مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ تۇركىستان تورىندە وتكەن ۇلى قۇرىلتايدا:« ەلىمىز ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزى بار تاعى ءبىر ماسەلە – شەكارالاس ايماقتاردى دامىتۋ», دەگەن ەدى. بۇل عانا ەمەس, بۇعان دەيىن دە بيىك مىنبەردەن ەلدىڭ شەتىندەگى شەكارالىق اۋدانداردى دامىتۋعا ايىرىقشا كوڭىل ءبولىپ كەلە جاتقانى راس. وسى رەتتە, اباي وبلىسىنداعى ماقانشى اۋدانىنىڭ ءجونى بولەك. ونىڭ ەكونوميكالىق ءوسۋى, حالىقتىڭ تۇراقتىلىعى ماڭىزدى جايت. ماسەلەن, 9 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ماقانشى اۋداننىڭ نەگىزگى كاپيتالىنا سالىنعان ينۆەستيتسيا كولەمى وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 147,3 % ارتقان. بۇل ءوسىم اۋدان ەكونوميكاسىنىڭ تۇراقتى دامۋى مەن ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىنىڭ ارتىپ كەلە جاتقانىن ايعاقتايدى. بۇل تۋرالى وڭىرلىك كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى الاڭىندا وتكەن ءباسپاسوز جيىنىندا ماقانشى اۋدانىنىڭ اكىمى داۋرەن قويگەلىدين باياندادى.
– اۋداندا بىرقاتار ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبالار جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. باقتى اۋىلىندا كولىك-لوگيستيكالىق حابتىڭ قۇرىلىسى باستالدى. «Di-Nur Company» جشس جالپى قۇنى 7 ملرد تەڭگە بولاتىن ماي ءوندىرۋ جانە قۇراما جەم زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزىپ جاتىر. سونداي-اق «Qazaq Oil», «Royal Petrol» جانە «لۋكويل» كومپانيالارى جانار-جاعارماي قۇيۋ ستانتسيالارىن سالدى. بۇعان قوسا جولداۋدا ايتىلعان «باقتى – اياگوز» تەمىرجولى مەن «باقتى» وتكىزۋ بەكەتىن جاڭعىرتۋ جوبالارى اۋداننىڭ كولىك-لوگيستيكالىق الەۋەتىن ارتتىرىپ, ەكونوميكالىق سەرپىن بەرەرى ءسوزسىز, – دەيدى اۋدان اكىمى.
ونىڭ ايتىسىنا قاراعانداي, اۋدانداعى قۇرىلىس سالاسىندا دا وڭ ناتيجەلەر بايقالادى. پايدالانۋعا بەرىلگەن تۇرعىن ءۇي كولەمى 7 379 شارشى مەترگە جەتكەن. بۇل بىلتىرعىمەن سالىستىرعاندا 323,3% ءوسىم كورسەتىپتى. سونىمەن قاتار الەۋمەتتىك وسال توپتاعى ازاماتتاردى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 59 جەكە ءۇيدىڭ (118 پاتەر) قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر.
– جول جانە ينفراقۇرىلىم سالاسىندا دا اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر. 1 ملرد 755 ملن تەڭگە قارجىعا 41 شاقىرىم جول جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. اتاپ ايتقاندا, ماقانشى – كوكتەرەك – قىزىلبۇلاق, كەلدىمۇرات, قاراتۇما, باقتى اۋىلدارىنىڭ كوشەلەرىندە ورتاشا جوندەۋ جۇمىستارى قولعا الىنعان. ال ماقانشى اۋىلىنداعى جەڭىس ساياباعى مەن قابانباي باتىر ەسكەرتكىشى ماڭىندا دەمالىس ايماقتارى جاڭعىرتىلىپ, كوشە جارىقتاندىرۋ جۇيەلەرى ورناتىلدى. بۇل ءىس-شارالار اۋداننىڭ كەلبەتىن جاقسارتىپ, تۇرعىنداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان, – دەدى ول.
