جۋىردا وبلىس ورتالىعىندا «قازاقستاننىڭ ۇزدىك تاۋارى – 2025» كورمەسى ءوتىپ, ء«بىر اۋىل – ءبىر ءونىم» جوباسى اياسىندا جاسالعان ونىمدەر كوپشىلىككە ۇسىنىلدى. اۋدان ورتالىقتارى مەن اۋىلدان كەلگەن كاسىپكەرلەر كورمەسىنە جينالعان ەلدە ەسەپ جوق. سولاردىڭ اراسىنان سىرداريا اۋدانىنىڭ ايدارلى اۋىلىنىڭ تۇرعىنىن كوزىمىز شالدى. اۋىلىندا كاسىپ اشىپ, تالاي ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىرعان تانىسپەن از-كەم اڭگىمەلەسىپ قالدىق. «كورمە بولاتىنىن ەستىگەنمەن قاتىسۋعا ۋاقىتىم جوق ەدى. بىراق اكىمىمىز «اۋىلدا بيزنەستىڭ ءتۇرلى سالاسىن دامىتۋ كەرەك. ونىڭ مۇمكىندىگى – وسىنداي كورمەلەر» دەپ ەرتىپ كەلدى», دەدى ول. ايدارلىنى باسقارىپ وتىرعان نۇربول جۇمابەكوۆتىڭ اتىنا وسىلاي قانىقتىق.
اكىم بولىپ سايلانعانىنا ەكى جىلعا جۋىقتاعان جىگىت ەشكىمدى جاتىرقامايتىن جان ەكەن. وتىز التى جاستاعى اكىم قورقىت اتا اتىنداعى قىزىلوردا ۋنيۆەرسيتەتىن «اگروينجەنەريا» ماماندىعى بويىنشا 2010 جىلى ۇزدىك ءبىتىرىپ, ەڭبەك جولىن «كسم ي ك» سەرىكتەستىگىنىڭ سلەسارى بولىپ باستاپتى. مۇمكىندىگى بولا تۇرا قىزمەتىن ەڭ اۋىر جۇمىستان باستاعان نۇربولدى قاتارلاستارىنىڭ ء«بىزدىڭ قىزىل ديپلومدى سلەسار» دەپ قالجىڭعا ىلىكتىرگەنى دە وسى كەز. مۇنان كەيىنگى جول مۇناي سالاسىندا, وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىندا, سىرداريا اۋدانى اكىمى اپپاراتىندا جالعاستى. وسى اۋدانداعى اۋىل شارۋاشىلىعى ءبولىمىن باسقاردى.
جاستاي كورگەنىن كوڭىلگە توقىپ وتىراتىن نۇربولدىڭ مەملەكەتتىك مەكەمەلەردەگى بيۋروكراتياعا كوڭىلى تولمايتىن. اۋدانعا قىزمەتكە كەلىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى, كاسىپكەرلىك جانە جەر قاتىناستارى سالالارىنا جەتەكشىلىك ەتكەن جىلدارى وسى سالاداعى سىرەسكەن سەڭدى بۇزۋدىڭ العاشقى قادامىن جاسادى. ەلدەگى كاسىپ يەلەرىنىڭ باعدارلامالاردىڭ شارتى مەن جينالاتىن قۇجات سانىن, ولاردى كىمنەن الارىن, دايىن بولاتىن مەرزىمىن بىلمەي سابىلىپ جۇرگەنىن تالاي كورگەندىكتەن وسى ماسەلەلەردى جيناقتاپ, كىتاپشا ازىرلەدى. اۋىل اكىمدەرىنە تاراتىپ, ەلدىڭ جۇمىسىن جەڭىلدەتتى. اۋىل شارۋاشىلىعى بولىمىنە بارعاندا سالا بويىنشا بەرىلەتىن سۋبسيديالار مەن كومەكتەردى دە وسى جۇيەمەن تۇسىنىكتى تىلدە دايىنداپ, كەلۋشىلەردىڭ قولىنا ۇستاتىپ جىبەرەتىن.
«قازىر اكىم بولۋدى وڭاي دەپ ويلايتىندار كوپ. ەگەر جوعارىدان بەرىلگەن تاپسىرمانى عانا ورىنداپ, «بەتەگەدەن بيىك, جۋساننان الاسا» بولساڭ, جەڭىل بولۋى مۇمكىن. بىراق اكىمدىكتى قىزمەت ەمەس, مىندەت دەپ ۇعاتىندار وندايعا بارا قويماسا كەرەك. سايلاۋ الدىندا وسى اۋىلدا ءبىر ايداي ءجۇردىم. ءار تۇرعىنمەن تانىسىپ, جاعدايىن ءبىلدىم. سوندا ماعان «اۋدانداعى بەدەلدى ءبولىمدى باسقارىپ وتىرىپ اياداي عانا اۋىلعا اكىم بولۋعا نەگە قىزىقتىڭ؟» دەپ ساۋال قويعاندار كوپ بولدى. ال مەن ءۇشىن بۇل قىزمەت ەل جاعدايىن جاقسارتۋدىڭ مۇمكىندىگى ەدى. سونى سوزبەن ەمەس, ىسپەن دالەلدەگىم كەلدى», دەيدى اكىم.
