«كەيىنگى جىلدارى جەمىس باقتارىنىڭ اۋدانى 5 مىڭ گەكتارعا (16,5-تەن 11,9 مىڭ گەكتارعا دەيىن) قىسقارعان. سورتتىق قۇرامدى جاڭارتۋ دا پروبلەما كۇيىندە قالىپ وتىر. وڭىردە اگروتەحنولوگيا دا ماڭىزدى. قازىرگى زامانعى اگروتەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ بويىنشا ەڭبەكشىقازاق جانە تالعار اۋداندارىندا وڭ ناتيجە بارىن ەرەكشە اتاپ وتكەن ءجون. مىسالى, ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنىڭ «يۋنيفرۋت» سەرىكتەستىگى كەيىنگى ءۇش جىلدا المانىڭ ونىمدىلىگىن گەكتارىنا 15 توننادان 45 تونناعا دەيىن ارتتىردى. سونداي-اق تالعار اۋدانىنداعى «بايمەن» جشس جىل سايىن ءبىر گەكتاردان 35–40 تسەنتنەردەن ءونىم الادى», دەدى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى باقىتنۇر باقىت ۇلى.
ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اگروبيورەسۋرستار جانە ەكولوگيا عىلىمدارى ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى جاننا المانوۆانىڭ سوزىنشە, جولداۋدا ايتىلعانداي ۇلتتىق ازىق-ت ۇلىك نارىعىنىڭ يمپورتقا تاۋەلدىلىگىن بارىنشا ازايتۋ جانە ءداستۇرلى وتاندىق ونىمدەردى شەتەلدىك نارىقتارعا بەلسەندى تۇردە شىعارۋ ماڭىزدى ستراتەگيالىق مىندەت بولىپ تۇر.
«جەمىس-كوكونىس سەكتورى ازىق-تۇلىك قاۋىپسىزدىگى مەن اگروونەركاسىپتىك كەشەندى ءارتاراپتاندىرۋدا ماڭىزدى ءرول اتقارادى. اتالعان شارۋاشىلىقتىڭ دامۋىن تەجەيتىن نەگىزگى فاكتورلار – وتاندىق سەلەكتسيالىق جانە تۇقىم شارۋاشىلىعى بازاسىنىڭ السىزدىگى, يمپورتتىق وتىرعىزۋ ماتەريالدارىنا تاۋەلدىلىك. ءبىزدىڭ سورتتار الەمدىك نارىقتا كوبىنە باسەكەگە قابىلەتسىز, سەبەبى سەلەكتسيالىق جەتىستىكتەردى اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرۋشىلەرىنە جەتكىزۋدىڭ زاماناۋي جۇيەسى جوق. تۇقىم وسىرەتىن شارۋاشىلىقتار دامىماعان, ساتۋدىڭ كەپىلدى نارىعى مەن سەرتيفيكاتتاۋ جانە ساقتاۋدىڭ يننوۆاتسيالىق ينفراقۇرىلىمى جوق. جەمىس-كوكونىس ونىمدەرىنىڭ قوسىلعان قۇنى تەرەڭ وڭدەۋدىڭ ءالسىز دامۋىنا بايلانىستى تومەن دەڭگەيدە قالىپ وتىر. بۇل الشاقتىقتى ەڭسەرۋ ءۇشىن عىلىمنىڭ پراكتيكالىق قايتارىمىن قامتاماسىز ەتەتىن جاڭا تەتىكتەر قاجەت», دەيدى ج.المانوۆا.
قازاقستان جەمىس-كوكونىس شارۋاشىلىعى عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ باسقارما توراعاسى تەمىرجان ايتباەۆتىڭ پىكىرىنشە, نەگىزگى ماقسات – شارۋا قوجالىقتارىنا ينستيتۋتتىڭ عىلىمي جەتىستىكتەرىن, سونىڭ ىشىندە جەمىس-كوكونىس داقىلدارىنىڭ جاڭا سورتتارىن, ولاردى ءوسىرۋ تەحنولوگيالارىن, تىڭايتۋ, زيانكەستەردەن قورعاۋ, ساقتاۋ, قايتا وڭدەۋ بويىنشا عىلىمي ەڭبەكتەرمەن تانىستىرۋ, ءبولىسۋ.
«بۇگىندە 70-80 پايىز كوشەتتەردى شەتەلدەن اكەلەمىز. وعان قىرۋار قاراجات جۇمسالادى. سوندىقتان وتاندىق سورتتاردىڭ تۇقىمىن ءوسىرىپ, كوشەتىن ۇسىنامىز. جەمىس داقىلدارىنىڭ ىشىندە ەگىستىك كولەمى ۇلكەن, تۇتىنۋ مولشەرى كوبى – الما. بيىلدان باستاپ اپورتتى جانداندىرۋ جوباسى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. ناتيجەسىندە, الداعى ءۇش جىلدا 110 گەكتار جەرگە جاڭا اپورت باعى وتىرعىزىلادى. ونى ءبىزدىڭ ينستيتۋتتا عانا ەمەس, شارۋا قوجالىقتارى دا وتىرعىزادى. ينستيتۋتتىڭ باستى مىندەتى – وسى 110 گەكتارعا قاجەتتى اپورتتىڭ وتە ساپالى كوشەتىن ءوسىرىپ بەرۋ. الداعى ۋاقىتتا ونىڭ گەكتارىن 3 000–3 500-گە جەتكىزۋ جوسپارى بار. المانىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتى وتە جوعارى جانە وتاندىق برەند. سول سەبەپتى كوشەتتەرىنە شەتەلدەن دە سۇرانىس كوبەيىپ جاتىر», دەدى ت.ايتباەۆ.
«سارىاعاش جەرسىيى» جشس جەتەكشىسى تاناباي شىنتاسوۆتىڭ ايتۋىنشا, 2017 جىلعا دەيىن ۇكىمەت تاراپىنان المانى وندىرۋشىلەرگە دە, ەگۋشىلەرگە دە سۋبسيديا بولىنەتىن. قازىر ول توقتاپ قالىپتى.
ءىس-شارا قورىتىندىسىندا اگروكونسورتسيۋم قۇرۋ جانە سەلەكتسيالىق-گەنەتيكالىق ءارى تۇقىم شارۋاشىلىعى ورتالىقتارىن قۇرۋ بويىنشا ۇسىنىستار قامتىلعان قارار دايىنداۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى.
الماتى وبلىسى