اكىمنىڭ مالىمەتىنشە, رەسپۋبليكا كولەمىندە حالىقتىڭ كوپ دەمالاتىن ورىندارىنىڭ ءبىرى – الاكولدە جىلدان جىلعا دەمالۋشىلار سانى ارتىپ كەلەدى. بىرنەشە جىلدان قوردالانىپ قالعان پروبلەمالاردى شەشۋ ماقساتىندا وبلىس اكىمى بەرىك ءۋالي ۇلىنىڭ تاپسىرماسىنا ساي تۋريستەرگە ساپالى قىزمەت كورسەتۋ ماقساتىندا وبلىستىق بيۋدجەتتەن ارباتتى جوندەۋ جۇمىستارىنا 87,1 ملن, جاعالاۋدىڭ اباتتاندىرۋ جۇمىستارىنا 86,0 ملن, جاعالاۋعا 7 پيرس, 7 قۇتقارۋ مۇناراسىن, 5 شاقىرىم جاعالاۋعا ءتۇرلى-ءتۇستى قالقىما (بۋي) ورناتۋعا 37,2 ملن, ارباتتاعى تىعىزدىلىقتى ازايتۋ ماقساتىندا جاڭادان قوعامدىق كەڭەستىك ورناتۋعا 165,8 ملن. تەڭگە قارجى ءبولىنىپ, جۇمىستارى جاسالعان.
ءباسپاسوز جيىنىندا اۋدان اكىمنەن الاكولدەگى كارىز جۇيەسىن, بارلىق اراسانىنىڭ جانىنداعى دەمالىس ساۋىقتىرۋ ورىنىنىڭ جايىن, باقتى اۋىلىنداعى اپاتتى جاعدايدا دەپ تانىلعان مەكتەپتىڭ احۋالىن سۇراپ كورگەن ەدىك. اكىم ءوز سوزىندە الاكولدەگى كارىز جۇيەسىن ورناتۋ ماسەلەسى قولعا الىنعانى جەتكىزدى. سول سەكىلدى بارلىق اراسانىندا قايتا قالپىنا كەلتىرۋگە بايلانىستى جۇمىستار ءجۇرىلىپ جاتقانىن ايتتى. ال باقتى اۋىلىنداعى مەكتەپ جوندەۋدەن وتكەن, قازىر الاڭدارلىق جاعداي ەكەنىن ەسكەردى.
بۇدان سوڭ ءبىر ارىپتەسىمىز ماقانشى اۋدانى ماڭىندا شەتەلدىكتەرگە جەر سالتىلىپ جاتىر دەگەن اقپاراتتىڭ راس وتىرىگىن سۇراپ كورگەن ەدى. داۋرەن قويگەلدىدين مۇنىڭ جالعان اقپارات ەكەنىن ايتتى.
راسىندا كەيبىر شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ كەلىپ جۇمىس ىستەۋىن كورە المايتىندار ما, الدە باقتى كەدەن بەكەتىنەن ءارى-بەرى ءوتىپ جاتقان قىتاي ازاماتتارىن كورىپ الىپ ايتا ما, ايتەۋىر الەۋمەتتىك جەلىلەردە سونداي اڭگىمەلەر ايتىلىپ قالعانىن بايقاعانبىز.
ەرگە ەستە بولسا, بۇعان مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇلتتىق قۇرىلتاي مىندەرىندە ايتقان سوزىمەن جاۋاپ بەرگەنىمىز ءجون سياقتى.
«جەر – باستى بايلىعىمىز. تۋىڭدى تىگەر توقىمداي جەرىڭ بولماسا, ءوز مەملەكەتىڭ دە بولمايدى. بابالارىمىز بىزگە ۇلان-عايىر اۋماقتى ميراس ەتتى. ونى شاشاۋ شىعارماي ساقتاپ, كوركەيتۋ – ءبىزدىڭ قاسيەتتى بورىشىمىز. وسى ورايدا, «جەرىمىز شەتەلدىكتەرگە ساتىلىپ جاتىر» دەگەن ءسوز ارا-تۇرا ايتىلىپ جاتادى. بۇل – جالعان اقپارات. ەلىمىزدە جەرگە قاتىستى تۇبەگەيلى شەشىم الدەقاشان قابىلدانعان. ول شەشىم زاڭمەن ءبىرجولا بەكىتىلگەن. ءتۇرلى داقپىرتقا سەنىپ, جۇرتتى دۇرلىكتىرەتىن جالعان اقپارات تاراتۋدى دوعارۋ كەرەك. ءبىز بابالار اماناتىنا ءاردايىم ادال بولامىز. شەتەلدىكتەرگە قازاقتىڭ ءبىر قارىس جەرىن دە, ءبىر ۋىس توپىراعىن دا بەرمەيمىز. ونى كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتايمىز. شەكارا ماڭىنداعى ەلدى مەكەندەردىڭ احۋالى جەرىمىزدىڭ تۇتاستىعىنا جانە ەلىمىزدىڭ اماندىعىنا تىكەلەي ىقپال ەتەدى», دەگەن ەدى پرەزيدەنت.
اباي وبلىسى