جۋرناليستىك ساپارمەن ايدارلىعا بۇرىن دا تالاي بارعانبىز. كەزىندە ەگىن ەككەنمەن كەيىنگى جىلدارى ول كاسىپتەن قول ءۇزىپ, ازىن-اۋلاق مالدىڭ جايىن كۇيتتەگەن بۇيىعى اۋىل بولاتىن. تەمىرجولدان دا, كۇرە جولدان دا قيىس جاتقان ەلدى مەكەننىڭ ماسەلەسى جىل سايىن كوبەيىپ كەلە جاتقان ەدى.
اكىم بولىپ سايلانعان جىلى ينۆەستورلارمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىپ, سونىڭ ناتيجەسىندە 30 جىلدان كەيىن 100 گەكتار جەرگە كۇرىش ەگىلدى. بىلتىر اۋىل اكىمىنىڭ باستاماسىن قولداعان دەمەۋشىلەر كومەگىمەن اۋىلدى اياق سۋمەن قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان ءۋاليحان جانە توراڭعىلدى كانالدارى تولىقتاي قازىلىپ, اۋىلدىڭ اياق سۋ ماسەلەسى شەشىمىن تاپتى. وسى كانالداردى قازا باستاعاندا «15 جىل سۋ كەلمەگەن ارنانى قويا عوي, بۇدان ەشتەڭە دە شىقپايدى» دەگەندەر بولىپتى. دەمەۋشىدەن 4–5 كۇنگە سۇراپ العان تەحنيكا جۇمىستى 16 كۇندە ءبىتىرىپ, اۋىلداعىلار باقشا ەگۋگە مۇمكىندىك الدى.
وتكەن جىلى ايدارلى تاعى ءبىر بەلەستەن كورىندى. «تازا قازاقستان» اكتسياسى اياسىندا «ۇزدىك ەلدى مەكەن» اتالىمىن جەڭىپ الدى. جاس اكىمنىڭ دەمەۋشى تاۋىپ, بالالار ويىن الاڭىنىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتارىن دايىنداعان ەڭبەگى دە ەش كەتكەن جوق. جوبا قاراجاتى بيىل ءبولىنىپ, قازىر ويىن الاڭىن ورناتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇگىندە ىنتىماعى جاراسقان ايدارلى اۋىلىنىڭ دامۋى قارقىندى. ەلدى مەكەندە الەۋمەتتىك نىساندار جاڭارىپ, جولدار جوندەلدى. ەلەكتر جەلىسى تولىق جاڭارتىلدى.
«وسىنىڭ ءبارى – اۋىل حالقىنىڭ اۋىزبىرلىگىنىڭ ارقاسى. اسىرەسە جاستار قانداي قيىندىقتان دا قاشپايدى. اۋىلدىڭ دامۋىنا ءوز ۇلەسىن قوسىپ وتىرادى. قايىرىمدىلىق جۇمىستاردى ۇيىمداستىرىپ, قينالعان جانعا كومەك جاساۋدا دا تەز جۇمىلا قالادى», دەيدى نۇربول ءبايانالى ۇلى.
وبلىستىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مالىمەتىندە وڭىردە 146 كەنت جانە اۋىلدىق وكرۋگ اكىمى بار. ولاردىڭ 143-ءى – ەر, 3-ەۋى – ايەل. كەيىنگى ءۇش جىلدا 120 اكىم سايلاۋى ۇيىمداستىرىلعان. بيىلعى 6 ايدا وبلىس تۇرعىندارى 49 اۋىلدىق وكرۋگ اكىمىن تاڭدادى. ونىڭ 23-ءى پارتيادان بولسا, 26-ى – ءوزىن-ءوزى ۇسىنعاندار. وسىلايشا, اۋىلدىق وكرۋگ اكىمدەرىنىڭ كورپۋسى 42 پايىزعا جاڭارىپ وتىر.
پرەزيدەنت پارمەنىمەن بيىلدان باستاپ اۋداندار مەن وبلىستىق ماڭىزى بار قالا اكىمدەرى دە تىكەلەي سايلاۋ جۇيەسى ارقىلى قىزمەتكە كەلەدى. بۇعان دەيىن قىزىلوردا وڭىرىندەگى سىرداريا جانە شيەلى اۋداندارىندا قاناقتاقتى رەجىمدە وتكەن سايلاۋ ناۋقاندارىنىڭ ناتيجەلەرى تۇرعىنداردىڭ بۇل باستاماعا دا جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايتىنىن دالەلدەگەن.
جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىكتىڭ باسشىسىن سايلاۋ ەڭ الدىمەن حالىققا ءتيىمدى. ويتكەنى سايلانعان اكىمگە سەنىم دە ەرەكشە, جاۋاپكەرشىلىك دە جوعارى. حالىق تىكەلەي تاڭداۋ ارقىلى بيلىكتىڭ ەلدى مەكەندەگى تىكەلەي وكىلى وزدەرى ەكەنىن سەزىنىپ, ەل شارۋاسىنا ەلگەزەك كەلەتىن ءبىزدىڭ كەيىپكەردەي باسشىلاردى كوبەيتە بەرمەك.
قىزىلوردا
