ءوز بانك قوسىمشاسى ارقىلى كودتى سكانەرلەۋ;
- تولەمدى راستاۋ.
وسىدان كەيىن جۇيە بانكتەر اراسىنداعى دەرەكتەردى اۆتوماتتى تۇردە سايكەستەندىرىپ, ساتۋشىعا تولەمدى اۋدارادى. تۇبىرتەك تە سول ساتتە شىعادى. بارلىق ءىس-ارەكەت ەكراندا كورىنىپ تۇرادى. سىناق مەرزىمىندە پايدالانۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا, بۇل – وتە ىڭعايلى جۇيە.
كاسىپكەرلەر ءۇشىن دە ەلەۋلى وزگەرىس جوق. كاسسا مەن تەرمينالدار بۇرىنعى تارتىپپەن جۇمىس ىستەيدى. بارلىق جاڭارتۋ بانكتەردىڭ تەحنيكالىق جۇيەسىندە ورىندالادى. ال دەرەكتەردىڭ قاۋىپسىزدىگىن جانە تولەمدەردى مارشرۋتتاۋ جۇيەسىن ۇلتتىق تولەم كورپوراتسياسى قامتاماسىز ەتەدى. «قازىر كاسىپكەرلەردىڭ تاڭداۋى شەكتەۋلى. ال جاڭا جۇيە بانكتەر اراسىندا باسەكە تۋعىزادى. بۇل دەگەنىمىز – بيزنەس وكىلدەرى ءۇشىن شەكتەۋ ازايادى دەگەن ءسوز», دەيدى كورپوراتسيا وكىلى.
قاناتقاقتى جوبا بۇگىندە «بانك تسەنتركرەديت», «Freedom Bank», «Home Credit Bank» تەرمينالدارى بار ساۋدا نۇكتەلەرىندە ءساتتى جۇمىس ىستەپ تۇر. جىل سوڭىنا دەيىن تاعى ءتورت قارجى ۇيىمى قوسىلماق. تەحنيكالىق تۇرعىدا جۇيە تولىق دايىن. ەندىگى كەزەكتە ونىڭ جاپپاي ەنگىزىلۋى بانكتەردىڭ بەيىمدەلۋ جىلدامدىعىنا بايلانىستى بولادى.
وسىلايشا, ەلىمىزدىڭ قارجى نارىعى قازىر تسيفرلىق ءداۋىردىڭ جاڭا كەزەڭىنە اياق باسىپ كەلەدى. كريپتوۆاليۋتا مەن ۇلتتىق تولەم ينفراقۇرىلىمىنىڭ بىرىگۋى – ەل ەكونوميكاسىن بولاشاق تسيفرلىق ەكوجۇيەگە بەيىمدەۋدىڭ ماڭىزدى قادامى.